سوره روم(الروم)، آیه ۵۹ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۰
كَذَٰلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
این گونه خداوند بر دلهای آنان که آگاهی ندارند مهر مینهد!
معنی کلمات و عبارات
«کَذلِکَ»: بدین شیوه. «یَطْبَعُ»: مهر مینهد (نگا: نساء / توبه / و ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - کیفر مخالفت هاى لجوجانه و عنادآمیز با آیات الهى، از دست دادن استعداد هدایت است. «لیقولنّ الذین کفروا إن أنتم إلاّ مبطلون . کذلک یطبع اللّه على قلوب الذین لایعلمون»
«طبع» همانند «ختم»، در لغت، به معناى «اثر پدید آمده از نقش (مهر داراى خطوط برجسته)» است و مجازاً، در بستن و مهر و موم کردن چیزى استعمال مى شود (مفردات راغب).
۲ - خداوند، بر قلب کسانى که به هنگام مواجهه با آیات الهى، از روى لجاجت، آنها را عارى از حقیقت اعلام مى کنند، مهر مى زند. «و لئن جئتهم بأیة لیقولنّ الذین کفروا إن أنتم إلاّ مبطلون . کذلک یطبع اللّه»
۳ - خداوند، بر قلب کسانى که تصمیم به باقى ماندن در نادانى و جهل گرفته اند، مهر مى زند. «کذلک یطبع اللّه على قلوب الذین لایعلمون»
این که مراد از «الذین لایعلمون» چه کسانى اند، دو احتمال وجود دارد: یکى، به قرینه آیه پیش، این است که مراد، کافران اند. دیگر این که آیه، معناى عام دارد و شامل همه کسانى که خود مى خواهند در جهل و نادانى باقى بمانند، مى شود. لازم به ذکر است که چون، قطعاً سنت خداوند، چنین نیست که بر قلب هر ناآگاه و نادانى مهر بزند، مراد از «الذین لایعلمون» کسانى اند که خود اصرار بر باقى ماندن در جهل و نادانى دارند، چنان که مفسران نیز بر این معنا تصریح کرده اند.
۴ - بر قلب بى خبران از روز معاد، مهرخورده و غیرقابل نفوذ است. «فهذا یوم البعث و لکنّکم کنتم لاتعلمون... کذلک یطبع اللّه على قلوب الذین لایعلمون»
احتمال دارد که مراد از «الذین لایعلمون» به قرینه آیه پنجاه و ششم، بى خبران از معاد و قیامت باشد.
۵ - موضع گیرى و عمل خود آدمى، زمینه نابود شدن استعداد هدایت در وى است. «و لئن جئتهم بأیة لیقولنّ الذین کفروا إن أنتم إلاّ مبطلون . کذلک یطبع اللّه»
۶ - کافران مجرم، مردمانى جاهل و نادان به حقایق اند. «المجرمون... الذین کفروا... الذین لایعلمون»
«لایعلمون» مى تواند صفت دیگرى علاوه بر «المجرمون» براى «الذین کفروا» باشد که درباره آنان و موضع گیرى هایشان در این آیات، بحث شده است.
۷ - قلب، مرکز و جایگاه دریافت و شناخت حقایق است. «کذلک یطبع اللّه على قلوب الذین لایعلمون»
این که خداوند، از میان حواس و اعضاى شناخت در انسان، تنها قلب را مطرح کرده که مُهر مى خورد، حکایت از مرکزیت آن مى کند و با از کار افتادن آن، بقیه، کارایى خود را از دست مى دهند.
۸ - لجاجت کنندگان در برابر پذیرش آیات الهى، در معرض از دست دادن قواى درک معارف الهى اند. «و لئن جئتهم بأیة لیقولنّ الذین کفروا إن أنتم إلاّ مبطلون . کذلک یطبع اللّه على قلوب الذین لایعلمون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار دشمنی با آیات خداآثار لجاجت با آیات خداختم قلب جاهلان به معادزمینه سلب قوای ادراکیعوامل سلب قوای ادراکیختم قلبکیفر دشمنی با آیات خداجهل گناهکارانجایگاه درک حقایقعوامل ختم قلبجهل کافراننقش قلبآثار عقیدهموانع هدایتابزار شناختآثار جهلآثار عملافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- نادانی، از موانع درک ایات الهی+۲ آیه
- ختم قلب، مانع درک درست ایات الهی و ایمان به انها+۳ آیه
- ناتوانی از شناخت حق و باطل، عامل متهم ساختن پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان به ساخت و ارایه باطل+۱ آیه
- باطل خواندن معجزات و ایات ارایه شده از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) برخاسته از مهر شدن دلهای کافران+۱ آیه
- مهر شدن قلب نادانان به امر خداوند، بر اثر جهل به حقایق قران+۱ آیه
- جهل امیخته به عناد درپیدارنده کوردلی+۱ آیه
- کافران، مردمی جاهل به خدا و ایات او+۱ آیه
- جهل و نااگاهی، از موانع شناخت حقایق+۱ آیه
- ختم قلب (بر اثر گناه)، از موانع شناخت صحیح و درک حقایق+۶ آیه
- کفر، مانع شناخت و ادراک انسان+۶ آیه
- اگاهی از جهل ریشه دار و انکارهای جاهلانه دشمنان زمینه ساز شکیبایی در برابر انان+۲ آیه
- اگاهی و شناخت، زمینه ساز صبر و شکیبایی+۴ آیه
- قلب انسان، کانون ادراک و شناخت+۵ آیه
- ختم قلب و از دست دادن توان درک معارف قران، از کیفرهای الهی+۱ آیه
- ختم قلب، مانع درک ایات الهی و ایمان به انها+۶ آیه
- مهر نهادن خداوند بر قلب، کیفر انکار قیامت+۳ آیه
- مهر شدن قلب کافران، بر اثر جهل به حقایق قران+۱ آیه
- انکار قران از طرف کافران، موجب مهر شدن قلب انان+۱ آیه
- قلب ادمی، خاستگاه علم و دانش+۱ آیه
- عناد و لجاجت کافران مانع از ایمان انها و رهیابی به حق+۳ آیه
- لجاجت کردن و تعصّب ورزیدن کافران در مقابل انبیا و معجزات انان موجب مهر شدن قلب انها+۲ آیه
- مهر شدن قلب کافران در پی عملکرد خود، باعث لجاجت و پافشاری انان بر کفرشان+۴ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
- دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، با امر به صبر در برابر دشمنیهای کافران با ان حضرت+۲ آیه