سوره روم(الروم)، آیه ۶۰ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۰
فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَا يَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لَا يُوقِنُونَ
اکنون که چنین است صبر پیشه کن که وعده خدا حق است؛ و هرگز کسانی که ایمان ندارند تو را خشمگین نسازند (و از راه خود منحرف نکنند)!
معنی کلمات و عبارات
«لا یَسْتَخِفَّنَّکَ»: تو را سبک از جای برندارد و مایه فزع و جزع و پریشانی و خشم تو نشود.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص) به صبر در برابر تبلیغات سوء کافران، موظف بود. «فاصبر إنّ وعد اللّه حقّ»
متعلق صبر، محذوف است که به قرینه «و لئن جئتهم بأیة لیقولنّ الذین کفروا...» مى تواند برخوردهاى ایذایى و تبلیغاتى سوء کافران باشد.
۲ - وعده نصرت خدا به پیامبر(ص) حتمى و تخلف ناپذیر است. «فاصبر إنّ وعد اللّه حقّ»
متعلق وعده، در این آیه، به قرینه دعوت خداوند از پیامبر(ص) براى صبر پیشه کردن در برابر مخالفت هاى کافران، مى تواند نصرت خدا باشد.
۳ - وعده هاى خداوند، حق و تخلف ناپذیر است. «إنّ وعد اللّه حقّ»
۴ - ایمان به وعده الهى به نصرت جبهه حق، زمینه ساز پیدایش روحیه صبر و شکیبایى است. «فاصبر إنّ وعد اللّه حقّ»
یادآورى «إنّ وعد اللّه حقّ» که به منزله تعلیل براى فرمان به صبر است، مى تواند براى مطمئن ساختن پیامبر(ص) به ثمره صبر باشد. در نتیجه، در صورتى که ایمان حاصل شود که وعده خدا تخلف ندارد، شخص، آمادگى بیشترى براى صبر در راه خدا پیدا مى کند.
۵ - لزوم صبر و شکیبایى در برابر تلاشها و تبلیغات سوء «و لئن جئتهم بأیة لیقولنّ الذین کفروا... فاصبر إنّ وعد اللّه حقّ»
۶ - خداوند، خواهان شخصیتى عزیز و مقتدر براى پیامبر(ص) است. «و لایستخفّنّک الذین لایوقنون»
۷ - خداوند، پیامبر(ص) را براى حفظ اقتدار روحى خویش و راه ندادن هیچ گونه اضطرابى به خود، در برابر تبلیغات کافران، فرمان داده است. «إن أنتم إلاّ مبطلون... فاصبر... و لایستخفّنّک الذین لایوقنون»
۸ - ناشکیبایى در برابر دشمن، زمینه خفیف و خوار شدن است.* «فاصبر ... و لایستخفّنّک الذین لایوقنون»
احتمال دارد مراد از «إستخفاف» خفیف کردن و موهون کردن باشد، چنان چه در لسان العرب آمده است: «واستخفّه: طَلَبَ خِفَّتَه». ذکر «و لایستخفّنّک» پس از دستور به صبر، مى تواند اشاره به این حقیقت باشد که عدم صبر، خفت مى آورد.
۹ - کافران، به تحقق وعده نصرت خداوند، ناباورند. «إنّ وعد اللّه حقّ و لایستخفّنّک الذین لایوقنون»
مراد از «الذین لایوقنون» مى تواند کافرانى باشد که در آیات پیش از آنان سخن به میان آمده است. لازم به ذکر است که متعلق «لایوقنون» مى تواند همین وعده اى باشد که در آیه آمده است.
۱۰ - کافران مکه، درصدد تحقیر و خوار ساختن پیامبر(ص) بودند. «و لایستخفّنّک الذین لایوقنون»
دعوت از پیامبر(ص) به صبر در برابر کافران و نیز توصیه به مراقبت از خود که مبادا کافران آن حضرت را خفیف و خوار کنند، مى تواند بازگو کننده وضعیّت رفتارى کافران درباره پیامبر(ص) باشد.
۱۱ - کافران مکه، درصدد بودند تا با تبلیغات خود، در مواضع عقیدتى پیامبر(ص) سستى ایجاد کنند. «إن أنتم إلاّ مبطلون... و لایستخفّنّک الذین لایوقنون»
برخى بر این عقیده اند که معناى «لایستخفّنّک»، «لاینفز عن دینک» (بیرون نبرند تو را از دین ات) است (لسان العرب). «و لایستخفّنّک الذین لایوقنون» مى تواند بیانِ نوعِ اثرى باشد که مشرکان، با «إن أنتم إلاّ مبطلون» درصدد ایجاد آن بودند.
