سوره زمر(الزمر)، آیه ۳۹ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۲
قُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
بگو: «ای قوم من! شما هر چه در توان دارید انجام دهید، من نیز به وظیفه خود عمل میکنم؛ امّا بزودی خواهید دانست...
معنی کلمات و عبارات
«عَلی مَکَانَتِکُمْ»: (نگا: انعام / هود / و یس / ).
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص) از سر تهدید و هشدار، از کفرپیشگان لجوج خواست تا همچنان بر مواضع نادرستشان پافشارى کنند. «قل یقوم اعملوا على مکانتکم»
آهنگ آیه شریفه، آهنگى تهدیدآمیز و هشدار دهنده است.
۲ - هشدار و تهدید، از وظایف پیامبراسلام(ص) در برخورد با کافران لجوج و حق ناپذیر «قل یقوم اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
۳ - ناامیدى و یأس پیامبراسلام(ص) از ایمان آوردن کفرپیشگان در نیمه نخست رسالت «قل یقوم اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
از لحن آیه شریفه استفاده مى شود که پیامبر(ص)، از ایمان آوردن مردم مکه ناامید بود. ازاین رو آنان را به خودشان وانهاده و به آنان فرمود: هر چه از دستتان برمى آید، انجام دهید و بر مواضع نادرست خود باقى بمانید.
۴ - پیامبر(ص)، مأمور پایدارى بر مواضع خود و استمرار رسالت خویش «قل یقوم اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
۵ - تمامى انسان ها، در برابر اعمال و کردار خویش، مسؤول اند. «اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
۶ - سعادتمندى و یا تیره بختى انسان ها در دنیا و آخرت، در گرو اعمال و کردار خود آنان است. «اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
با توجه به ارتباط این آیه با آیه بعد - که درباره سرنوشت هلاکت بار کافران در دنیا و آخرت سخن گفته است - برداشت یاد شده به دست مى آید.
۷ - تأثیر نپذیرفتن پیامبراسلام(ص) در ادامه رسالت خود، از تهدیدها و ارعاب دشمنان «و یخوّفونک ... قل یقوم اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
اعلام موضع قاطع پیامبر(ص) به دشمنانى که او را تهدید کرده و مورد ارعاب قرار مى دادند، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۸ - پیامبراسلام(ص) موضع قاطع و سازش ناپذیرى خود را - حتى در صورت تنها ماندن - به دشمنان اعلام کرد و آنان را از امید بستن به سازش و تسلیم مأیوس ساخت. «قل یقوم اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
۹ - توکل و اتکال پیامبراسلام(ص) بر خداوند، سبب اعتماد به نفس و پشت گرمى آن حضرت در مبارزه با دشمنان و نیل به اهداف رسالت «قل حسبى اللّه علیه یتوکّل المتوکّلون . قل یقوم اعملوا على مکانتکم إنّى عمل فسوف تعلمون»
یادآورى توکل و اتکال بر خداوند (در آیه قبل) پیش از اعلام موضع قاطع خود به دشمنان، مى تواند گویاى برداشت بالا باشد.
