سوره رعد(الرعد)، آیه ۵ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۹
وَ إِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَ إِذَا كُنَّا تُرَاباً أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ أُولٰئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَ أُولٰئِكَ الْأَغْلاَلُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَ أُولٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
و اگر (از چیزی) تعجب میکنی، عجیب گفتار آنهاست که میگویند: «آیا هنگامی که ما خاک شدیم، (بار دیگر زنده میشویم و) به خلقت جدیدی بازمیگردیم؟!» آنها کسانی هستند که به پروردگارشان کافر شدهاند؛ و آنان غل و زنجیرها در گردنشان است؛ و آنها اهل دوزخند، و جاودانه در آن خواهند ماند!
معنی کلمات و عبارات
«إِن تَعْجَبْ ...»: اگر باید از چیزی در شگفت شد، شگفتانگیزترین چیز سخن ایشان است که. «خَلْقٍ جَدیدٍ»: آفرینش تازه. حیات دوباره. آفریده نو. «الأغْلالُ»: جمع غُلّ، طوق آهنین (نگا: اعراف / . «الأغْلالُ فِی أَعْنَاقِهِمْ»: اشاره به وضع اسفناک آنان در جهنّم است (نگا: غافر / ، حاقّه / و ).
نزول
سال ۱۸ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۵ رویداد)
- اصلاح حکم فرزندخواندگی درباره زیدمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - تحریم نهایی شرابمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - نزول آیه حجاب پس از ولیمه زینبمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ماجرای افکمرتبط با نزول
18 بعثت · بنی المصطلق / مدینه - ماجرای لعان هلال بن امیهمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ازدواج با زینب بنت جحشمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ماجرای نزول تیمممرتبط با نزول
18 بعثت · بنی المصطلق / مدینه - ماجرای ظهارمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ماجرای بنیقریظه
18 بعثت · مدینه - غزوه بنیلحیان
18 بعثت · عسفان - غزوه ذیقرد
18 بعثت · ذیقرد - سریه ابوعبیده به ذیالقصه
18 بعثت · ذی القصه - سریه محمد بن مسلمه به ذیالقصه
18 بعثت · ذی القصه - سریه عکاشه به الغمر
18 بعثت · الغمر - غزوه بنیمصطلق
18 بعثت · مُریسیع
نکات آیه
۱- انسانها پس از مردن و به خاک تبدیل شدن - براى حضور در صحنه قیامت - دوباره زنده مى شوند و آفرینشى جدید مى یابند. «أءذا کنّا تربًا أءنا لفى خلق جدید»
۲- آدمى پس از مردن و خاک گشتن ، در مسیر آفرینشى جدید براى حضور در صحنه قیامت قرار مى گیرد. «أءنا لفى خلق جدید»
کلمه «فى» در «أءنا لفى خلق جدید» مى رساند که پدیده جدید پس از خاک شدن شروع مى شود و در مسیر آفرینش جدید قرار مى گیرد.
۳- منکران قیامت ، زنده شدن مردگان خاک گشته را امرى بس بعید مى شمرند. «أءذا کنّا تربًا أءنا لفى خلق جدید»
استفهام در جمله «أءذا ...» استفهام انکارى است و تکرار آن دلالت بر شدت انکار و استبعاد دارد.
۴- بعید شمردن حیات دوباره انسانها ، دلیل انکار سراى آخرت از سوى کافران به قیامت «أءذا کنّا تربًا أءنا لفى خلق جدید»
۵- انکار قیامت امرى شگفت و عارى از منطق و برهان «و إن تعجب فعجب قولهم»
با توجه به اینکه متعلقى براى فعل «تعجب» ذکر نشده معناى «إن تعجب» این است: اگر اهل تعجب هستى و چنین حالتى بر تو عارض مى شود ... .
۶- انکار قیامت ، هم طراز و مساوق انکار ربوبیت خداست. «أُولئک الذین کفروا بربهم»
۷- ربوبیّت خدا بر انسانها ، مقتضى تشکیل دادن قیامت و آفرینش مجدد انسانها پس از مرگ است. «أُولئک الذین کفروا بربهم»
۸- باور به ربوبیّت خدا بر انسانها، وادار کننده انسان به پذیرش قیامت و زنده شدن مردگان براى حضور در صحنه آخرت «أُولئک الذین کفروا بربهم»
۹- ربوبیّت خداوند فراگیرِ همگان حتى کافران «أُولئک الذین کفروا بربهم»
۱۰- انکار قیامت ، معلول جهل و نادانى و مانع ترقى و تعالى انسان است. «أُولئک الأغلل فى أعناقهم»
«اَغلال» (جمع غل) به معناى بندها و زنجیرهاست. مراد از آن مى تواند معناى حقیقى آن باشد که در این صورت جمله «اُولئک الأغلال فى أعناقهم» بیانگر کیفر و مجازات منکران ربوبیت خدا و منکران قیامت است و نیز مى تواند مراد از آن معناى مجازى (بندها و زنجیرهاى جهل و نادانى، خرافات، سنتهاى غلط و ...) باشد که بر این مبنا جمله «اُولئک ...» بیانگر ریشه و علت اعتقاد نداشتن به معاد و ربوبیت خداست.
