سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۳۹ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۲
وَلَن يَنفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذ ظَّلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ
(ولی به آنها میگوییم:) هرگز این گفتگوها امروز به حال شما سودی ندارد، چرا که ظلم کردید؛ و همه در عذاب مشترکید!
معنی کلمات و عبارات
«إِذْ»: چرا که. به علّت این که. «أَنَّکُمْ»: بیان علّت عدم نفع است. یعنی: لِأَنَّ حَقَّکُمْ أَن تَشْتَرِکُوا.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - اظهار پشیمانى و چاره جویى گمراهان در قیامت، دستاوردى براى آنان نخواهد داشت. «و لن ینفعکم الیوم إذ ظلمتم»
برداشت یاد شده بر این پایه استوار است که فاعل «لن ینفع»، گفتار سابق کافران باشد. آنان در قیامت آرزو مى کنند که میان آنها و شیاطین فاصله افتد; ولى این آرزو سودى نخواهد بخشید.
۲ - توبه و اقرار به خطاها، تنها در فرصت زندگى دنیا داراى تأثیر است; و نه در آخرت. «و لن ینفعکم الیوم إذ ظلمتم»
۳ - خدافراموشى و روى گرداندن از یاد او، ظلم و ستم آدمى بر خویشتن است. «و من یعش عن ذکر الرحمن ... إذ ظلمتم»
از ارتباط آیه شریفه با جمله «و من یعش عن ذکر الرحمان...» استفاده مى شود که اعراض از یاد خدا، ظلم بر خویشتن است.
۴ - ظلم آدمى بر خویشتن، مایه ابتلاى او به عذاب اخروى و نبود راه رهایى براى وى «و لن ینفعکم الیوم إذ ظلمتم»
۵ - روى گردانى از یاد خدا، گناهى نابخشودنى است. «و من یعش عن ذکر الرحمن ... و لن ینفعکم الیوم إذ ظلمتم»
با توجه به توضیح برداشت قبل و به کار رفتن «لن»، استفاده مى شود که اعراض از یاد خدا، هرگز در قیامت مورد عفو او قرار نخواهد گرفت.
۶ - کفر به قرآن و روى گردانى از آن، ظلم و گناهى غیرقابل بخشش است. «و من یعش عن ذکر الرحمن ... و لن ینفعکم الیوم إذ ظلمتم أنّکم فى العذاب مشترکون»
برداشت یاد شده بر این مبنا است که مراد از «ذکر الرحمان» قرآن باشد.
۷ - شیاطین و پیروان آنها، شریک یکدیگر در عذاب قیامت «و من یعش عن ذکر الرحمن نقیّض له شیطنًا ... أنّکم فى العذاب مشترکون»
۸ - گمراه کنندگان و گمراه شدگان، شریک یکدیگر در عذاب اخروى «أنّکم فى العذاب مشترکون»
۹ - شیاطین، مورد مؤاخذه و مجازات در روز قیامت * «نقیّض له شیطنًا ... أنّکم فى العذاب مشترکون»
عذاب شدن شیاطین، مى تواند دال بر تکلیف آنان باشد.
۱۰ - همدمى منحرفان با شیاطین در دوزخ، تأثیرى در تخفیف عذاب و یا آرامش آنان نخواهد داشت. «لن ینفعکم الیوم إذ ظلمتم أنّکم فى العذاب مشترکون»
برداشت یاد شده بر این اساس است که عبارت «أنّکم فى...» فاعل «لن ینفع» باشد.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۴۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۴۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۵۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۶–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی تأثیری پشیمانی اخروی گمراهانحتمیت عذاب شیاطینظلم اعراض از خداظلم غفلتظلم کفر به قرآنعذاب اخروی گمراهگرانفرصت اقرار به خطامؤاخذه اخروی شیاطینهمنشینان گمراهانهمنشینی با شیاطینگناه اعراض از خداگناه کفر به قرآنحتمیت عذاب گمراهانعذاب اخروی شیطانعذاب اخروی پیروان شیطانگناه اعراض از قرآنظلم اعراض از قرآنکیفر اخروی شیاطینعذاب اخروی گمراهانجاودانگی عذاب اخرویزمینه عذاب اخرویآثار ظلم به خودفرصت توبهنقش دنیاگناه نابخشودنیظلم به خود
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
- ستمگران، ارزومند داشتن فاصلهای طولانی بین خود و شیطان در قیامت+۲ آیه
- اعراض از ذکر خدای رحمان، موجب ظلم به خویشتن+۱ آیه
- اشتراک با شیاطین در عذاب، کیفر اعراض از ذکر خدا+۲ آیه
- شیطان، موجودی مختار و دارای تکلیف+۶ آیه
- شیطان و همنشینان وی، دارای سرنوشت و کیفری مشترک+۳ آیه
- تنفّر عمیق از شیطان در قیامت، عاقبت همدمی شیطان با انسان+۲ آیه
- ظلم به خویشتن، از اثار همدمی شیطان با انسان+۱ آیه
- عذاب الهی، کیفر همنشینی و همدمی با شیطان+۳ آیه
- مشترک بودن اضلالگران و گمراهان، در عذاب+۴ آیه
- گرفتاری به عذاب در اخرت، پیامد ظلم و ستمگری
- اعراض کنندگان از قران و ایات الهی، ستمکارترین مردمان+۷ آیه
- خدافراموشی و رویگرداندن از یاد او، مصداق ظلم و ستم+۱ آیه
- رویگردانی از قران، رفتاری ظالمانه+۵ آیه
- تکذیب قران و ساختگی خواندن ان، در اوج بیدادگری+۲ آیه
- اشتراک اشخاص کافر و رویگردان از خدا با شیاطین همنشین خود در عذاب قیامت+۳ آیه
- اعراض از قران، موجب قرار گرفتن در زمره ظالم ترین افراد+۷ آیه
- سودمند نبودن پشیمانی اعراضکنندگان از یاد خدا، در قیامت در بیزاری جستن از روابط خود با شیطان+۲ آیه