سوره حدید(الحديد)، آیه ۲۸ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۴۱
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن رَّحْمَتِهِ وَيَجْعَل لَّكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
ای کسانی که ایمان آوردهاید! تقوای الهی پیشه کنید و به رسولش ایمان بیاورید تا دو سهم از رحمتش به شما ببخشد و برای شما نوری قرار دهد که با آن (در میان مردم و در مسیر زندگی خود) راه بروید و گناهان شما را ببخشد؛ و خداوند غفور و رحیم است.
معنی کلمات و عبارات
«یَآ أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ...»: مخاطب مسیحیانی هستند که به عیسی و همه انبیاء -صلواتالله علیهم - ایمان آورده و به خاتمالانبیاء نیز ایمان میآورند (نگا: المراغی). «کِفْلَیْنِ»: مثنی کِفْل است، به معنی نصیب و بهره و سهم (نگا: نساء / )، برخی آن را به مثنی محدود نکرده و بلکه برای کثرت میدانند (نگا: معجمالفاظ القرآن الکریم). در این صورت معنی: (یُؤْتِکُمْ کِفْلَیْنِ) چنین میشود: پاداش زیادی به شما میدهد. «نُوراً»: مراد نور قرآن در دنیا (نگا: مائده / ) و یا نور ایمان در قیامت است (نگا: حدید / ).
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - توصیه مؤمنان، از سوى خداوند به رعایت تقواى الهى و پایدار ماندن بر ایمان به پیامبراکرم(ص) «یأیّها الذین ءامنوا اتّقوا اللّه و ءامنوا برسوله»
امر «آمنوا برسوله» - با توجه به این که خطاب در آن متوجه کسانى است که به پیامبراکرم(ص) ایمان دارند - امر به تحصیل ایمان نیست; بلکه توصیه است به این که بر آن ایمان باقى بمانند و آن را از دست ندهند.
۲ - حضرت محمد(ص)، رسول خدا و پیام آور او است. «اتّقوا اللّه و ءامنوا برسوله»
۳ - تقواپیشگى، در صورتى ارزشمند است که با پیروى کامل از دستورات، سیره و سلوک پیامبراکرم(ص) همراه باشد. «یأیّها الذین ءامنوا اتّقوا اللّه و ءامنوا برسوله»
برخى از مفسران، مقصود از «آمنوا برسوله» را، تبعیت تام و اطاعت کامل از پیامبراکرم(ص) دانسته اند; به دلیل آن که خطاب در آن متوجه کسانى است که به خدا و رسول او ایمان دارند. بر این اساس، عطف «آمنوا برسوله» بر «اتّقوا اللّه» بیانگر برداشت یاد شده است.
۴ - ایمان، داراى درجات و مراتب متفاوت است. «یأیّها الذین ءامنوا اتّقوا اللّه و ءامنوا برسوله»
با توجه به توضیح برداشت قبل، باید گفت که امر «اتّقوااللّه...» توصیه به این است که مؤمنان باید خود را از مرتبه اى که در آن قرار دارند، بالا بکشند و با پیشه کردن تقواى الهى و اطاعت کامل از پیامبراکرم(ص)، خود را به مرتبه کمال ایمان ارتقا دهند. برداشت یاد شده مستفاد از این معنا است.
۵ - پیشه کردن تقواى الهى و پیروى تام از دستورات، سیره و سلوک پیامبراکرم(ص)، نشانه ایمان راستین و کامل «یأیّها الذین ءامنوا اتّقوا اللّه و ءامنوا برسوله»
۶ - دستیابى به دو بهره کافى از رحمت الهى، وعده خدا به مؤمنانى است که تقواپیشه کنند و از پیامبراکرم(ص) پیروى کامل نمایند. «یأیّها الذین ءامنوا اتّقوا ... یؤتکم کفلین من رحمته»
«کفل» (مفرد «کفلین») به معناى حظ و بهره اى است که کفایت مى کند (مفردات راغب). گفتنى است که «یؤتکم...» جواب براى شرط مقدر مى باشد و تقدیر آن چنین است: «إن تتّقوا و تؤمنوا برسوله یؤتکم کفلین من رحمته» (اگر تقوا پیشه کنید و از رسول او تبعیت کامل نمایید، از رحمت خود به شما دو بهره کافى خواهد داد).