۱۱- منکران معاد و ربوبیت خدا در روز قیامت به غلها و زنجیرهایى که بر گردنشان آویخته مى شود ، گرفتار خواهند شد. «أُولئک الأغلل فى أعناقهم»
۱۲- منکران قیامت ، به آتش دوزخ گرفتار خواهند شد. «أُولئک أصحب النار هم فیها خلدون»
۱۳- سراى آخرت ، پایان ناپذیر است و دوزخ و آتش آن جاویدان است. «هم فیها خلدون»
۱۴- انسان در آخرت فنا شدنى نیست و براى همیشه باقى مى ماند. «هم فیها خلدون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جاودانگی در آخرتدلایل مکذبان قیامتزنجیرهای عذابمکذبان قیامت و احیای مردگانمکذبان معاد در جهنمکیفر اخروی مکذبان ربوبیت خداکیفراخروی مکذبان معادبینش مکذبان قیامتجاودانگی انساندلایل مکذبان معادزمینه برپایی قیامتزمینه معادشگفتی تکذیب قیامتعمومیت ربوبیت خدابی منطقی تکذیب قیامتآثار استبعاد معادعوامل تکذیب قیامتتکذیب ربوبیت خدااهمیت ایمان به قیامتجاودانگی آخرتکیفر مکذبان معادویژگیهای ربوبیت خداجاودانگی آتش جهنمجاودانگی جهنمویژگیهای آخرتحشر انسان هااستبعاد معادامور شگفت آورایمان به معادموانع رشداحیای اخروی مردگانایمان به ربوبیت خداابزار عذابآثار تکذیب قیامتایمان به قیامتجهان بینی و ایدئولوژیزمینه ایماندلایل معادآثار جهلآثار ربوبیت خداآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۵)
- بدن، تشکیلدهنده حقیقت انسان، از دیدگاه منکران قیامت+۷ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند
- انکار معاد جسمانی و ممکن ندانستن ان، در عین اگاهی از مبدا پیدایش انسان، امری شگفتاور+۳ آیه
- انکار معاد و حیات مجدّد انسانها، از اسباب جاودانگی در اتش جهنّم+۴ آیه
- کفر، موجب خلود در دوزخ+۲ آیه
- انکار قیامت، از موجبات گرفتاری به اتش دوزخ+۳ آیه
- تکذیب قیامت، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۲ آیه
- کفر، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۲ آیه
- نار (اتش) از نامهای جهنّم+۱ آیه
- شتابزدگی کافران در طلب سیّیه (عذاب الهی)، پیش از حسنه+۱ آیه
- حرمت کفر به خداوند+۱ آیه
- تبدیل بدن انسانها به خاک، بعد از مردن+۷ آیه
- زنده شدن انسان از خاک پس از مرگ، مورد استبعاد و انکار مشرکان+۷ آیه
- انکار قیامت، هم طراز با کفر به ربوبیّت خداوند
- کفر به ربوبیّت خداوند، از موجبات عذاب جهنّم
- انکار قیامت، سخنی شگفت
- سؤال انکارامیز کافران از معاد و حیات دوباره انسان بعد از مرگ+۱۱ آیه
- سؤال انکارامیز کافران از حیات دوباره انسان، بعد از مرگ+۱۲ آیه
- تکذیب معاد، عملی ظالمانه و تکذیبگران معاد، مردمی ستم پیشه+۶ آیه
- استهزای عذابهای موعود الهی، از موجبات ستم و تجاوز+۱ آیه
- تکذیب و انکار اخرت، ظلم، و موجب عذاب اخرتی+۲ آیه
- انکار ربوبیّت خدا و استهزای عذابهای موعود الهی، از مصادیق ظلم+۱ آیه
- غفران و رحمت گسترده الهی، مانع تعجیل در عذاب کافران+۲ آیه
- هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۱ آیه
- با غُلّ و زنجیر در جهنّم افکنده شدن کافران، در قیامت+۳ آیه
- به غُلّ کشیده شدن تکذیب کنندگان قیامت+۲ آیه
- تکذیب قیامت، موجب به غُلّ و زنجیر کشیده شدن در دوزخ+۲ آیه
- کفر به خدا، موجب گرفتاری به غُلّ و زنجیر، در قیامت+۶ آیه
- توبیخ کافران، به دلیل عبرت نگرفتن از فرجام شوم امّتهای کفرپیشه+۱ آیه
- شتابزدگی کافران، در طلب عذاب الهی+۱ آیه
- عذاب شدن کافران در قیامت، با غل و زنجیر به گردن+۵ آیه
- عدم ایمان کافران به روز قیامت، عامل غل و زنجیر به گردن داشتن، هنگام محشور شدن شان
- کفر، از عوامل گرفتاری به عذاب با غل و زنجیر در گردن+۳ آیه
- تبدیل شدن تمام بدن انسان به خاک، بعد از مرگ، پس از مراحلی+۲ آیه
- انکار معاد، موجب قرار گرفتن در زمره ظالمان+۲ آیه
- انکار معاد، سبب قرار گرفتن در زمره کافران
- انکار معاد و استبعاد ان، امری شگفتاور و عاری از برهان
- انکار معاد، در عین اگاهی از مبدا پیدایش انسان امری شگفت اور+۳ آیه
- زنده شدن مردگانِ تبدیل به خاک شده، امری بعید، از دیدگاه منکران معاد+۸ آیه
- گرفتاری منکران معاد به غلها و زنجیرهای اویخته بر گردن
- انکار معاد و حیات مجدّد انسانها، مایه گرفتاری به شکنجه و عذاب ابدی در دوزخ+۴ آیه
- استبعاد و انکار معاد، از سوی کافران مشرک+۱۲ آیه
- تعجّب انکارامیز کافران، از معاد و حیات مجدّد خود+۸ آیه
- عذاب و کیفر جسمانی جهنمیان، از دلایل جسمانیت معاد+۱ آیه
- تعجیل نکردن خداوند در نزول عذاب بر کفر پیشگان، برخاسته از غفران الهی+۲ آیه