آیه ۱۱۲ سوره هود

سوره هود، آیه ۱۱۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۴

فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَ مَنْ تَابَ مَعَكَ وَ لاَ تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

پس همان‌گونه که فرمان یافته‌ای، استقامت کن؛ و همچنین کسانی که با تو بسوی خدا آمده‌اند (باید استقامت کنند)! و طغیان نکنید، که خداوند آنچه را انجام می‌دهید می‌بیند!

معنی کلمات و عبارات
«إِسْتَقِمْ»: راستای راه حق و حقیقت و خیر و صلاح را در پیش گیر. استقامت و پایداری کن. «کَمَآ أُمِرْتَ»: همچنان که دستور داده شده‌ای. به گونه‌ای که فرمان یافته‌اید. «لا تَطْغَوْا»: از حد اعتدال در مگذرید. در وظائف و تکالیف مقرّره افراط و تفریط مکنید و زیاده و نقصان روا مدارید.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- خداوند ، پیامبر(ص) را به استقامت و پایدارى بر توحید و پرستش خدا ، فرمان داد. «فاستقم کما أُمرت» متعلق «استقم» ذکر نشده تا حکایت از عموم داشته باشد; ولى از آن جا که بحث آیات پیشین درباره توحید و پرستش خدا بود ، در برداشت فوق از آنها نام برده شد. ۲- مؤمنان همراه پیامبر(ص) به استقامت و پایدارى بر توحید و پرستش خدا موظّف بودند. «فاستقم ... و من تاب معک» «من تاب» عطف بر ضمیر مستتر در «فاستقم» است; یعنى: «ولیستقم من تاب معک». ۳- استقامت در ابلاغ دین و گسترش توحید ، وظیفه پیامبر(ص) و مؤمنان به اوست. «فاستقم کما أُمرت و من تاب معک» جمله «تو و پیروانت پایدارى و استقامت کنید» مى تواند به این معنا باشد: بر توحید و احکام دین پایبند و ثابت قدم بمانید; مبادا سختیها و مشکلات شما را از مسیر حق منحرف سازد. و نیز مى تواند گویاى این باشد: در ابلاغ توحید و دین پایدارى کنید و از دعوت ملول و خسته نشوید. برداشت فوق ناظر به معناى دوم است. ۴- پیامبر(ص) در چگونگى پایدارى و استقامت ، باید بر اساس امر و فرمان خدا عمل مى کرد. «فاستقم کما أُمرت» ۵- شرایط مکه براى پیامبر(ص) و مسلمانان صدراسلام ، شرایطى دشوار و دین دارى امرى مشکل و نیازمند استقامت و پایدارى بوده است. «فاستقم کما أُمرت و من تاب معک» ۶- پذیرش توحید بازگشت به خداست. «و من تاب معک» ۷- صحابه پیامبر پیش از ایمانشان به آن حضرت ، مردمى مشرک بودند و با گرایش به توحید از شرک توبه کردند. «و من تاب معک» مراد از توبه - به قرینه آیات پیشین که درباره شرک و توحید بود - بازگشتن از شرک و روى آورى به توحید است. قابل ذکر است که «معک» حال براى فاعل «تاب» مى باشد. بنابراین «من تاب معک»; یعنى، و آنان که از شرک توبه کردند و همراه تو و از اصحاب تو هستند. ۸- تردید و شک ، مانع استقامت و پایدارى است. «فلاتک فى مریة مما یعبد هؤلاء ... فاستقم کما أُمرت و من تاب معک» ۹- توجه به داستان پیامبران و سرنوشت اقوام مؤمن و کافر ایشان ، وادار کننده انسان به استقامت وپایدارى بر توحید و پرستش خدا «فاستقم کما أُمرت» برداشت فوق ، بر این اساس است که جمله «فاستقم ...» بر داستان اقوام گذشته - که در آیات پیشین از آن سخن رفته است - تفریع شده باشد. ۱۰- توجه به قضاوت و داورى خداوند در قیامت و باور به پاداش و مجازات در آن سرا ، آدمى را به استقامت در راه دین وامى دارد. «لقضى بینهم ... إنّ کلاًّ لما لیوفینّهم أعملهم ... فاستقم کما أُمرت» ۱۱- خداوند ، پیامبر(ص) و مؤمنان را از گرایش به شرک و انحراف از پرستش خدا برحذر داشت. «و لاتطغوا» «طغیان» (مصدر لاتطغوا) به معناى تجاوز کردن از حد است. مصداق مورد نظر براى طغیان - به قرینه آیات پیشین که درباره شرک و توحید بود - انحراف از توحید و گرایش به شرک است. ۱۲- شرک ورزى و پرستش غیر خدا ، طغیان گرى و تجاوز از حقیقت است. «و لاتطغوا» ۱۳- مبلغان دین در نشر توحید و احکام الهى، نباید از حد و مرز تعیین شده خارج شوند. «فاستقم کما أُمرت ... و لاتطغوا» در برداشت فوق، جمله «لاتطغوا» در ارتباط با «فاستقم» معنا شده است و متعلق«لاتطغوا» استقامت گرفته شده است; یعنى ، در پایدارى طغیان نکنید و این کار را بر اساس برنامه الهى انجام دهید. ۱۴- خداوند ، اعمال انسانها را مى بیند و به همه آنها آگاهى دارد. «إنه بما تعملون بصیر» ۱۵- استقامت در دین و پایدارى بر توحید، درپى دارنده پاداش الهى است. «فاستقم ... إنه بما تعملون بصیر» یادآورى علم و آگاهى خداوند به اعمال بندگان پس از امرها و نهى ها ، اشاره به پاداش دهى و کیفر رساندن است. ۱۶- طغیان و سرکشى در برابر خدا و گرایش به شرک و پرستش غیر خدا ، عقوبت و کیفر الهى را درپى دارد. «و لاتطغوا إنه بما تعملون بصیر» ۱۷- توجّه و باور به آگاهى و نظارت خداوند بر اعمال و رفتار انسانها ، موجب پایدارى و استقامت در راه دین است. «فاستقم کما أُمرت و من تاب معک ... إنه بما تعملون بصیر»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۹)
