سوره رعد(الرعد)، آیه ۸ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۰
اللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُ أُنْثَى وَ مَا تَغِيضُ الْأَرْحَامُ وَ مَا تَزْدَادُ وَ كُلُ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدَارٍ
خدا از جنینهایی که هر (انسان یا حیوان) مادّهای حمل میکند آگاه است؛ و نیز از آنچه رحمها کم میکنند (و پیش از موعد مقرّر میزایند)، و هم از آنچه افزون میکنند (و بعد از موقع میزایند)؛ و هر چیز نزد او مقدار معینی دارد.
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۸ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۸ تا ۱۱
ابن عباس گوید: این آیات درباره دو مرد بنام اربد بن قیس و عامر بن طفیل نازل گردید و همچنین آیه ۱۲ «هُوَ الَّذِی یرِیکمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَ طَمَعاً» تا آخر آن و نیز آیه ۱۳ را (که بعد خواهد آمد) نیز به این آیات در این شأن و نزول مى افزایند. و نیز گویند آیات ۱. و ۱۱ درباره دو مرد فوقالذکر نازل گردیده بدین تفصیل، این دو مرد نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله آمدند و سؤالاتى از پیامبر نمودند ولى مقصود بدى داشتند و با طرح این سؤال مکر و حیله اى از ناحیه آنان در بین بوده است که بالاخره خداوند نتیجه مکر و حیله آنها را به خودشان بازگردانید. عامر نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد اگر من مسلمان بشوم با من چکار خواهى کرد و چه مزیتى بر سایر مسلمین خواهم داشت، پیامبر فرمود: آنچه که سایر مسلمانان بدان مکلف خواهند بود تو نیز مانند آنها مکلف به تکلیف قرار خواهى گرفت. عامر گفت: میخواهم که در ازاى مسلمان شدن مرا پس از خودت خلیفه و وصى خود گردانى. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: این کار در دست من نیست بلکه به فرمان خداى من است. سپس گفت: بعد از مسلمان شدن به من چه خواهى داد؟ پیامبر فرمود: به تو لشکرى میدهم که با آن با دشمنان اسلام به جنگ پردازى. در جواب گفت: این سمت را که خودم هم دارم پس چه لزومى دارد که مسلمان شوم و البته مقصود عامر این بود که با رسول خدا صلی الله علیه و آله سرگرم صحبت باشد و به اربد دستور داده بود که در حین صحبت او با پیامبر از پشت سر رسول خدا صلی الله علیه و آله را مورد حمله قرار دهد. در همین وقت بود که به اربد اشاره نمود، اربد خواست که از پشت شمشیر بکشد ولى آنچه سعى کرد که شمشیر را از غلاف بیرون آورد نتوانست و شمشیر او در غلاف در جاى خود ماند در این میان پیامبر متوجه شد و خود را کنار کشید و گفت: خدایا اینان که با من به مکر و حیله برخاسته اند، تو خود کارشان را بساز. در این بین صاعقه اى بر سر اربد آمد و او را بسوخت، عامر که این منظره وحشتناک را دید، فرار کرد و در حین فرار فریاد میزد و مى گفت: یا محمد از خداى خود خواستى و او را به کیفر عمل رسانیدى و از بین بردى ولى بدان من با سواران زیاد و جوانان جنگجوى خودم به سراغ تو خواهم آمد. پیامبر در جواب فرمود: خداوند تو را از این عمل باز خواهد داشت، چندى بعد عامر به مرض طاعون مبتلا گردید و از بین رفت.
طبرانى و دیگران از علماء عامه. تفسیر کشف الاسرار.