۷ - رعایت تقواى الهى و ایمان راستین به پیامبراکرم(ص) (تبعیت کامل از آن حضرت)، موجب دسیابى انسان به رحمت گسترده الهى; هم در دنیا و هم در آخرت «اتّقوا اللّه و ءامنوا برسوله یؤتکم کفلین من رحمته»
برداشت یاد شده بدان احتمال است که مقصود از دو بهره (کفلین) یکى بهره دنیوى و دیگرى بهره اخروى باشد. ذکر این نکته ضرورى است که اضافه در «رحمته» تشریفیّه و بیانگر آن است که رحمتى که مؤمنان راستین در دنیا و آخرت از آن بهره مند مى شوند، رحمتى ویژه و گسترده است.
۸ - انسان، جهت گذار سالم از مسیر زندگى دنیوى و به بیراهه نیفتادن، به نورى هدایت کننده در وجود خود نیازمند است. «و یجعل لکم نورًا تمشون به»
برداشت یاد شده در صورتى استفاده مى شود که مراد از «تمشون» طى کردن مسیر زندگى دنیوى باشد.
۹ - ایمان و تقوا، سبب مى شود که خداوند، در درون انسان نورى قرار دهد که با آن بتواند راه درست را تشخیص داده و مسیر زندگى را سالم طى کند. «و یجعل لکم نورًا تمشون به»
جمله «یجعل لکم...» (نظیر جمله پیشین) جواب براى شرط مقدر است. تقدیر آن چنین مى شود: «إن تتّقوا و تؤمنوا برسوله یجعل لکم نوراً تمشون به».
۱۰ - انسان، براى گذار از ظلمات قیامت، باید از خود نورى داشته باشد که راه را براى او روشن کند. «و یجعل لکم نورًا تمشون به»
برداشت یاد شده بدان احتمال است که مراد از «تمشون»، پیمودن راه در عرصه قیامت باشد.
۱۱ - خداوند، در قیامت به مؤمنان تقواپیشه نورى عطا خواهد کرد که در پرتو آن از ظلمات قیامت گذر کنند. «و یجعل لکم نورًا تمشون به»
۱۲ - مؤمنان تقواپیشه، مشمول مغفرت و آمرزش خداوند در قیامت «یأیّها الذین ءامنوا اتّقوا ... و یغفر لکم»
۱۳ - خداوند، «غفور» (خطاپوش) و «رحیم» (مهربان) است. «و اللّه غفور رحیم»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۶–۲۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۲۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۶–۲۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار نورانیت اخرویآثار نورانیت اخروی متقینآمرزش اخروی متقینزمینه تشخیص حقزمینه رحمت اخرویزمینه رحمت دنیویملاک ارزش تقواآثار نورانیت اخروی مؤمنانتاریکی قیامتعوامل نورانیت قلبآمرزش اخروی مؤمناناهمیت ایمان به محمدفضایل اخروی متقینفضایل اخروی مؤمنانآثار ایمان به محمداستقامت در ایماناهمیت اطاعت از محمدنیاز به هدایتمشمولان آمرزشآثار اطاعت از محمدوعده به مؤمنانزمینه رحمتمراتب ایمانتوصیه به مؤمناننبوت محمدنشانه های ایمانآمرزشهای خدامقامات محمدغفورنیازهای معنوی انساناهمیت تقوارحیمملاک ارزشهاوعده های خدامشمولان لطف خداآثار تقواتوصیه های خداآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۱)
- ایمان به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، از ارکان اسلام+۶ آیه
- بعثت پیامبر و ظهور امّت اسلام، خطّ بطلانی بر عقیده اهلکتاب به اختصاص نبوّت به انان+۱ آیه
- ایمان، از اسباب امرزش الهی+۱ آیه
- ایمان، مستلزم تقواپیشگی و پروا از خداوند+۱ آیه
- ایمان، زمینه جلب رحمت خداوند
- دعوت الهی از مسلمانان برای تحکیم ایمان خود به خدا و پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- تقوای الهی مؤمنان و ایمان انان به پیامبر(صلی الله علیه واله)، موجب رحمت مضاعف خداوند به انها
- ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله) موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۳ آیه
- تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی
- مؤمنان، تحت تربیت پروردگار+۷ آیه
- برخورداری تقواپیشگان، از نور و روشنایی ویژه الهی در زندگی
- اراسته شدن به تقوای الهی و ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله)، موجب نیل به رحمت گسترده خداوند
