سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۵۲ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۳
أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِّنْ هَٰذَا الَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ
مگر نه این است که من از این مردی که از خانواده و طبقه پستی است و هرگز نمیتواند فصیح سخن بگوید برترم؟
معنی کلمات و عبارات
«أَمْ»: بلکه. «مَهِینٌ»: حقیر. پست. مراد فرعون، فقیر و بیپول و بیدار و دسته و عشیره و قبیله و لشکر و سپاه و جاه و مقام است. «لا یَکَادُ یُبِینُ»: نمیتواند فصیح صحبت کند و مراد خود را واضح و روشن به دیگران بگوید. اشاره به لکنت زبان موسی پیش از پیغمبری است (نگا: طه / - ، قصص / ). و یا این که اشاره به اختلاف زبان عبری و قبطی است. چرا که موسی دارای زبان عبری و فرعون و فرعونیان دارای زبان قبطی بودند (نگا: قاسمی).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - استکبار و فخرفروشى فرعون، در برابر حضرت موسى(ع) «أم أنا خیر من هذا الذى هو مهین»
۲ - جامعه فرعونى، داراى نظامى طبقاتى و مبتنى بر اشرافى گرى «أم أنا خیر من هذا الذى هو مهین»
۳ - لکنت زبان و نقص گفتارى موسى(ع)، به هنگام طرح دعوت در برابر فرعون* «و لایکاد یبین»
۴ - تلاش فرعون براى حقیر نمایاندن موسى(ع) و تحقیر جایگاه و موقعیت اجتماعى او «أم أنا خیر من هذا الذى هو مهین»
۵ - قوم و نژاد بنى اسرائیل، مردمى حقیر در نظر فرعونیان «من هذا الذى هو مهین»
تعبیر به «مهین»، ممکن است ناظر به شخصیت ظاهرى موسى(ع) و فاصله داشتن او از طبقات اشراف و ثروتمندان باشد و نیز ممکن است اشاره به نژاد موسى(ع) باشد که از بنى اسرائیل بوده و فرعونیان خود را سرور ایشان مى پنداشتند.
۶ - قدرت و ثروت، تنها ملاک ارزش در دیدگاه فرعون و فرعونیان «قال یقوم ألیس لى ملک مصر ... أم أنا خیر من هذا الذى»
برداشت یاد شده با توجه به دو نکته زیر است: الف) فرعون پس از یادآورى فرمانروایى و ثروت خویش، موسى(ع) را غیر قابل قیاس با خود مى داند و این نشان دهنده بینش فرعون در زمینه ملاک ارزش است. ب) سخنرانى فرعون و تکیه وى بر قدرت و ثروت، نشان مى دهد که در جامعه قبطى چنین دیدگاهى وجود داشته است.
۷ - موسى(ع)، داراى ظاهرى ساده و به دور از تشریفات و تشخص «الذى هو مهین»
خوار شمردن موسى(ع) از سوى فرعون، نشان مى دهد که آن حضرت ظاهرى ساده و پیراسته داشته و همین نکته مستمسک فرعون قرار گرفته است.
