سوره دخان(الدخان)، آیه ۴۲ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۸
إِلَّا مَن رَّحِمَ اللَّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
مگر کسی که خدا او را مورد رحمت قرار داده، چرا که او عزیز و رحیم است!
معنی کلمات و عبارات
«الْعَزِیزُ الرَّحِیمُ»: اشاره به رحمت در عین قدرت خداوند ذوالجلال است.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- جز برخورداران از رحمت الهى، همه انسان ها، در قیامت بى پناه و بى یاوراند. «و لا هم ینصرون . إلاّ من رحم اللّه»
۲- رحمت خداوند، تنها تکیه گاه و نقطه امید براى انسان در قیامت «یوم لایغنى مولًى عن مولًى شیًا ... إلاّ من رحم اللّه»
۳- تکیه بر هر چیز و هر کس - جز رحمت الهى - در قیامت، بى ثمر به حال انسان «یوم لایغنى مولًى عن مولًى شیًا ... إلاّ من رحم اللّه»
۴- تنها برخورداران از رحمت الهى، بهره مند از شفاعت در قیامت «و لا هم ینصرون ... إلاّ من رحم اللّه»
«إلاّ من رحم اللّه» مى تواند استثناى از «و لا هم ینصرون» باشد.
۵- مقام شفاعت و شفاعت گرى، تنها از آنِ برخورداران از رحمت الهى * «إلاّ من رحم اللّه»
چنانچه «إلاّ من رحم» استثناى از «مولى» «لایغنى مولًى» باشد، برداشت یاد شده به دست مى آید.
۶- قدرت مطلقه و رحمت گسترده، در انحصار خداوند است. «إنّه هو العزیز الرحیم»
۷- خداوند، «عزیز» (قدرت مند شکست ناپذیر) و «رحیم»، (داراى مهرى پایان ناپذیر) است. «إنّه هو العزیز الرحیم»
۸- داورى نافذ الهى در قیامت و ناتوانى همه نیروها در قبال آن، نمود عزت و اقتدار یگانه او است. «إنّ یوم الفصل ... یوم لایغنى ... إنّه هو العزیز الرحیم»
۹- وجود اصل شفاعت در قیامت، نمود رحمت گسترده خداوند است. «یوم لایغنى ... إلاّ من رحم اللّه إنّه هو العزیز الرحیم»
۱۰- اقتدار و عزت خداوند، آمیخته با رحمت گسترده و جاودان او است. «هو العزیز الرحیم»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۵۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۴–۵۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۱–۵۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۴۱–۴۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
مشمولان شفاعت اخرویرحمت خدا در قیامتبی ثمری اتکا به غیرخدامنشأ قدرت خداجاودانگی رحمت خدااهمیت رحمت خدامنشأ رحمت خدابی یاوری در قیامتشفیعان در قیامتمشمولان رحمت خداوسعت رحمت خداامیدواری به رحمت خداویژگیهای قدرت خداشفاعت در قیامتقضاوت در قیامتویژگیهای عزت خداقضاوت اخروی خدانشانه های عزت خداعجز موجوداتعزیزآثار رحمت خدانشانه های رحمت خدارحیمنشانه های قدرت خداجهان بینی توحیدیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱)
- انحصار ولایت مطلق به خداوند یکتا+۱ آیه
- رحمت خداوند، تنها تکیه گاه و نقطه امید برای انسان در قیامت+۱ آیه
- رحمت الهی، منشا امداد و نصرت مؤمنان، در قیامت+۱ آیه
- خداوند، دارای رحمتی خاصّ و ویژه در اخرت+۱۰ آیه
- خداوند، دارای رحمت ویژه و خاص، نسبت به مؤمنان+۱۰ آیه
- برخورداری تقواپیشگان، از رحمت الهی و شفاعت شافعان در قیامت+۲ آیه
- تمامی عزّتها، تنها از انِ خداوند+۵ آیه
- داوری نافذ الهی در قیامت و ناتوانی همه نیروها، نمود عزّت و اقتدار یگانه او+۳ آیه
- عزّت و شکست ناپذیری خدا، امیخته با رحمت و مهربانی+۱۱ آیه
- خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۱۲ آیه
- حرمت گناه و نافرمانی از خداوند