سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۲۴ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۱
قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكُم بِأَهْدَىٰ مِمَّا وَجَدتُّمْ عَلَيْهِ آبَاءَكُمْ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُم بِهِ كَافِرُونَ
(پیامبرشان) گفت: «آیا اگر من آیینی هدایتبخشتر از آنچه پدرانتان را بر آن یافتید آورده باشم (باز هم انکار میکنید)؟!» گفتند: «(آری،) ما به آنچه شما به آن فرستاده شدهاید کافریم!»
معنی کلمات و عبارات
«أُرْسِلْتُم بِهِ»: همراه با آن فرستاده شدهاید و برای تبلیغ آن برانگیخته شدهاید.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - بازگو کردن فضیلت و برترى مکتب توحیدى بر آیین اجدادى مشرکان، روش تمامى پیامبران «قل أوَ لو جئتکم بأهدى ممّا وجدتم علیه ءاباءکم»
۲ - تمسک پیامبران به استدلال و خرد، در قبال سنت گرایى و آیین تقلیدى منکران «قل أوَ لو جئتکم بأهدى»
۳ - ملاک صحیح انتخاب دین و آیین، برخوردارى از هدایت برتر است; نه چیز دیگر. «قل أوَ لو جئتکم بأهدى»
۴ - التزام عملى تمامى پیامبران، به جدال احسن و رعایت عواطف و احساسات اجتماعى «قل أوَ لو جئتکم بأهدى ممّا وجدتم علیه ءاباءکم»
از تعبیر «بأهدى ممّا وجدتم» این نکته استفاده مى شود که پیامبران، نمى خواستند عواطف مشرکان را جریحه دار کنند. بنابراین پسندیده ترین شیوه را در جدال و بحث (جدال احسن) برگزیده اند.
۵ - لزوم توجه مبلغان دینى، به احساسات عمومى و پرهیز از جریحه دار ساختن آن* «قل أوَ لو جئتکم بأهدى ممّا وجدتم علیه ءاباءکم»
۶ - علاقه شدید پیامبران الهى، نسبت به هدایت و رستگارى انسان ها «قل أوَ لو جئتکم بأهدى ممّا وجدتم علیه ءاباءکم»
پیامبران، در برابر مخالفت هاى مؤکد قوم خویش (إنّا وجدنا ... إنّا على آثارهم) با لحنى نرم و ملایم آنان را به مسیر آیین توحید فرامى خواندند، از این مطلب، شیفتگى شدید آنان به هدایت انسان ها استفاده مى شود.
۷ - هدایت و رستگارى کامل، تنها در پرتو تعالیم وحى و پیامبران الهى است. «أوَ لو جئتکم بأهدى ممّا وجدتم»
۸ - اصرار و پافشارى مرفهان خوش گذران بر کفر، در برابر پیام ملاطفت آمیز و توحیدى پیامبران «قال مترفوها ... قل أوَ لو ... قالوا إنّا بما أرسلتم به کفرون»
۹ - عناصر قدرتمند و مرفّه، سردمداران انحراف و کفر در جوامع کافر و شرک پیشه «قال مترفوها ... قالوا إنّا بما أرسلتم به کفرون»
از این که در جوامع شرک پیشه، تنها سخن مرفهان ذکر گردیده - با آن که اندیشه شرک مختص آنان نبوده است - مى توان استفاده کرد که آنان، نقش اصلى را در تعیین گرایش هاى جامعه داشته اند.
۱۰ - عنصر رفاه و استکبار، مایه انکار تمامى پیامبران و مقابله با همه ادیان الهى «قالوا إنّا بما أرسلتم به کفرون»
۱۱ - پیروى از سنت هاى جاهلى، عامل اصلى ایمان نیاوردن کافران و موضع گیرى در برابر پیامبران «إنّا وجدنا ءاباءنا على أمّة ... قالوا إنّا بما أرسلتم به کفرون»
۱۲ - محتواى پیام وحى، محور اصلى درگیرى مستکبران تاریخ در برابر پیامبران «قال مترفوها ... قالوا إنّا بما أرسلتم به کفرون»
از این که مترفان در پاسخ دعوت انبیا، مخالفت خویش را با پیام آنان ابراز کردند، برداشت یاد شده استفاده مى شود.