۸ - فرعون، مدعى ناتوانى موسى(ع) از بیان مقاصد و اثبات مطالب خویش «و لایکاد یبین»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ادعای عجز موسیتحقیر بنی اسرائیلتحقیرهای فرعونیانساده زیستی موسیقدرت طلبی فرعونقدرت طلبی فرعونیانموقعیت اجتماعی موسیتحقیر موسیتحقیرهای فرعوناختلاف طبقاتی در حکومت فرعونتفاخر فرعونلکنت زبان موسیویژگیهای موسیارزش ثروتارزش قدرتادعاهای فرعوناستکبار فرعونتلاش فرعونبینش فرعونیانویژگیهای حکومت فرعونروش برخورد فرعونبینش فرعونملاک ارزشهاتاریخ بنی اسرائیلقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
- احتجاج فرعون برای نفی رسالت موسی(علیه السلام) به فصیح نبودن او و نداشتن زیورالات و عدم همراهی ملایکه با وی+۳ آیه
- بهانهجوییها و رفتار تحقیرامیز و مستبدّانه فرعون، در برابر دعوت موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- فریب و تحقیر مردم، زمینه استکبار فرعون+۲ آیه
- قدرت و سلطنت فرعون، عامل استکبار وی دربرابر موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- خودبزرگبینی و استکبار فرعون، در برابر موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- بیان روشن و رسا، ابزاری ضروری و ارزشمند در تبلیغ دین+۳ آیه
- قدرت، عامل تفاخر بر دیگران+۳ آیه
- تفاخر فرعون، موجب فریب خوردن و مرعوب شدن قومش+۳ آیه
- فرعون، مردی مغرور و متکبّر+۴ آیه
- ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۵ آیه
- فخرفروشی و اظهار خیر و برتری فرعون بر حضرت موسی(علیه السلام)، به سبب قدرت و ثروت او+۱ آیه
- قدرت و ثروت، تنها ملاک ارزش و خیر، در دیدگاه فرعون و فرعونیان+۱ آیه
- غرق شدن فرعونیان، در اب دریا+۳ آیه
- لکنت زبان موسی(علیه السلام)، قبل از رسالت خودش+۲ آیه
- رسالت موسی(علیه السلام)، دشوار و نیازمند ایات و دلایل و تاییدهای متعدّد خداوند+۶ آیه
- سؤال غرورامیز و تقریری فرعون از قومش، درباره اقتدار و حاکمیت اشکار او بر سرزمین مصر و برتری خود بر موسی(علیه السلام)+۲ آیه
- موسی(علیه السلام) فردی ضعیف و خوار، در دیدگاه فرعون+۱ آیه
- نقش اساسی و تعیین کننده فرعون، در گمراهی قوم خود+۴ آیه
- نقش اساسی و مؤثّر تبلیغات سوء، در گمراهی انسانها+۳ آیه
- نقش تعیین کننده و اساسی حاکمان و فرمانروایان گمراه، در گمراهی جامعه خود+۴ آیه
- احتجاج فرعون برای نفی رسالت موسی(علیه السلام)به فصیح نبودن او و نداشتن زیور الات و عدم همراهی ملایکه با وی+۳ آیه
- استفاده فرعون از احساسات و عواطف قومی، در جهت تبلیغ خویش و برتری بر موسی(علیه السلام)+۲ آیه
- متّهم شدن موسی(علیه السلام) به ناتوانی از بیان مقاصد خود، از سوی فرعون+۲ آیه
- خودبزرگ بینی و استکبار فرعون، در برابر موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- فریب و تحقیر مردم، زمینه استکبار فرعون+۲ آیه
- قدرت و سلطنت فرعون، عامل استکبار وی در برابر موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- اهانت فرعون به موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- فخرفروشی و اظهار خیر و برتری فرعون بر موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- فرعون، فردی مغرور و متکبّر+۴ آیه
- ترور شخصیّت موسی(علیه السلام) از ناحیه فرعون، با حقیر نشان دادن او و موقعیّت اجتماعی وی+۱ آیه
- بهره مندی از قدرت، عامل فخرفروشی+۳ آیه
- قدرت و ثروت، تنها ملاک ارزش انسان، در دیدگاه فرعون+۱ آیه
- اولویّت دادن به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ و اصلاح انها، امری ارزشمند+۷ آیه
- مدح و ستایش فرعون از خود، به سبب حکومت وی بر سرزمین مصر و با تحقیر موسی علیه السلام+۱ آیه
- انتظار بیجای فرعون، مبنی بر همراهی ملایکه با موسی علیه السلام برای کمک به او+۳ آیه
- اهانت فرعون به موسی علیه السلام با غرور و فخرفروشی در میان قوم خود+۲ آیه
- سخنان فرعون، مبنی بر لکنت زبان و ضعف بیان در موسی علیه السلام+۲ آیه
- فرعون، فردی نژادپرست و خودبرتربین+۳ آیه