سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۱۰ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۸۹
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْدًا وَجَعَلَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
همان کسی که زمین را محل آرامش شما قرار داد، و برای شما در آن راههایی آفرید باشد، که هدایت شوید (و به مقصد برسید)!
معنی کلمات و عبارات
«مَهْداً»: گاهواره. مکان آماده. (نگا: مجمعالبیان الحدیث). «جَعَلَ لَکُمْ فِیهَا سُبُلاً»: (نگا: نحل / ، طه / ، انبیاء / ). «لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ»: تا به مقصدهای خود رهنمود شوید. تا به نشانههای قدرت خدا پی ببرید.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند زمین را - على رغم حرکت پیوسته آن - گاهواره اى آرام براى انسان قرار داده است. «الذى جعل لکم الأرض مهدًا و جعل لکم فیها سبلاً»
به کارگیرى عنوان «گاهواره» اشاره به حرکت زمین دارد.
۲ - زمین، در ابتداى خلقت قابل سکونت نبود.* «خلق السموت ... الذى جعل لکم الأرض مهدًا»
برداشت یاد شده بدین احتمال است که ذکر «جعل لکم» پس از بیان خلقت آسمان ها و زمین، اشاره به این نکته داشته باشد که زمین در ابتدا، غیر قابل سکونت بوده و سپس جایگاه مناسبى براى زندگى شده است.
۳ - تدارک راه هاى طبیعى در زمین براى هدایت انسان، نعمتى خدادادى است. «و جعل لکم فیها سبلاً لعلّکم تهتدون»
۴ - قدرت و دانایى آفریدگار هستى، پشتوانه پیدایش شرایط زیست در کره زمین «العزیز العلیم . الذى جعل لکم الأرض مهدًا و جعل لکم فیها سبلاً لعلّکم تهتدون»
۵ - بهرهورى انسان از موهبت هاى طبیعى، هدف اصلى از خلقت هستى «الذى جعل لکم الأرض مهدًا و جعل لکم فیها سبلاً»
به کار رفتن کلمه «لکم» و تکرار آن، مى تواند اشاره به این نکته داشته باشد که هدف از آفرینش نعمت ها بهوسیله خداوند، بهرهورى انسان از آنها است.
۶ - آفرینش نعمت ها، از سوى خداوند، زمینه ساز هدایت انسان به یگانگى خداوند «الذى جعل لکم ... لعلّکم تهتدون»
۷ - خداوند، فراهم آورنده زمینه هاى هدایت و انسان خود انتخاب کننده آن است. «الذى جعل لکم ... لعلّکم تهتدون»
۸ - نظام قانون مند طبیعت، گذرگاه ره یابى انسان به حیات معنوى و هدایت «الذى جعل لکم ... لعلّکم تهتدون»
برداشت یاد شده بنابراین نکته است که منظور از «تهتدون...» هدایت معنوى و معرفتى باشد; و نه صرفاً دست یابى به منافع و مقاصد طبیعى.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فلسفه خلقت آفرینشفلسفه نعمت هامنشأ آرامش زمینسکونت در زمیننعمت راههامنشأ زندگی در زمیناستفاده از نعمت هاگردش زمینتاریخ زمیننظام آفرینشقانونمندی آفرینشفضایل انسانآثار قدرت خدادلایل توحیدمنشأ هدایتآثار علم خدااختیار انسانزمینه هدایتنعمتهای خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- قرار دادن زمین همانند گهوارهای برای ارامش و اسایش انسان+۱ آیه
- خداوند، قرار دهنده زمین جهت ارامش انسانها+۱ آیه
- راههای ایجاد شده در زمین، از نشانههای الهی+۷ آیه
- ارامش و استقرار زمین از ایات خدا+۹ آیه
- زمین، همچون گهواره، بستری ارامبخش+۳ آیه
- شایستگی زمین برای زندگانی، به سان گهواره+۳ آیه
- افرینش اشیا و تدبیر موجودات از سوی خالق متعال، دلیل بر توحید خالقیّت+۳ آیه
- سرشت توحیدی بشر، نیازمند تذکّر و تنبّه+۴ آیه
- راهها، وسیله ای لازم برای زندگی انسان+۳ آیه
- افرینش راهها، از ایات و نعمتهای الهی+۷ آیه
- راهها، از نعمتهای خداوند+۷ آیه
- قابل سکونت بودن زمین، از لوازم اسایش+۱۰ آیه
- استقرار زمین و حفظ ان از فروپاشی، از ایات خدا+۹ آیه
- زمین، شبیه به گهواره برای سکونت و ارامش+۳ آیه
- زمین، دارای راههایی برای رفت و امد انسانها+۶ آیه
- خداوند، قراردهنده زمین، در جهت منافع انسان+۸ آیه
- زمین، بستری ارام برای زندگانی بشر، به امر خداوند+۱۱ آیه
- افرینش زمین در راستای منافع و مصالح ادمیان، از نعمتهای خدا+۸ آیه
- شناخت یکتایی خداوند و ربوبیت وی، از اهداف اصلی سؤال محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان+۲ آیه
- تشبیه زمین به فرش، از جهت مساعد بودن ان برای زندگانی انسان+۴ آیه
- قدرت و دانایی افریدگار هستی، پشتوانه پیدایش شرایط زیست در کره زمین+۱ آیه
- قرار دادن زمین، همانند گهوارهای برای ارامش و اسایش انسان، پرتوی از ربوبیّت خداوند+۳ آیه
- راهها، از نعمتهای خداوند و وسیلهای جهت هدایت افراد+۲ آیه
- بهرهمند ساختن انسانها از هدایت و هادی، از سنتهای خداوند+۱ آیه
- افرینش زمین و قرار دادن راههایی در ان از سوی خداوند، زمینه ساز هدایت انسان به یگانگی و توحید