سوره الرحمن، آیه ۲۹ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۲
يَسْأَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ
تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند از او تقاضا میکنند، و او هر روز در شأن و کاری است!
معنی کلمات و عبارات
«یَسْأَلُهُ»: از او میطلبند. نیازمند بدو هستند.. «کُلَّ یَوْمٍ»: مراد هر لحظه و هر وقت، یعنی پیوسته و همیشه است (نگا: آلوسی، صفوةالتفاسیر، المصحف المیسر). «هُوَ فِی شَأْنٍ»: او به کاری مشغول است. یعنی خدا دنیا را آفریده است و آن را به حال خود رها نساخته است. بلکه پیوسته بر آن نظارت دارد و دستاندرکار آفرینش نو و دگرگونی تازه است و متصرف در شؤون آفریدههای خود است.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - نیاز خواهى پیوسته خلایق، از پروردگار مقتدر و کرامت مند جهان هستى «ذو الجلل و الإکرام ... یسله من فى السموت و الأرض»
۲ - خلق در بقاى خویش همانند اصل پیدایش، همواره نیازمند و متکى به خالق خویش «یسله من فى السموت و الأرض»
فعل مضارع «یسئله»، مى نمایاند که خلق پس از تکوّن، بى نیاز از خالق نمى باشند; بلکه همچنان در تمناى کسب فیض از مبدأ فیاض اند.
۳ - وجود مخلوقاتى شعورمند، در آسمان ها «یسله من فى السموت»
کلمه «من»، غالباً در مورد موجودات شعورمند به کار مى رود.
۴ - جهان آفرینش، داراى آسمان هاى متعدد «یسله من فى السموت»
۵ - خداوند در هر لحظه، داراى شأنى کارآمد و فیضى جدید و مستمر براى خلق «کلّ یوم هو فى شأن»
۶ - فیض پیوسته حق، پشتوانه اجابت نیازها و خواسته هاى خلق «یسله ... کلّ یوم هو فى شأن»
از ارتباط میان دو بخش آیه، مطلب یاد شده قابل استفاده است.
۷ - آفرینش مستمر الهى در هستى، آفرینشى همواره بدیع و جدید «کلّ یوم هو فى شأن»
۸ - نیاز بردن به درگاه خداوند، زمینه ساز برخوردارى از فیض او «یسله من ... کلّ یوم هو فى شأن»
از ارتباط میان «یسئله» با«کلّ یوم...» و تقدم «یسئله»، مى توان مطلب بالا را برداشت کرد.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
۹ - «عن على(ع) قال: قال: إنّ النبى(ص) قال: قال اللّه «کلّ یوم هو فى شأن» فإنّ من شأنه أن یغفر ذنباً و یفرّج کرباً و یرفع قوماً و یضع آخرین; [منبع: امالى شیخ طوسى، ج ۲، ص ۱۳۵; تفسیر برهان، ج ۴، ص ۲۶۷، ح ۱.] از امام على(ع) روایت شده که رسول خدا(ص) فرمود: خداوند فرموده است: «کلّ یوم هو فى شأن» و از شأن او است که گناهى را ببخشد، گرفتارى و اندوهى را برطرف سازد، گروهى را بالا ببرد و عده اى را فرود آورد».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت خالقیت خدااهمیت کرامت خدامنشأ بقای موجوداتمنشأ تأمین نیازهای موجوداتنیاز به خالقآثار فیض خدازمینه فیض خداتداوم فیض خداتداوم خالقیت خدانیازهای موجوداتموجودات با شعور آسمان هاابداع خدامنشأ تأمین نیازهاشؤون خداآثار دعاتعدد آسمان ها
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۱۱ آیه
- نیازمندی ساکنان اسمانها به خداوند
- وجود موجوداتی زنده و با شعور در اسمانها+۹ آیه
- پدیدههای اسمانی نیازمند به خدا برای براوردن خواستهای خود
- وابستگی همیشگی خلایق، در وجود و بقا به خالق خویش (دلیل وجود صانع)+۲ آیه
- استمرار فیض خدا و جریان خلقت نسبت به نیازهای ذاتی و دایمی موجودات، در هر لحظه و زمان
- موجودات با شعور و صاحب عقل، در زمین+۶ آیه
- پدیده های زمینی، نیازمند به خدا
- فرشتگان، از موجودات اسمانی+۶ آیه
- توبیخ کافران و تکذیبگران جنّ و انس، به خاطر نادیده گرفتن قدرت و لطف خدا در تامین نیازهای خلق+۱ آیه
- توجّه به نیاز و فقر ذاتی ممکنات، زمینه خداشناسی و پرهیز از تکذیب نعمتهای الهی+۱ آیه
- اجازه یافتن انسان برای دعا و درخواست از خداوند، از نعمتهای غیر قابل تکذیب الهی+۱ آیه