۱۲ - امکان آسیب پذیرى روحى پیامبر(ص) در برابر تبلیغات و اذیت هاى کافران «و لایستخفّنّک الذین لایوقنون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آسیب پذیری محمدبی ایمانی کافرانتکذیب وعده های خداحفظ اقتدار محمدزمینه تحقیرحفظ شخصیت محمدآثار بی صبریتقویت روحیه محمدتبلیغ علیه محمدتحقیر محمدعقیده محمدایمان به وعده های خداروش برخورد کافران مکهاذیتهای کافرانزمینه صبرامداد به محمدکافران و محمدآسیب شناسی شخصیتصبر محمداذیت محمدصبر در سختیحتمیت وعده های خداامدادهای خدادلداری به محمدمسؤولیت محمدآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۳)
- ازاررسانی کافران و مشرکان نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
- صبر در برابر ازارهای کافران و مشرکان، سفارش خدا به محمّد(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- سخنان ناروای کافران و مشرکان، باعث ازردگی محمّد(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
- وعده یاری به پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند
- حقّانیّت و تخلّفناپذیری وعده الهی+۲ آیه
- لزوم صبر و تحمّل، در برابر مشکلات و مصایب+۹ آیه
- بشارت و دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با پیروزی وی بر کافران+۳ آیه
- ناشکیبایی در برابر دشمن زمینه خفت و خواری انسان+۱ آیه
- دعوت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به صبر، از سوی خداوند+۱۲ آیه
- اگاهی از جهل ریشه دار و انکارهای جاهلانه دشمنان زمینه ساز شکیبایی در برابر انان+۲ آیه
- توجّه به حقانیّت وعده های خدا از عوامل صبر و شکیبایی+۲ آیه
- گفته ها و فشارهای تبلیغاتی و روانی دشمن از موارد نیازمند صبر و بردباری+۵ آیه
- اگاهی و شناخت، زمینه ساز صبر و شکیبایی+۴ آیه
- وعده قیامت، حق، حتمی و تخلّف ناپذیر+۲ آیه
- مهر شدن قلب کافران در پی عملکرد خود، باعث لجاجت و پافشاری انان بر کفرشان+۲ آیه
- ازاررسانی کافران، به پیامبر صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- صبر در برابر ازارهای کافران و مشرکان، سفارش خدا به محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- سخنان ناروای کافران و مشرکان، باعث ازردگی محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- وعده خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد یاری او و پیروز شدن بر دشمنان+۱ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱۳ آیه
- دلداری و تقویت روحیّه پیامبراکرم صلی الله علیه و اله از جانب خداوند، نسبت به اتّهامات واهی کافران، علیه ان حضرت+۴ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱۱ آیه
- دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، با امر به صبر در برابر دشمنیهای کافران با ان حضرت+۱۰ آیه
- بشارت و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، با پیروزی وی بر کافران+۶ آیه
- دلداری و تقویت روحیّه پیامبراکرم صلی الله علیه و اله از جانب خداوند، به سبب اتّهامات واهی کافران، علیه ان حضرت+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۱۳ آیه
- قطعی بودن امداد خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در صورت صبر و شکیبایی ان حضرت+۴ آیه
- اگاهی و توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به احوال دشمنان در قیامت، زمینهساز صبر و شکیبایی حضرت در برابر انان+۳ آیه
- توجّه به قضای خداوند در مهر نهادن بر دلهای کفّار معاند، زمینهساز صبر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- وعده های الهی و اعتقاد پیامبر صلی الله علیه و اله به حقانیّت انها، زمینهساز صبر در برابر مشکلات+۶ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور شکیبایی، در برابر زخم زبانها و سخنان ناروای دشمنان، درباره خویش+۵ آیه
- جهل، منشا تبلیغات سوء و ازار کافران، علیه محمّد صلی الله علیه و اله و پیام اسمانی او+۱ آیه
- دلداری خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، در خصوص اذیّت کردن کافران+۵ آیه
- دعوت شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به شکیبایی در برابر سخنان مشرکان+۵ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به صبر، در برابر تبلیغات سوء کافران+۱ آیه
- وعده یاری و نصرت به پیامبر صلی الله علیه و اله از ناحیه خداوند+۱ آیه
- وجوب صبر و تحمل در برابر مشکلات و مصایب+۹ آیه
- ایمان به وعدههای خدا در مورد نصرت جبهه حق، زمینهساز پیدایش روحیه صبر و شکیبایی
- حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۵ آیه
- حقانیت و حتمی بودن وعده نصرت دین به پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی خداوند
- مقام الوهیت خداوند، مقتضی تخلف ناپذیری وعدههای او+۲ آیه
- وعده خدا بر نصرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله حق، و مقتضی صبر و شکیبایی+۱ آیه
- وعده یاری به پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱ آیه