سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۳۸ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۲
حَتَّىٰ إِذَا جَاءَنَا قَالَ يَا لَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ
تا زمانی که (در قیامت) نزد ما حاضر شود میگوید: ای کاش میان من و تو فاصله مشرق و مغرب بود؛ چه بد همنشینی بودی!
معنی کلمات و عبارات
«بُعْدَ»: فاصله. اندازه. «الْمَشْرِقَیْنِ»: دو مشرِق، مراد مشرِق و مغرب است. این واژه ملحق به مثنّی است. همچون والِدَیْنِ (نگا: بقره / و و . أَبَوَیْنِ (نگا: نساء / ، کهف / ، یوسف / و و .
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - انسان گمراه و غفلت زده، در روز قیامت گرفتار حسرت و آرزومند عدم همنشینى با عناصر شیطانى گمراه کننده «حتّى إذا جاءنا قال یلیت بینى و بینک بعد المشرقین»
۲ - حضور انسان هاى گمراه و عوامل شیطانى گمراه کننده آنان، در قیامت و در محضر خداوند «حتّى إذا جاءنا»
۳ - رویارویى گمراهان و عوامل شیطانى گمراه کننده آنان، در قیامت «قال یلیت بینى و بینک بعد»
تعبیر «بینى و بینک» خطاب رو در رو را مى رساند.
۴ - اظهار نفرت گمراهان، از شیاطین و وسوسه گران خویش، در صحنه قیامت و هنگام حضور در پیشگاه خداوند «حتّى إذا جاءنا قال یلیت بینى و بینک بعد المشرقین فبئس القرین»
۵ - قیامت، عرصه حضور انسان در پیشگاه الهى است. «حتّى إذا جاءنا»
۶ - قیامت، عرصه ظهور حقایق، براى انسان ها «و یحسبون ... حتّى إذا جاءنا قال یلیت »
۷ - قیامت، عرصه رنگ باختن پندارهاى دروغین گمراهان و فریب خوردگان «و یحسبون أنّهم مهتدون . حتّى إذا جاءنا»
۸ - شیاطین نیز، همچون آدمیان در قیامت محشور خواهند شد. «قال یلیت بینى و بینک بعد المشرقین»
از خطاب «بینک» استفاده مى شود که شیاطین نیز در روز قیامت محشور خواهند شد.البته برداشت یاد شده در صورتى است که منظور از «شیاطین»، شیاطین جن یا اعم از شیاطین جن و انس باشد.
۹ - مشاهده شیاطین در قیامت و همنشینى با آنان، خود نوعى عذاب براى گمراهان است. «قال یلیت بینى و بینک بعد المشرقین»
۱۰ - قابل رؤیت بودن شیاطین براى انسان ها در قیامت * «قال یلیت بینى و بینک»
در صورتى که منظور از شیاطین، شیاطین جن و ابلیس باشد، تعبیر «بینک» حکایت از رویارویى و گفتوگوى حضورى دارد.
۱۱ - خداگریزان تا روز قیامت، خود را اهل هدایت مى پندارند. «و یحسبون أنّهم مهتدون . حتّى إذا جاءنا قال یلیت »
از کلمه «حتّى» - که براى غایت است - استفاده مى شود که گمراهان، تا روز قیامت، خود را بر هدایت مى پندارند.
۱۲ - همنشینى شیاطین با ترک کنندگان یاد خدا در روز واپسین* «فهو له قرین ... حتّى إذا جاءنا ... فبئس القرین»
به قرینه «فبئس القرین»، مى توان گفت: غایت در «حتّى إذا جاءنا» نقطه نهایى قرین بودن را نمى رساند; بلکه بعد از «حتّى» نیز مانند قبل از آن است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آرزوی اخروی غافلانآرزوی اخروی گمراهانآرزوی عدم همنشینی با گمراهاناغواپذیران در قیامتحسرت اخروی گمراهانحشر اخروی شیاطینرؤیت اخروی شیاطینرؤیت شیاطین در قیامتعذابهای اخروی گمراهانمعرضان ازخدا و هدایتنفرت از شیطاننفرت گمراهانهمنشینی با شیاطین در قیامتهمنشینی شیاطین با معرضان ازخداگمراهان در محضر خداگمراهان و شیاطینگمراهگران در محضر خدابینش گمراهانگمراهگران در قیامتبینش معرضان ازخداگمراهان در قیامتمحضر خداحشر اخروی انسان هاانسان ها در قیامتظهور حقایق در قیامتویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