۱۳ - اهتمام طبقه مرفه جوامع، به حفظ سنت هاى قومى و ابقاى باورهاى کهن «إلاّ قال مترفوها إنّا وجدنا ءاباءنا على أمّة ... إنّا بما أرسلتم به کفرون»
برداشت یاد شده بدین احتمال است که ذکر «إنّا» و تکرار آن، اشاره به خصیصه مرفهان باشد که منافع آنان در حفظ باورهاى خرافى کهن و اندیشه شرک مى باشد و در نتیجه پایبندى ایشان را به آنها مى رساند.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
رهبران گمراهیآثار پیروی از رسوم جاهلیتارتجاع مرفهاناصرار بر کفر مرفهاناهمیت افکارعمومیتعصب قومی مرفهانجوامع کافررستگاری انسان هاسنتگرایی مکذبان انبیاسوءاستفاده از مهربانی انبیاعقلانیت موضعگیریهای انبیالجاجت مرفهانمبارزه مستکبرانمجادله انبیامردم داری انبیاملاک انتخاب دینموانع ایمان کافرانرهبران کفرمنشأ مبارزه با انبیاجوامع مشرکنقش مرفهانمنشأ تکذیب انبیانقش قدرتمندانعلایق انبیامجادله احسنموضعگیری علیه انبیاتبلیغ توحیدروش تبلیغ انبیااهمیت هدایتمسؤولیت انبیاآثار رفاههدایت انسان هاآثار استکبارهدایتگری انبیاعوامل رستگارینقش انبیاآسیب شناسی دینیمسؤولیت مبلغانتاریخ انبیانقش وحیعوامل هدایت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۶)
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) با مترفان کافر در ردّ تقلید انان از پدرانشان، به بهتر و هدایتبخشتر بودن ایین توحیدی از ایین نیاکان انان+۲ آیه
- دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۶ آیه
- کفر کافران، نشاتگرفته از منطق ارتجاعی انان+۸ آیه
- بینش ارتجاعی کافران در مخالفت با دعوت انبیا، به بهانه پایبندی به باورهای پیشینیان+۲ آیه
- سرزنش مشرکان، به جرم گرایش انان به ایین دوران پیش از اسلام+۷ آیه
- اتمام حجّت پیامبران بر امّتهای گذشته، پیش از نابودی و کیفر شدن انان+۶ آیه
- کفر ورزیدن امّتهای گذشته به پیامبران خود پس از اتمام حجّت و اقامه برهان+۴ آیه
- دلبستگی امّتهای گذشته به راه و رسم پدران خود سبب کفرشان به اموزههای انبیای الهی+۱ آیه
- نابودی بسیاری از امّتهای پیشین به سبب کفرشان به انبیا و اموزههای انان+۶ آیه
- زدودن اداب و رسوم جاهلی ابا و اجدادی در زندگی مردم و حاکم کردن معارف الهی به جای ان، از رسالتهای پیامبران+۲ آیه
- خو گرفتن مردم به عقاید و رسوم گذشتگان، از موانع اصلاحات فرهنگی انبیا+۳ آیه
- کفر مترفان و اشراف هر قومی به تعالیم انبیای الهی+۲ آیه
- انتقام خدا از کافران، به وسیله عذاب کردن انان+۳ آیه
- انتقامگیری خدا از کافران خوشگذران و برخوردار از ناز و نعمت+۲ آیه
- انکار اموزههای انبیا ازسوی مترفان کافر، سبب انتقام گرفتن خدا از انان+۲ آیه
- تهدید کافران مکّه ازسوی خدا به انتقام گرفتن از انان+۴ آیه
- انکار اموزههای انبیا، از عوامل انتقام+۲ آیه
- کفر و حقناپذیری، از عوامل انتقام الهی+۲ آیه
- تقلید کورکورانه اهل جاهلیّت، از دین و ایین نیاکان خویش+۲ آیه
- تمسّک به استدلال و خِرَد، در برابر سنتگرایی و ایین تقلیدی مشرکان، از روشهای تبلیغی مکتب انبیا+۴ آیه
- ممانعت و کارشکنی مترفان، در برابر تبلیغ انبیا+۳ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۷ آیه
- کفرورزی به رسالت انبیا، اثر تقلید از نیاکان+۹ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان خویش، عامل گمراهی+۲ آیه
- پیروی کورکورانه از نیاکان، مایه محرومیّت از رشد فکری و درک معارف الهی+۱۰ آیه
- احتجاج محمّد(صلی الله علیه واله) در مقابل مشرکان عصر بعثت، به بطلان تقلید انان از نیاکان گمراه خویش+۲ آیه
- تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۴ آیه
- تبعیّت و تقلید در احکام و تعالیم الهی از دیگران، مشروط به هدایت شدن انان از سوی خدا+۵ آیه
- خدای واحد، اساس دعوت همه انبیا در میان امتها و انسانهای مشرک+۲ آیه
- کفرورزی مشرکان، به خدای یکتا+۱ آیه
- مقاومت و جبههگیری مشرکان، در مقابل توحید+۵ آیه
- تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۴ آیه
- تقلید کورکورانه از پیشینیان، کاری رایج در عصر جاهلیّت+۴ آیه
- ممنوع و ناروا بودن اعراض از معارف الهی و روی اوردن به تقلید کورکورانه و متعصّبانه، از گذشتگان+۴ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۶ آیه
