آیه ۳۷ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۳۷ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۴

وَكَذَٰلِكَ أَنزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُم بَعْدَ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ

همان‌گونه (که به پیامبران پیشین کتاب آسمانی دادیم،) بر تو نیز این (قرآن) را بعنوان فرمان روشن و صریحی نازل کردیم؛ و اگر از هوسهای آنان -بعد از آنکه آگاهی برای تو آمده- پیروی کنی، هیچ کس در برابر خدا، از تو حمایت و جلوگیری نخواهد کرد.

معنی کلمات و عبارات
«حُکْماً»: داوری. مصدر است و می‌تواند به معنی اسم فاعل، یعنی حاکم و داور باشد. مراد این است که قرآن فاصل حق از باطل و بیانگر احکام راستین الهی است. «عَرَبِیّاً»: به زبان عربی که زبان قوم پیغمبر است (نگا: ابراهیم / . «اَلْعِلْمِ»: دانش و آگاهی. مراد وحی و دستور آسمانی است. «مَا لَکَ مِنَ اللهِ ...»: مخاطب پیغمبر و مراد امّت او است.
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱- خداوند نازل کننده قرآن است. «و کذلک أنزلنه» ضمیر در «أنزلناه» به «ما اُنزل إلیک» در آیه قبل که مراد از آن قرآن است باز مى گردد. ۲- قرآن حکم و قانون الهى و منبع شناخت حقایق و معارف دینى است. «و کذلک أنزلنه حکمًا» حکم کردن به چیزى آن است که داورى کنى و اعلام دارى که آن چیز این گونه است و یا این گونه نیست (مفردات راغب). بر این اساس «قرآن حُکم است» ; یعنى، داورى مى کند و بیان مى کند که چه چیز چگونه است و یا چگونه نیست و این معنا شامل همه قوانین، حقایق و معارفى مى شود که خداوند اثباتاً و یا نفیاً در قرآن بیان کرده است و درباره آن قضاوتى دارد ; مانند اینکه خداوند شریکى ندارد، قیامت حق است و یا روزه بر شما واجب شده است. ۳- خداوند قرآن را در قالب لغت و زبان عرب نازل کرد. «و کذلک أنزلنه حکمًا عربیًّا» کلمه «عربیّاً» مى تواند صفت براى «حکماً» باشد و مى تواند حال براى ضمیر «ه» در «أنزلناه» باشد. برداشت فوق ناظر به احتمال دوم است. ۴- احکام و قوانین قرآن ، گویا ، رسا و قابل فهم براى مردم «و کذلک أنزلنه حکمًا عربیًّا» «عربى» به معناى فصیح و روشن است و لغت عرب را به همین لحاظ عربى مى گویند. بنابراین «أنزلناه ... عربیّاً» ; یعنى ، قرآن را به لغت عرب، - همان لغتى که گویا و رساست - نازل کردیم. و لازمه گویا بودن ، قابل فهم بودن آن است. ۵- عقاید و آراى یهود و نصارا در عصر پیامبر(ص) ، عقاید و آرایى برخاسته از هواهاى نفسانى بود. «و لئن اتبعت أهواءهم» «أهواء» (جمع هوى) به معناى خواهشها و تمایلات نفس است و مراد از آن در آیه شریفه - به قرینه مقابله آن با احکام قرآن - آرا ، عقاید و قوانین برخاسته از تمایلات نفسانى است. ۶- خداوند پیامبر(ص) را از پیروى آرا و عقاید یهود و نصارا برحذر داشت. «و لئن اتبعت أهواءهم ... مالک من الله من ولىّ ولاواق» ۷- معارف ، احکام و قوانین قرآن ، حقایقى عالمانه ، سزاوار و بایسته پذیرش و پیروى است. «و کذلک أنزلنه حکمًا عربیًّا ... بعد ما جاءک من العلم» ۸- معارف و قوانینى، شایسته و بایسته پذیرش و پیروى است که از هواهاى نفسانى پیراسته و بر پایه علم بنا شده باشد. «و لئن اتبعت أهواءهم بعد ما جاءک من العلم» ۹- خداوند پیامبر(ص) را در صورت پیروى از آراى یهود و نصارا به محروم کردن از یارى و حفاظت خویش تهدید کرد. «لئن اتبعت أهواءهم ... مالک من الله من ولىّ ولاواق» «ولىّ» به معناى یاور و «واق» اسم فاعل از «وقایة» به معناى نگهدارنده است. «من الله» مى تواند متعلق به محذوف و حال براى «ولىّ» و «واق» باشد. بر این مبنا جمله «مالک ...» چنین معنا مى شود: براى تو از جانب خداوند هیچ یاور و نگه دارنده اى نخواهد بود ; یعنى، امدادهاى خداوند به تو نخواهد رسید. ۱۰- پیامبر(ص) همواره از حمایت و یارى خداوند برخوردار بود. «و لئن اتبعت ... مالک من الله من ولىّ و لا واق» ۱۱- خداوند پیامبر(ص) را در صورت پیروى از آراى یهود و نصارا به عقوبتهایى از جانب خویش تهدید کرد. «لئن اتبعت أهواءهم ... مالک من الله من ولىّ ولاواق» برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که «من الله» متعلق به «ولىّ» و «واق» باشد. بر این مبنا «ولىّ و واق» متضمن معناى «منع» است و جمله «مالک ...» چنین معنا مى شود: براى تو یاور و نگه دارنده اى که تو را از [عذاب] خدا باز دارد، وجود نخواهد داشت. ۱۲- رهبران دینى در خطر پیروى از تمایلات نفسانى و آراى برخاسته از هواهاى گروههاى