- اعراض کنندگان از یاد خدا، ارزومند داشتن فاصلهای طولانی بین خود و شیطان در قیامت+۱ آیه
- ستمگران، ارزومند داشتن فاصلهای طولانی بین خود و شیطان در قیامت+۲ آیه
- حاضر شدن گمراهان نزد خدا و کشف حقایق در قیامت، سبب ارزومندی انان به داشتن فاصلهای طولانی با شیطان+۱ آیه
- حسرت و تاسّف اعراضکنندگان از یاد خدا در دنیا، از همنشینی با شیطان+۱ آیه
- حسرت گمراهانِ غوطهور در جهل مرکّب در قیامت، به جهت همنشینی با شیطان+۱ آیه
- حسرت و تاسّف همنشینان با شیطان در قیامت، به سبب همنشینی با او+۱ آیه
- اعراض از یاد خدا، موجب حسرت، در قیامت+۱ آیه
- گمراهی و گرفتاری در دام شیطان، موجب حسرت در قیامت+۱ آیه
- همنشینی با شیطان، موجب حسرت و تاسّف، در قیامت+۱ آیه
- بیزاری اعراضکنندگان از یاد خدا، نسبت به شیطان، در زمان حشر+۱ آیه
- قابل رؤیت بودن شیاطین برای اعراضکنندگان از یاد خدا، در زمان حشر+۱ آیه
- حشر شیاطین همراه با اعراضکنندگان یاد خدا، در قیامت+۱ آیه
- اظهار نفرت اعراضکنندگان از یاد خدا، از شیاطین، در زمان حشر و ارزوی دوری از انان، همچون دور بودن مشرق از مغرب+۱ آیه
- نامیمونی و بدی دوستی با شیطان+۲ آیه
- تسلّط شیاطین بر انسان، موجب اعراض وی از یاد خدا+۲ آیه
- اشتراک با شیاطین در عذاب، کیفر اعراض از ذکر خدا+۲ آیه
- همدمی با شیطان در قیامت، کیفر اعراض از ذکر خداوند+۱ آیه
- شیطان، موجودی مختار و دارای تکلیف+۷ آیه
- حشر شیاطین، همراه با اعراض کنندگان یاد خدا، در قیامت+۱ آیه
- اظهار نفرت اعراض کنندگان یاد خدا، از شیاطین و ارزوی دوری از انان، به فاصله مشرق تا مغرب، پس از حشر و برپایی قیامت+۱ آیه
- اظهار نفرت گمراهان، از شیطان وسوسه گر، در قیامت+۲ آیه
- اظهار نفرت گمراهان، از شیطان، در صحنه قیامت+۱ آیه
- شیطان، دوست و همنشینی شوم برای انسان+۲ آیه
- نداشتن رفاقت و همنشینی با شیطان، ارزوی اخرتی اعراض کنندگان از یاد خدا+۱ آیه
- تنفّر عمیق از شیطان در قیامت، عاقبت همدمی شیطان با انسان+۲ آیه
- اظهار نفرت گمراهان، از شیاطین و وسوسه گران خویش+۱ آیه
- حشر گمراهان، به همراه شیاطین اغواگر انها، در قیامت+۲ آیه
- گمراهان در قیامت، ارزومند دوری و عدم همنشینی با شیاطین اغواگر خود+۲ آیه
- حشر گمراهان به همراه شیاطین اغواگر انها، در قیامت+۲ آیه
- قیامت، عرصه حضور انسانهای گمراه و عوامل شیطانی گمراه کننده انان نزد خدا+۲ آیه
- مشترک بودن اضلالگران و گمراهان، در عذاب+۳ آیه
- مشاهده شیاطین در قیامت و همنشینی با انان، باعث عذاب گمراهان+۲ آیه
- رویارویی و گفتگوی گمراهان و گمراهگران، در قیامت+۲ آیه
- اشتراک اشخاص کافر و رویگردان از خدا با شیاطین همنشین خود در عذاب قیامت+۳ آیه
- رویگردانان از یاد خدای رحمان، در ارزوی دور بودنشان در قیامت، از همنشینی شیطان، به سان دور بودن مشرق از مغرب+۱ آیه
- تاثیر منفی معاشرت با دوستان ناباب در انسان+۵ آیه
- معاشرت با افراد و دوستان بد در پی دارنده ضلالت و گمراهی انسان+۵ آیه
- ندامت و پشیمانی انسانها در قیامت از معاشرت و همدمی با دوستان ناباب+۳ آیه
- اعراض از یاد خداوند موجب رفیق و همراه شدن با شیطان و عامل ندامت در قیامت+۱ آیه
- همنشینی با شیطان، از عوامل ندامت در قیامت+۱ آیه
- پشیمانی اعراضکنندگان از یاد خدا در قیامت، از همنشینی خود با شیطان+۱ آیه
- سودمند نبودن پشیمانی اعراضکنندگان از یاد خدا، در قیامت در بیزاری جستن از روابط خود با شیطان+۲ آیه
- همنشینان شیطان، افرادی نادم و پشیمان، در قیامت+۱ آیه
- قیامت، زمان و وقت ظهور و بروز ندامتها و پشیمانی انسانها+۴ آیه