در آن زمان چه میگذشت (۱۵ رویداد)
- اصلاح حکم فرزندخواندگی درباره زیدمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - تحریم نهایی شرابمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - نزول آیه حجاب پس از ولیمه زینبمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ماجرای افکمرتبط با نزول
18 بعثت · بنی المصطلق / مدینه - ماجرای لعان هلال بن امیهمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ازدواج با زینب بنت جحشمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ماجرای نزول تیمممرتبط با نزول
18 بعثت · بنی المصطلق / مدینه - ماجرای ظهارمرتبط با نزول
18 بعثت · مدینه - ماجرای بنیقریظه
18 بعثت · مدینه - غزوه بنیلحیان
18 بعثت · عسفان - غزوه ذیقرد
18 بعثت · ذیقرد - سریه ابوعبیده به ذیالقصه
18 بعثت · ذی القصه - سریه محمد بن مسلمه به ذیالقصه
18 بعثت · ذی القصه - سریه عکاشه به الغمر
18 بعثت · الغمر - غزوه بنیمصطلق
18 بعثت · مُریسیع
نکات آیه
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۱۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸–۱۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸
روایات و احادیث
۹- «عن أحدهما- علیهما السلام- فى قول الله عزوجل: «یعلم ما تحمل کل اُنثى و ما تغیض الأرحام و ما تزداد» قال: الغیض کل حمل دون تسعة أشهر ،«و ما تزداد» کل شىء یزداد على تسعة أشهر... ; [منبع: کافى، ج ۶، ص ۱۲، ح ۲ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۸۵، ح ۳۱.] از امام باقر یا امام صادق(ع) درباره سخن خداى عزوجل: «یعلم ما تحمل کل اُنثى و ما تغیض الأرحام و ما تزداد» روایت شده است که فرمود: مراد از غیض هر حملى است که کمتر از نُه ماه طول کشد و مراد از «و ما تزداد» هر حملى است که بیشتر از نُه ماه طول کشد ...». ۱۰- «عن محمدبن مسلم قال: سألت أباعبدالله(ع) عن قول الله: «یعلم ما تحمل کل أُنثى و ما تغیض الأرحام»؟ قال: ما لم یکن حملاً ، «و ما تزداد» قال: الذکر و الاُنثى جمیعاً ; [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۲۰۵، ح ۱۳ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۸۵، ح ۳۴.] محمدبن مسلم گوید از امام صادق(ع) درباره سخن خدا: «یعلم ما تحمل کل أُنثى و ما تغیض الأرحام» سؤال کردم، حضرت فرمود: [مراد از ما تغیض الأرحام ]چیزى است که حمل نباشد و در مورد «و ما تزداد» فرمود: پسر و دختر هر دو مى باشد».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
- فرزنددارشدن و توالد انسان با علم و تقدیر خداوند
- علم خداوند به مدّت بارداری+۱ آیه
- امکان کمتر یا بیشتر شدن مدت حمل از نه ماه
- توالد و تناسل انسان، با علم و تقدیر خداوند
- اگاهی خدا از کاهش و زیادی مدّت و اجل جنین در رحم
- تحوّلات دوران جنینی و کم و زیادی دوران حمل، با علم و تقدیر الهی
- تغذیه جنین از خون، در رحم مادر
- رشد جنین از اغاز تا پایان، با تقدیر و اندازهگیری خداوند+۴ آیه
- اگاهی خداوند، از دوران جنینی انسان+۳ آیه
- رحم، بستر و محلّی مناسب برای جنین+۷ آیه
- استقرار جنین در رحم، دارای مدّتی مشخص نزد خدا+۱ آیه
- ناتمام بودن رشد برخی از جنینها، در رحم+۱ آیه
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۱ آیه
- خداوند، تعیینکننده مقدار و اندازه هر موجود، در جهان افرینش+۳ آیه
- اگاهی خداوند، به جذب و دفع (خون، نطفه و ...) و فعالیّتهای رحم+۱ آیه
- اگاهی خداوند، نسبت به مقدار افزایش حجم رحم و محتوای ان
- استقرار جنین در رحم و مدّت ان، بر اساس محاسباتی دقیق و اندازه ای معیّن+۳ آیه
- رحم حیوان مادّه، جایگاه جنین+۲ آیه
- اگاهی خداوند، به فعالیّتهای رحم+۲ آیه
- فعالیّتهای رحم در حمل جنین و جذب و دفع خون، دارای اندازه و مقدار مشخص
- زمان بندی فعالیّتهای رحم، به تقدیر الهی+۵ آیه
- فاسد کردن خون و دفع ان، به وسیله رحم
- دفع خون نفاس، به وسیله رحم
- جذب خون به وسیله رحم، جهت تغذیه جنین
- حمل جنین در رحم، از سوی جنس مادّه
- امکان حمل و نگهداری جنین، به وسیله رحم، در مدّتی بیشتر از نُه ماه
- امکان حمل و نگهداری جنین، به وسیله رحم، در مدّتی کمتر از نُه ماه
- علم غیبی خداوند به حمل مادینه ها و جذب رحمها
- علم خداوند به اسرار و رازهای نهفته در درون و اندیشه های قلبی انسانها
- اگاهی خداوند به تمامی مراحل بارداری زنان+۲ آیه
- احاطه علمی کامل خداوند، به جنین انسان و حیوانات و مراحل دگرگونی و تحوّلات انها+۴ آیه
- خداوند، تعیین کننده مقدار و اندازه موجودات و پدیده های عالم+۱ آیه
- تکذیب معجزات، پیامد کفر