آیه ۲۸ سوره زخرف

سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۲۸ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۱

معنی کلمات و عبارات
«جَعَلَهَا»: مرجع ضمیر فاعلی فعل (جَعَلَ) خدا یا ابراهیم است. ضمیر (ها) به کلمه توحید، یعنی (لآ إِلهَ إِلاَّ اللهُ) برمی‌گردد که مفهوم از مجموع (الَّذِی فَطَرَنِی) و (إِنَّنِی بَرَآءٌ مِّمَّا تَعْبُدُونَ) است. یا این که مرجع (هذِهِ الْمَقَالَة) است که از فحوای کلام پیدا است.
نزول
نکات آیه
۱ - بقاى آیین توحید در نسل ابراهیم(ع)، ره آورد تلاش آن حضرت براى استمرار بخشیدن به آن «و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» آیات قبل، مى تواند قرینه باشد که فاعل «جعل» ابراهیم(ع) است. ۲ - اهتمام ابراهیم(ع)، به هدایت نسل پس از خویش «و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» چنانچه فاعل «جعل» ابراهیم(ع) باشد، به قرینه آیات پیشین - که در مورد آن حضرت بود - مطلب بالا قابل برداشت است. ۳ - تلاش انسان براى هدایت نسل هاى آینده خویش، اقدامى پسندیده و روشى ابراهیمى است. «و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» چنانچه فاعل «جعل» ابراهیم(ع) باشد، از اسوه بودن عمل آن حضرت، مطلب بالا استفاده مى شود. ۴ - کلمه توحید، کلمه اى ماندگار در نسل ابراهیم(ع)، به اراده و لطف الهى «إنّنى براء ممّا تعبدون . إلاّ الذى فطرنى ... و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» فاعل «جعل» - به قرینه آیه بعد - مى تواند خداوند باشد. ۵ - استمرار دین توحیدى در نسل ابراهیم(ع)، پاداش الهى به آن حضرت در قبال تلاش هاى او در مسیر اعتلاى کلمه توحید «و إذ قال إبرهیم ... و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» برداشت یاد شده، مبتنى بر این احتمال است که «جعلها» در مقام بیان لطف خداوند در برابر مجاهدت ها و تلاش هاى حضرت ابراهیم(ع) باشد. ۶ - خداوند، حافظ و نگاهبان آیین توحید در گستره تاریخ «و جعلها کلمة باقیة» بنابراین که فاعل «جعل» خداوند باشد، مطلب بالا استفاده مى شود. ۷ - استمرار کلمه «توحید» در نسل ابراهیم(ع) و در پهنه قرن ها، تدبیرى خداوندى و به منظور بازگشت مشرکان هر نسل به توحید «و جعلها کلمة باقیة فى عقبه لعلّهم یرجعون» ۸ - وجود افرادى شرک پیشه، در نسل ابراهیم(ع) «لعلّهم یرجعون» با توجه به رجوع ضمیر «هم» به نسل ابراهیم(ع)، استفاده مى شود که برخى از آنان آلوده به شرک بودند; بنابراین مفاد آیه این مى شود که توحید در گروهى از نسل ابراهیم باقى ماند تا زمینه آن شود که گروه دیگر آنان نیز به توحید بازگردند. ۹ - نسل ابراهیم(ع)، پرچمدار توحید در طول تاریخ «و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» ۱۰ - تأثیر عملکرد پدران، در سرنوشت نسل هاى آینده آنان «و إذ قال إبرهیم ... و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» ذکر باقى ماندن توحید در نسل ابراهیم(ع) - پس از بیان اعلام شجاعانه برائت از شرک و روى آوردن آن حضرت به توحید - مى تواند اشاره به نقش پدران در سرنوشت نسل هاى بعد داشته باشد. ۱۱ - توبیخ عرب عصر بعثت، از سوى خداوند بر ترک آیین نیاکان یکتاپرست خویش و روى آوردن به شرک «بل قالوا إنّا وجدنا ءاباءنا ... و إذ قال إبرهیم ... و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» ۱۲ - «سُلَیْم بن قَیْس قال: خرج علینا علىّ بن أبى طالب(ع) ... فقال ... و العلم فى عقبنا إلى أن تقوم الساعة ثمّ قرأ «و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» ثمّ قال: کان رسول اللّه(ص) عقب إبراهیم و نحن أهل البیت عقب إبراهیم(ع) و محمد(ص);(۱) سلیم بن قیس مى گوید: حضرت على(ع) به سوى ما بیرون آمد و فرمود: علم در نسل ما است تا برپایى قیامت. سپس آیه «و جعلها کلمة باقیة فى عقبه» را تلاوت نمود، و فرمود: رسول خدا(ص) از نسل ابراهیم(ع) است و ما اهل بیت از نسل ابراهیم(ع) و محمد(ص) هستیم».
