آیه ۳۸ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۳۸ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۴

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّن قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ

ما پیش از تو (نیز) رسولانی فرستادیم؛ و برای آنها همسران و فرزندانی قرار دادیم؛ و هیچ رسولی نمی‌توانست ا (ز پیش خود) معجزه‌ای بیاورد، مگر بفرمان خدا! هر زمانی نوشته‌ای دارد (و برای هر کاری، موعدی مقرّر است)!

معنی کلمات و عبارات
«آیَةٍ»: معجزه. مراد معجزاتی است که مشرکان و یهودیان پیشنهاد می‌کردند و انجام آنها را درخواست می‌نمودند (نگا: إِسراء / - ، فرقان / و أ «أَجَلٍ»: مدّت. زمان. «کِتَابٌ»: کار حتمی و امر معیّن. مصدر است و به معنی اسم مفعول، یعنی (مکتوب) به معنی محتوم است. در اینجا مراد حکم معیّن و معجزه مشخّص و کار مقدّر است. «لِکُلِّ أَجَلٍ کِتَابٌ»: هر زمانی معجزه مربوط به خود دارد. هر زمانی دارای حکم معیّن و کار مقدّری است که جز آن در آن انجام نمی‌گیرد (نگا: انعام / ).
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱- پیامبران متعددى پیش از پیامبر اکرم(ص) ، به رسالت مبعوث شدند. «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک» ۲- رسول اکرم(ص) و سایر پیامبران ، از ناحیه خداوند به رسالت برانگیخته شدند. «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک» ۳- برخوردارى پیامبر(ص) از همسر و فرزند (داشتن زندگانى عادى و بشرى) مورد طعن و ایراد مخالفان آن حضرت بود. «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک و جعلنا لهم أزوجًا و ذریّة» لحن آیه شریفه گویاى این است که حقایق مطرح شده در آن، پاسخ به اشکالها و ایرادهاى مطرح شده از ناحیه مردم عصر بعثت است. جمله «و لقد أرسلنا ...» اشاره به این معنا دارد که مردم آن عصر، بعثت بشر را از ناحیه خدا پذیرا نبودند و جمله «جعلنا ...» گویاى آن است که آنان زندگانى عادى و داشتن زن و فرزند را براى پیامبر(ص) نمى پسندیدند و جمله «ما کان ...» بیانگر پندار آنان درباره لزوم توانایى پیامبر(ص) بر ارائه هر نوع معجزه است. ۴- پیامبران پیشین نیز همانند پیامبر اکرم(ص) داراى همسر و فرزند بودند. «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک و جعلنا لهم أزوجًا و ذریّة» ۵- خداوند اعطا کننده همسر و فرزند به پیامبران خویش «و جعلنا لهم أزوجًا و ذریّة» ۶- پیامبر بودن با داشتن زن و فرزند (زندگانى بشرى و عادى) منافات ندارد. «و جعلنا لهم أزوجًا و ذریّة» ۷- مردم عصر بعثت ، پیامبرىِ فردى از افراد بشر را امرى بعید مى شمردند. «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک و جعلنا لهم أزوجًا و ذریّة» ۸- قرآن با توجه دادن مردم به زندگانى بشرى و عادى پیامبران پیشین ، طعن و ایراد مخالفان پیامبر(ص) را امرى نابجا و ناموجه دانست. «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک و جعلنا لهم أزوجًا و ذریّة» ۹- پیامبران ، بدون اذن و رخصت خداوند نمى توانند آیت و معجزه اى به مردم ارائه کنند. «و ما کان لرسول أن یأتى بأیة إلاّ بإذن الله» ۱۰- حوادث و وقایع را خداوند از پیش تقدیر و تعیین کرده است. «لکل أجل کتاب» «أجل» به معناى مدت و «کتاب» مصدر و به معناى اسم مفعول (مکتوب) است و در آیه شریفه به معناى امر تقدیر شده مى باشد. بنابراین «لکل أجل کتاب» ; یعنى ، براى هر زمانى تقدیرى ثابت شده است. ۱۱- ارائه آیتها و معجزه ها ، هر کدام داراى وقتى مشخص و مختص به دوره و زمان خاص خود است. «ما کان لرسول أن یأتى بأیة ... لکل أجل کتاب» در پى بیان این حقیقت که معجزه در اختیار پیامبر نیست بلکه در اختیار خداوند و به اذن اوست، این پرسش مطرح مى شود که چرا خداوند اذن ارائه معجزه هاى درخواستى را به پیامبرش نمى دهد تا مردمان ایمان بیاورند؟ جمله «لکل أجل کتاب» در پاسخ سؤال مذکور بیان مى دارد که انجام هر کارى و از جمله ارائه معجزات، زمانى مشخص دارد ; این گونه نیست که هر کارى در هر زمان بتواند تحقق یابد. ۱۲- حوادث و وقایع داراى نظامى خاص و معین و هر کدام در ظرف و زمان خاص خود تحقق مى پذیرد. «لکل أجل کتاب» ۱۳- توانایى به ارائه هر گونه معجزه و در هر زمان ، از شرایط پیامبرى در دیدگاه ناصواب مردم عصر بعثت «و لقد أرسلنا رسلاً ... و ما کان لرسول أن یأتى بأیة إلاّ بإذن الله لکل أجل کتاب»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۴- «قال أبوعبدالله(ع): ... نحن ذریّة محمد(ص) و أمّنا فاطمة(س) و ما آتى الله أحداً من المرسلین شیئاً إلاّ و قد آتاه محمداً(ص) ... - ثم تلا - «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک و جعلنا لهم أزواجاً و ذریّة»  ; [منبع: محاسن برقى، ج ۱، ص ۱۵۵، ح ۸۳ ; بحارالأنوار، ج ۲۴، ص ۲۶۵، ح ۲۷.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: ما فرزندان حضرت محمد(ص) هستیم و مادرمان فاطمه(س) است و خداوند به هیچ یک از پیامبران(ع) چیزى را نداده مگر آن که آن را به حضرت محمد(ص) نیز داده است، سپس این آیه را تلاوت فرمود: و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