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنانِ همراه وی، مامور به استقامت بر توحید
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) مامور به استقامت در ابلاغ دین و گسترش توحید+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور به استقامت در ابلاغ دین و گسترش توحید+۲ آیه
  • مؤمنان، همگام با پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به استقامت بر ایمان خود
  • موظّف بودن پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) و مؤمنان به استقامت، نشانه اهمّیّت ان
  • بصیر / اسماوصفات
  • استقامت در دین، موجب برخورداری از پاداش الهی+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور به استقامت و پایداری بر ادای تکالیف الهی
  • مسلمانان، موظّف به استقامت و پایداری بر ادای تکالیف الهی
  • لزوم اعتدال در انجام دادن تکالیف
  • توبه اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) از شرک و کفر
  • هشدار خدا به مسلمانان و مؤمنان، از گرفتاری به عذاب جهنّم، در صورت گرایش و اتّکا به ظالمان+۱ آیه
  • حرام و ناروا بودن طغیانگری+۳ آیه
  • وجوب استقامت پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجام دادن دستورهای خداوند+۱ آیه
  • لزوم استقامت بر ایمان+۳ آیه
  • وجوب استقامت پیامبر(صلی الله علیه واله) در دین+۵ آیه
  • وجوب استقامت در اجرای دستورهای خداوند+۲ آیه
  • لزوم استقامت، در راه تبلیغ دین و انجام دادن رسالت دینی+۱ آیه
  • استقامت در برابر مشکلات و سختیها، وظیفه مؤمنان
  • صبر عامل اجتناب از طغیان+۱ آیه
  • شکیبایی از عوامل استقامت (بر طریق حق)+۱ آیه
  • صحابه پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) موظف به استقامت و پایداری بر طریق ایمان
  • مشرک بودن برخی صحابه، پیش از اسلام و ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • اجتناب از طغیان، از پندها و مواعظ خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان
  • علم و اگاهی خداوند به تمامی اعمال، مستلزم پرهیز از طغیان گری
  • طغیان گران، مورد تهدید خداوند
  • طغیان و سرکشی در برابر خدا، موجب کیفر الهی
  • تکیه بر ستمگران، برای گسترش توحید و دین، از موارد طغیان و خروج از حدّ و مرز تعیین شده+۱ آیه
  • توجّه به بصیرت خداوند، مانع سرکشی و طغیان
  • عدم جواز استمداد از ظالمان، برای پیشبرد اهداف دین+۱ آیه
  • عبادت غیر خدا، نماد طغیانگری و تجاوز از حقیقت
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها
  • اگاهی خداوند به اعمال انسانها
  • توجّه به داستان پیامبران و سرنوشت اقوام مؤمن و کافر ایشان، وادارکننده به استقامت و پایداری بر توحید+۲ آیه
  • «استَقِم»+۱ آیه
  • خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۴ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۸ آیه
  • شرایط مکّه برای پیامبر صلی الله علیه و اله و مسلمانان صدر اسلام، دشوار و نیازمند استقامت و پایداری
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور استقامت در ابلاغ دین و گسترش توحید+۲ آیه
  • استقامت در ابلاغ دین و گسترش توحید، وظیفه پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • مسلمانان، موظّف به استقامت و پایداری بر ادای تکالیف الهی
  • مسلمانان، دارای تکالیف الهی و موظّف به استقامت و پایداری بر ادای انها
  • مسلمانان، موظّف به رعایت اعتدال در ادای تکالیف الهی
  • لزوم پایداری و استقامت بر دین، از موعظههای خداوند+۱ آیه
  • پرهیز از طغیان و سرکشی، از مواعظ و پندهای الهی+۱ آیه
  • اقامه نماز، تکیهگاهی برای استقامت در راه دین و تبلیغ ان+۱ آیه
  • وجوب استقامت، در اجرای دستورهای خداوند+۲ آیه
  • وجوب استقامت مؤمنان بر ایمان خود+۳ آیه
  • وجوب استقامت در راه تبلیغ دین و انجام دادن رسالت دینی+۱ آیه
واژه‌ها