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
  • بنیادگذاری توحید و تبرّی ابراهیم(علیه السلام) از معبودان باطل میان نسل خویش+۱ آیه
  • بنیانگذاری یکتاپرستی از سویابراهیم(علیه السلام)برای نسل خویش+۲ آیه
  • تاکید ابراهیم(علیه السلام) بر توحید و خداپرستی و نفی شرک+۳ آیه
  • استمرار امامت در نسل ابراهیم(علیه السلام)
  • بنیانگذاری اعتقاد به خدای یکتا و تبرّی از معبودان باطل از سوی ابراهیم(علیه السلام) میان نسل خویش+۱ آیه
  • قرار داده شدن کلمه توحید و برایت از معبودان باطل، از سوی خدا در نسل ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • استقرار امامت در نسل ابراهیم(علیه السلام) از سوی خدا+۱ آیه
  • وجود افرادی شرک پیشه، در نسل ابراهیم(علیه السلام)
  • امامت، امری مستمر در نسل ابراهیم(علیه السلام) تا روزقیامت+۲ آیه
  • بازگشت مردم به سوی توحید و عبادت الهی، هدف از استمرار امامت در نسل ابراهیم(علیه السلام)+۲ آیه
  • اعطای مقام امامت از سوی خداوند به الابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
  • بازگشت مردم به سوی توحید و عبادت الهی، هدف از استمرار امامت در نسل ابراهیم(علیه السلام)+۲ آیه
  • امامت اهلبیت(علیهم السلام) استمرار جعل الهی ان در نسل ابراهیم(علیه السلام)
  • بازگشت مردم به توحید و عبادت الهی، هدف از استمرار امامت در نسل ابراهیم(علیه السلام)+۲ آیه
  • اهلبیت پیامبر(صلی الله علیه واله) از نسل ابراهیم(علیه السلام)
  • کلمه توحید، ماندگار در فرزندان ابراهیم+۲ آیه
  • کلمه توحید، سخن ماندگار در نسل ابراهیم(علیه السلام)، با اراده و لطف الهی+۲ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، عامل بقای کلمه توحید در نسلش+۱ آیه
  • تاثیر عملکرد نیک پدران، در سرنوشت فرزندان و نسلهای اینده انان+۲ آیه
  • اهتمام ابراهیم(علیه السلام) به باقی گذاشتن کلمه توحید در نسل خویش+۱ آیه
  • تداوم امامت در نسل ابراهیم، از طریق امام حسین(علیه السلام)، از مصادیق کلمات اللّه+۱ آیه
  • کلمه توحید (لا اله الاّ الله)، از مصادیق کلمات اللّه+۲ آیه
  • اهلبیت پیامبر صلی الله علیه و اله، از نسل ابراهیم
  • پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله برانگیخته شده از نسل ابراهیم و اسماعیل+۱ آیه
  • بهرهمندی مشرکان مکّه و نیاکانشان از انواع نعمتها، به رغم بیاعتنایی انان به ایین توحیدی ابراهیم علیه السلام+۱ آیه
  • وجوب تبرّی جستن از بتها و معبودان باطل+۳ آیه
  • گروهی از نسل ابراهیم، انسانهایی هدایت یافته+۲ آیه
واژه‌ها