  • معجزات، ایات خدا برای مردم+۳ آیه
  • تعلّق اراده خداوند بر تغییرناپذیری برخی اجلها+۱ آیه
  • رخدادها و پدیدههای عالم، دارای دو گونه اجل: تغییرپذیر و تغییرناپذیر+۱ آیه
  • هر امر زماندار و معیّن، دارای حکمی مکتوب نزد خداوند+۱ آیه
  • تغییر حکم اجلها به دست خداوند+۳ آیه
  • تغییر حکم اجال به دست خداوند+۱ آیه
  • . اوردن معجزه از سوی پیامبران، منوط به اذن خدا+۱ آیه
  • معجزه هر پیامبری، برخاسته از امر تکوینی خداوند+۲ آیه
  • ارایه معجزه به وسیله پیامبران منوط به اذن الهی+۲ آیه
  • بشربودن و همسر و فرزند داشتن پیامبران الهی+۲ آیه
  • انتخابشدن انبیا از میان افراد بشر+۵ آیه
  • توجّه دادن مردم به زندگانی عادی پیامبران، ازسوی خداوند+۲ آیه
  • خداوند، مبعوثکننده پیامبران+۱ آیه
  • پیامبران، دارای ذرّیّه و فرزندانی از نسل خود+۲ آیه
  • خداوند، تعیینکننده محدوده وظایف پیامبران در امر تبلیغ+۱ آیه
  • ارایه معجزات ازسوی انبیا به مردم، منوط به اجازه خدا+۱ آیه
  • انبیا، دارای همسران و فرزندان
  • تشکیل خانواده از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد سرزنش مشرکان
  • تشکیل خانواده، از سوی انبیای پیش از پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
  • عیب نبودن تشکیل خانواده از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)، با توجّه به تشکیل خانواده از ناحیه پیامبران پیش از وی
  • رسالت گروهی از انبیا قبل از دوران محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • رسالت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) در تداوم رسالت پیامبران پیشین
  • معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۱ آیه
  • خداوند، منشا رسالت انبیا+۱ آیه
  • عدم منافات پیامبری با داشتن زن (همسر)
  • حاکمیّت قانون زوجیّت، سنّتی الهی در نظام افرینش انسانها+۷ آیه
  • زوجیّت انسان، امری الهی و در راستای منافع وی+۴ آیه
  • زوجیّت مرد با زن، به تدبیر الهی+۶ آیه
  • بشر بودن رسولان الهی و نداشتن قدرت غیبی مستقلّ، از سنّتهای خداوند
  • گزینش پیامبران از میان خود انسانها، سنّت جاری الهی+۱ آیه
  • پیامبران، چون سایر مردم، دارای غریزه جنسی و تمایل به زنان
  • تقدیر عالم، قابل تغییر، بر اساس مشیّت الهی+۱ آیه
  • مقدّرات، قابل نسخ و تغییر، با مشیّت خداوند+۱ آیه
  • ارایه معجزات و ایات الهی، هر یک، دارای زمانی مشخص و مختص به دوره ای خاصّ و مقدّر
  • خداوند، تعیین کننده مقدار و اندازه موجودات و پدیده های عالم+۱ آیه
  • نزول کتابهای اسمانی از سوی خداوند، بر اساس تقدیری مشخص
  • واقع شدن قضای خداوند، در زمان مقرّر، بدون تاخیر+۱ آیه
  • ثبت موارد قضای الهی، در کتابی مخصوص+۱ آیه
  • اجل همه انسانها، بر اساس قضای خداوند و تعیین شده از قبل
  • مدّت حیات و زندگی انسانها، مطابق قضای الهی+۵ آیه
  • مرگ انسان براساس قضای الهی+۵ آیه
  • تحقّق معجزات، دارای وقت معیّن و بر اساس قضای الهی
  • بشر بودن پیامبر صلی الله علیه و اله، جداییناپذیر از نیازهای جسمی و زندگی عادی، همچون سایر پیامبران+۲ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
  • رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در تداوم رسالت انبیای پیشین+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، دارای غریزه جنسی و نیازمند به همسر
  • برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله از همسر و فرزند، مورد طعن مخالفان ان حضرت
  • مُرسِل/ اسما و صفات+۲ آیه
  • ارایه معجزه از هر پیامبری، برخاسته از امر تکوینی خداوند+۲ آیه
  • معجزه ارایه کردن همه پیامبران، فقط به اذن خداوند+۱ آیه
  • ارایه معجزات برای مردم، همگی از ایات و نشانههای یگانه پروردگار هستی+۴ آیه
  • ارایه معجزات و ایات، دارای وقتی مشخص
  • امکان ارایه معجزات از سوی پیامبران، تنها با اذن خداوند+۴ آیه
  • ارایه معجزات انبیا به مردم، منوط به اجازه خداوند+۲ آیه
  • تحقق معجزات و منشا ان، تنهابدست خداوند+۴ آیه
  • معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۱ آیه
  • معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۱ آیه
  • تغییر و جایگزینی کتابهای اسمانی، سنّت قطعی خداوند+۱ آیه
واژه‌ها