مختلف اجتماعى «و لئن اتبعت أهواءهم بعد ما جاءک من العلم» ۱۳- پیامبران الهى نیز اگر مرتکب گناه شوند ، از عقوبتهاى الهى مصون نیستند. «و لئن اتبعت أهواءهم ... مالک من الله من ولىّ ولاواق» ۱۴- هیچ یاور و نگه دارنده اى نیست که بتواند مستحقان عذاب الهى را از گرفتار شدن به عقوبت رهایى بخشد. «مالک من الله من ولىّ و لا واق» ۱۵- پیروى از آرا و قوانین برخاسته از هواهاى نفسانى ، با وجود احکام و قوانین قرآن ، موجب گرفتار شدن به عقوبتهایى از ناحیه خداوند است. «و لئن اتبعت أهواءهم بعد ما جاءک من العلم مالک من الله من ولىّ و لاواق»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار پیروی از مسیحیانآثار پیروی از یهوداخلاص در قانونگذاریانبیا و کیفرهای خدارهبران دینی و گروههای اجتماعیشرایط پیروی از قانونعقیده مسیحیان صدراسلامعقیده یهود صدراسلاممنشأ انحراف رهبران دینیهواپرستی مسیحیان صدراسلامهواپرستی یهود صدراسلامپیروی از مسیحیانپیروی از یهودکیفر اطاعت از قوانین ناپسندکیفر پیروی از مسیحیانکیفر پیروی از یهودرهبران دینی و تمایلات مردمکیفر هواپرستیمنابع دینمنشأ عقیده مسیحیانمنشأ عقیده یهودعوامل محرومیت از ولایت خدانجات اهل عذابمنابع قانونگذاریعوامل محرومیت از امدادهای خداعمومیت کیفرهای خداتهدید به کیفرویژگیهای تعالیم قرآنتهدید محمدپیروی از قرآنمشمولان امدادهای خدانهی به محمدعربیت قرآنامداد به محمدحتمیت عذابهای خدااهمیت قرآنمنشأ نزول قرآنحامی محمدسهولت فهم قرآنموجبات کیفروضوح قرآنعجز موجوداتمنابع شناختتعالیم قرآننواهی خداکیفرهای خداویژگیهای قرآننقش قرآنتهدیدهای خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
  • ابلاغ وحی به پیامبر(صلی الله علیه واله)، سبب تمام شدن حجّت خدا بر وی در پیروی نکردن از اهل کتاب+۲ آیه
  • هشدار خداوند به مسلمانان درباره پیروی از هواهای مشرکان+۱ آیه
  • پیروی از هوا و هوس، باعث محرومیّت از حمایتهای خدا+۱ آیه
  • خداوند، برحذردارنده پیامبر(صلی الله علیه واله) از پیروی تمایلات نفسانی اهلکتاب+۶ آیه
  • انحصار ولایت مطلق به خداوند یکتا+۱ آیه
  • تهدید محمّد(صلی الله علیه واله) از جانب خدا، در صورت پیروی از هواها و تمایلات اهلکتاب+۲ آیه
  • قران، کتاب اسمانی و حاوی حکمتهای الهی+۳ آیه
  • هشدار خداوند به مسلمانان، درباره پیروی از هواهای مشرکان+۲ آیه
  • عالمان بی عمل، محروم از نصرت و ولایت خدا+۲ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) دارای علمی عطا شده، از جانب پروردگار+۳ آیه
  • حکم، از صفات قران
  • حکمت از اسما و صفات قران+۳ آیه
  • قران، کتابی نازل شده بر پیامبر(صلی الله علیه واله) به زبان عربی+۱ آیه
  • علم، از اسما و صفات قران+۲ آیه
  • لزوم اطاعت و پیروی از احکام و معارف قران
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظف به اطاعت از قران و اجتناب از پیروی هواهای نفسانی مخالفان
  • اعراض از عمل به قران و روی اوردن به هوا و هوس مشرکان، سبب محرومیّت از ولایت و امداد خداوند+۱ آیه
  • خداوند، منشا نزول قران+۳ آیه
  • کافران، مردمی هواپرست و فاقد منطق روشن+۲ آیه
  • ابلاغ وحی به پیامبر صلی الله علیه و اله، سبب تمام شدن حجّت خدا بر وی، در پیروی نکردن از اهلکتاب+۲ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۵ آیه
  • محرومیّت پیامبر صلی الله علیه و اله از ولایت خدا، در صورت پیروی از هوای نفس یهود و نصارا+۱ آیه
  • هشدار تهدیدگونه خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله، از پیروی هواها و تمایلات اهل کتاب+۳ آیه
  • پیروی از هوا و هوس موجب محرومیّت از امدادهای الهی+۲ آیه
  • پیروی از هوای نفس موجب محرومیّت از ولایت خداوند+۱ آیه
  • حرمت اطاعت از هواپرستان+۸ آیه
  • حرمت پیروی از هواپرستان+۶ آیه
  • هواپرستی مشرکان عامل نپذیرفتن حقّانیّت قران+۱ آیه
  • وحی الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله دارای تمامی ویژگیهای وحی به پیامبران گذشته
  • ابلاغ وحی به پیامبر صلی الله علیه و اله سبب تمام شدن حجت خدا بر وی، در پیروی نکردن از اهل کتاب+۲ آیه
  • پیرویکنندگان از ارای مبتنی بر هواهای نفسانی محروم از ولایت خدا+۱ آیه
  • پیروی از ارا و هوای نفس مشرکان، موجب محرومیّت از ولایت خدا
  • هشدار خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله از پیروی یهود و هواهای نفسانی انان+۲ آیه
  • یهودیان حقناپذیر، انسانهایی هواپرست+۵ آیه
واژه‌ها