۱۰ - رفتار محبت آمیز و با شفقت، در عین برخورد قاطع و دلیرانه، شیوه مبارزاتى پیامبراسلام(ص) «قل یقوم اعملوا ... فسوف تعلمون»
برداشت یاد شده از تعبیر «یاقوم» - که در موارد اظهار محبت به کارمى رود - به دست مى آید.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار توکل محمداعتماد به خودسازش ناپذیری محمدشجاعت محمدیأس دشمنانروش مبارزه محمدتهدیدهای دشمنان محمدعوامل استقامت محمداصرار بر کفر کافرانمبارزه با دشمنان محمدقاطعیت محمدیأس از ایمان کافرانتهدید حق ناپذیرانمهربانی محمدتهدیدهای محمدخواسته های محمدیأس محمدآثار توکل بر خدااستقامت محمدعوامل شقاوتسیره محمدمسؤولیت انسان هامسؤول عملتهدید کافرانعوامل سعادترسالت محمدآثار عملمسؤولیت محمدتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۱)
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور به استقامت در ابلاغ دین و گسترش توحید+۲ آیه
- استفاده از تهییج عواطف، در مسیر تبلیغ معارف الهی+۱ آیه
- توکّل، مایه پایداری و استقامت انسان، در برابر مخالفتها و سختیها+۸ آیه
- توکّل به خدا، مایه شهامت و شجاعت در برابر دشمن+۳ آیه
- توکّل به خداوند، امری مطلوب در تبلیغ و اجرای رسالتهای الهی+۱۰ آیه
- توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۱۰ آیه
- تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۷ آیه
- وجوب استقامت پیامبر(صلی الله علیه واله) در دین+۲ آیه
- هشدار به عذاب خوارکننده از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)به مشرکان، در صورت اصرار بر شرکورزی+۲ آیه
- تهدید مشرکان به عذاب ذلّت بار، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- امر خدا به محمّد(صلی الله علیه واله)، مبنی بر تهدید مشرکان به عذاب ذلّت بار+۱ آیه
- شرکورزی، موجب گرفتاری به عذاب ذلّت بار در دنیا+۲ آیه
- برخورد قاطع و شجاعانه پیامبر(صلی الله علیه واله)، در برابر لجاجتهای قومش
- شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۳ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۵ آیه
- گرفتاری به عذاب ذلت بار، هشدار پیامبر(صلی الله علیه واله)به مشرکان، در صورت اصرار بر شرک خویش+۲ آیه
- فراخوانده شدن کافران به مقابله، از ناحیه پیامبر(صلی الله علیه واله) و تهدید انان به شکست ذلّت بار+۲ آیه
- شکست کافران، در پیکار با مسلمانان، جلوه عذاب الهی+۲ آیه
- گرفتاری به عذاب قیامت، از تهدیدها و پیامهای پیامبر(صلی الله علیه واله) به مشرکان+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور خدشه دار کردن اعتقادات شرک الود عرب جاهلیّت+۱ آیه
- برخورداری انسان، از اثار و پیامدهای خوب و بد اعمال خویش+۲ آیه
- مسیولیّت نداشتن پیامبر(صلی الله علیه واله) برای اجبار مردم به اعمال صالح+۱ آیه
- تهدید کافران از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) به عذاب ذلّت بار+۱ آیه
- توکّل پیامبر صلی الله علیه و اله بر خدا، مایه استقامت او در برابر مخالفتها و سختیها+۵ آیه
- توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا، سبب شهامت او در برابر دشمن+۱ آیه
- توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا در دعوت و تبلیغ خود، سفارش خدا به او+۶ آیه
- توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا، در مبارزه با شرک، امری شایسته و لازم+۵ آیه
- خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۲ آیه
- تاثیر نگرفتن پیامبر صلی الله علیه و اله از ترسانیدن و تهدیدهای دشمنان در ادامه دادن رسالت خویش
- محمّد صلی الله علیه و اله، مامور اعلام ثبات بر عمل به ایین خود در برابر کافران+۲ آیه
- پافشاری پیامبر صلی الله علیه و اله بر عملکرد خویش، در برابر کفر پیشگان لجوج+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور استقامت در ابلاغ دین و گسترش توحید+۲ آیه
- سازشناپذیری پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مشرکان+۲ آیه
- شجاعت پیامبر صلی الله علیه و اله در تبیین پایداری و سازشناپذیری خود، در برابر مشرکان، حتّی در صورت تنها ماندن+۱ آیه
- اعتماد و توکّل پیامبر صلی الله علیه و اله بر خداوند، عامل شجاعت ان حضرت، در برابر مشرکان+۱ آیه
- شجاعت پیامبر صلی الله علیه و اله در برخورد با مشرکان، با تهدید و هشدار به انان+۱ آیه
- رفتار محبّتامیز، همراه با قاطعیّت، از شیوههای مبارزاتی پیامبر صلی الله علیه و اله
- پیامبر صلی الله علیه و اله تهدیدکننده کافران به عذاب الهی+۵ آیه
- هشدار به کافران، درباره پایان ناخوشایندشان، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور اعلام ثبات و قاطعیّت عملی بر ایین خود در برابر کفّار+۳ آیه
- یاس پیامبر صلی الله علیه و اله از ایمان کافران شرک پیشه مکه+۳ آیه