- وجوب تقلید از هدایت شدگان+۶ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی، امری حرام+۱ آیه
- حرمت مخالفت با انبیا+۲ آیه
- تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان، در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۴ آیه
- اصرار مرفّهان خوشگذران، بر تقلید از نیاکان خود در دین و مخالفت با دعوت پیامبران+۱ آیه
- تمسّک پیامبران به استدلال و عقلانیّت، در قبال دینِ تقلیدی مُتْرفان کافر+۱ آیه
- برخورداری از رفاه، زمینه ساز کفر+۲ آیه
- تقلید و پیروی مرفّهان از نیاکانشان، موجب تکذیب کردن پیامبران+۱ آیه
- اصرار مرفّهان بر کفر در برابر دعوت پیامبران+۳ آیه
- کیفر مرفّهان تکذیب کننده پیامبران، به انتقام خدا از انان+۲ آیه
- اصرار اشراف و کافران بر شرکورزی خویش+۵ آیه
- مقاومت مشرکان، در برابر توحید+۴ آیه
- هلاکت مکذّبان انبیا، مایه عبرت برای دیگران+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۶ آیه
- تقلید و پیروی از نیاکان، عذری غیر مقبول برای عدم هدایت+۶ آیه
- تقلید کورکورانه و بدون ملاک از نیاکان، قبیح و ناروا+۵ آیه
- تقلید کور کورانه از دیگران، در صورت بی عقلی و هدایت نایافتگی انان، کاری ناروا+۳ آیه
- منطق ارتجاعی، سبب بقای کافران بر کفر خود+۸ آیه
- تقلید کورکورانه پیشینیان از نیاکان، مایه کفر به رسالت انبیا+۳ آیه
- بینش ارتجاعی کافران، در مخالفت با دعوت انبیا، به بهانه پایبندی به باورهای پیشینیان+۲ آیه
- انتقام خدا از کافران، به وسیله عذاب کردن انان+۲ آیه
- تهدید کافران مکّه از سوی خدا، به انتقام گرفتن از انان+۴ آیه
- بینش ارتجاعی کافران در مخالفت با دعوت انبیا به بهانه پایبندی به باورهای پیشینیان+۲ آیه
- تقلید کورکورانه کافران، از گذشتگان خود+۱۰ آیه
- کفر ورزیدن امّتهای گذشته به پیامبران خود، پس از اتمام حجّت و اقامه برهان+۳ آیه
- کفر مشرکان به توحید و خدای یگانه+۱ آیه
- لجاجت و پافشاری مترفان بر کفر خویش در برابر حق و پیام توحیدی پیامبران+۳ آیه
- لجاجت مترفان در تقلید از نیاکان خویش، در برابر دعوت پیامبران+۱ آیه
- پافشاری مشرکان بر ایین خویش، به رغم مشاهده دلایلی روشن بر بطلان ان+۲ آیه
- پیروی و تقلید کورکورانه از نیاکان، عامل پافشاری مشرکان بر ایین خویش، به رغم وجود دلایل روشن بر یکتاپرستی+۲ آیه
- اهتمام مترفان به حفظ سنّتهای قومی و ابقای باورهای کهن+۱ آیه
- تمسّک پیامبران به استدلال، در قبال تعصّب و سنّتگرایی مترفان نسبت به ایین خود+۱ آیه
- اعلان رسمی مترفان به همه پیامبران، در مورد نپذیرفتن تعالیم انها و مخالفت با انان+۳ آیه
- تعصّب بیجای مترفان نسبت به ایین نیاکان خود در برابر دعوت پیامبران، عامل انتقامگیری از انان+۳ آیه
- تعصّب و تقلید کورکورانه از ایین نیاکان، عامل کفرورزی مترفان به رسالت انبیا+۱ آیه
- عناصر قدرتمند و مرفّه جوامع سردمداران انحراف و کفر، در جوامع کافر و شرکپیشه+۱ آیه
- کفرورزی مترفان به رسالت و تعالیم انبیا+۱ آیه
- لجاجت مترفان نسبت به عقاید باطل خود، عامل کفرورزی انان به تعالیم انبیا+۱ آیه
- لجاجت، اصرار و پافشاری مترفان بر کفر، در برابر پیام ملاطفتامیز و توحیدی پیامبران+۱ آیه
- لجاجت مترفان در تعصّب و تقلید از نیاکان خود، در برابر دعوت پیامبران+۱ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله با مترفان کافر، در ردّ تقلید انان از پدرانشان، به بهتر و هدایتبخشتر بودن ایین توحیدی، از ایین نیاکان انان+۱ آیه
- برانگیختن عقل و دعوت به تفکّر، در برابر سنّتگرایی و ایین تقلیدی مشرکان، از روشهای تبلیغی پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در قبال بهانهجوییهای مشرکان+۱ آیه
- هدایت کامل، تنها در پرتو تعالیم وحی شده بر پیامبر صلی الله علیه و اله
- ارتجاع و بازگشت به دوران جاهلیّت، از اسباب نکوهش+۷ آیه
- بازگو کردن فضیلت و برتری مکتب توحیدی بر ایین اجدادی مشرکان، روش تمامی پیامبران+۱ آیه
- دعوت پیامبران به اگاهی و خردمندی، در مقابل سنّتگرایی مشرکان و ایین تقلیدی انان از نیاکان خود+۵ آیه
- وجوب تقلید، از هدایت شدگان+۶ آیه
- هدایت و راهیابی به حق، نیازی فطری و خواست و ارزشی همگانی
- برخورداری از هدایت برتر، ملاک صحیح انتخاب دین و ایین
- هدایت و رستگاری کامل، تنها در پرتو تعالیم انبیا و هدایتگران الهی+۱ آیه