- اراسته شدن به تقوا، زمینه برخورداری از مغفرت الهی+۲ آیه
- تقواپیشگی، علّت بهرهمندی از هدایت الهی
- تقوا، مرتبهای برخاسته و فراتر از ایمان+۲ آیه
- خداوند، فراخوان مؤمنان به رعایت تقوا و پرهیز از مخالفت با او+۴ آیه
- ایمان، زمینهساز تقواپیشگی+۱ آیه
- وجوب ایمان به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- لزوم تقوا پیشگی و اجتناب از مخالفت با دستورهای خداوند+۲ آیه
- خداوند، عطاکننده رحمت گسترده خود به مؤمنان، در صورت ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله) و تقواپیشگی
- عطا کردن بصیرت ویژه به تقواپیشگان، تفضّلی از جانب خدا+۲ آیه
- رحمت خدا، جلوه فضل او+۲ آیه
- رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نمود فضل الهی+۳ آیه
- امرزش مؤمنان و بخشش گناهان انان، جلوه تفضّل الهی+۳ آیه
- تفاوت ادمیان، در بهره مندی از فضل خدا، برخاسته از مشیّت او+۵ آیه
- تقوا، عامل جلب فضل خدا+۲ آیه
- بهره مندی محمّد(صلی الله علیه واله)، از فضل گسترده خدا+۳ آیه
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۴ آیه
- هدایت خاصّ مؤمنان، در صورت رعایت تقوا، مانند نور لازم برای راه رفتن
- خداوند، دارای رحمتی خاصّ و ویژه در اخرت
- خداوند، دارای رحمت ویژه و خاص، نسبت به مؤمنان
- ایمان، عامل برخورداری از رحمت خداوند+۱ آیه
- رعایت تقوای الهی، زمینه ساز برخورداری از رحمت الهی
- رعایت تقوا و ترس از خداوند، زمینه بهره مندی انسان از قدرت شناخت و تشخیص حق+۱ آیه
- قدرت تشخیص حق از باطل، جلوه فضل خدا+۲ آیه
- تکفیر گناهان، جلوه ای از فضل الهی+۲ آیه
- رحمت خدا، جلوه فضل او+۲ آیه
- رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نمود فضل الهی+۳ آیه
- قدرت تشخیص حق از باطل، جلوه فضل خدا+۲ آیه
- امرزش مؤمنان و بخشش گناهان انان، جلوه تفضّل الهی+۳ آیه
- تفاوت ادمیان، در بهره مندی از فضل خدا، برخاسته از مشیّت او+۵ آیه
- تقوا، عامل جلب فضل خدا+۲ آیه
- بهره مندی محمّد(صلی الله علیه واله)، از فضل گسترده خدا+۳ آیه
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۴ آیه
- اهل ایمان از مخاطبان قران+۵ آیه
- ایمان به پیامبر صلی الله علیه و اله، از ارکان ایمان+۶ آیه
- دعوت خدا از مردم، برای ایمان به محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، فرستاده خدا و دارای مقام رسالت+۴ آیه
- ایمان موجب مغفرت و امرزش الهی+۱ آیه
- ایمان با رعایت تقوای الهی، موجب امرزش مؤمنان+۲ آیه
- اراسته شدن به تقوا، زمینه برخورداری از مغفرت الهی+۲ آیه
- تقواپیشگان، مشمول مغفرت و امرزش پروردگار+۲ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از مغفرت و امرزش الهی+۱ آیه
- ایمان با رعایت تقوای الهی، موجب امرزش مؤمنان+۲ آیه
- غفران و امرزش الهی از شؤون رحمت او+۱ آیه
- فضل خداوند، منشا امرزش گناهان از سوی او+۳ آیه
- ایمان، زمینه بهرهمندی از علم مکاشفه و تشخیص خیر و شرّ+۱ آیه
- مُؤتی/ اسماوصفات+۶ آیه
- ایمان، همچون نور، مایه هدایت و روشنایی برای مؤمنان
- وعده پاداش به مؤمنان، از سوی خدا+۴ آیه
- ایمان، از راههای کسب نور+۲ آیه
- رعایت تقوای الهی، زمینه به دست اوردن نور از خداوند
- دنیا، محلی برای کسب نور+۱ آیه
- نور ایمان، روشنگر مسیر صحیح حرکت و افکار انسان در جامعه+۱ آیه
- مؤمنان با تقوا، بهرهمند از نور خداوند، برای پیمودن راه کمال ورشد
- ایمان مؤمنان به خداوند و رسول، و رعایت تقوا، موجب برخورداری انان از نور الهی
- قران، کتاب نور و هدایت برای بشر+۳ آیه
- نور قران، راهگشا در قیامت، برای ایمان اورندگان به خدا و رسول و دارای عمل شایسته
- وجوب ایمان به محمد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- دستیابی به رحمت الهی، وعده خدا به تقواپیشگان