سوره زمر(الزمر)، آیه ۴۲ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۳
اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَىٰ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَىٰ إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض میکند، و ارواحی را که نمردهاند نیز به هنگام خواب میگیرد؛ سپس ارواح کسانی که فرمان مرگشان را صادر کرده نگه میدارد و ارواح دیگری را (که باید زنده بمانند) بازمیگرداند تا سرآمدی معیّن؛ در این امر نشانههای روشنی است برای کسانی که اندیشه میکنند!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۱–۵۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۵۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۶۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۱–۴۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۲
روایات و احادیث
۱۸ - «عن أبى جعفر(ع) قال: ما من أحد ینام إلاّ عرجت نفسه إلى السماء و بقیت روحه فى بدنه و صار بینهما سبب کشعاع الشمس فإن أذن اللّه فى قبض الأرواح اجابت روح النفس و إذا اذن اللّه فى رد الروح أجابت النفس الروح و هو قوله سبحانه: «اللّه یتوفّى الأنفس حین موتها و الّتى لم تمت فى منامها»; [منبع: مجمع البیان، ج ۸، ص ۷۸۱; نورالثقلین، ج ۴- ، ص ۴۸۷، ح ۵۶.] امام باقر(ع) فرمود: هیچ کس نیست که به خواب رود مگر این که نفس او به آسمان مى رود و روح او در بدنش مى ماند و ارتباطى مشابه خورشید و شعاعش بین نفس و روح باقى مى ماند. پس اگر خداوند اجازه در قبض روح ها دهد، روح نفس را اجابت مى کند [و مرگ حاصل مى شود] و اگر خداوند اجازه دهد روح برگردد و (قبض نشود) نفس آن را پذیرفته و به او ملحق مى شود و این سخن خداوند سبحان است که مى فرماید: اللّه یتوفّى الأنفس حین موتها». ۱۹- «سئل الصادق(ع) عن قول اللّه عزّوجلّ «اللّه یتوفّى الأنفس حین موتها» ...فقال إنّ اللّه تبارک و تعالى جعل لملک الموت أعوناً من الملائکة یقبضون الأرواح... فتتوفّاهم الملائکة و یتوفّاهم ملک الموت من الملائکة مع ما یقبض هو و یتوفّاه اللّه عزّوجلّ من ملک الموت; [منبع: من لایحضره الفقیه، ج ۱، ص ۸۲، ح ۲۶; بحارالأنوار، ج ۶، ص ۱۴۴، ح ۱۵.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ: «اللّه یتوفّى الأنفس حین موتها» سؤال شد، حضرت فرمود: خداوند - تبارک و تعالى - براى ملک الموت دستیارانى از ملائکه قرار داده که ارواح را قبض مى کنند... پس آنها را ملائکه دریافت مى کنند و ملک الموت ارواح را از ملائکه دریافت مى کند و به همراه ارواحى که خودش قبض نموده، ضمیمه مى نماید و خداوند از ملک الموت تمامى ارواح را دریافت مى کند».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۹)
- مدّتدار بودن حیات دنیایی انسان، از ایههای خدا+۱ آیه
- بیدار شدن از خواب و گرفتار مرگ نشدن در ان، از نشانههای قدرت خدا+۱ آیه
- خواب، ایه خدا+۴ آیه
- مرگ انسانها، از ایات خدا+۱ آیه
- خِرَدورزی، از لوازم بهره گرفتن از ایات خدا+۱ آیه
- پدیدهها و مظاهر طبیعت از ایات خداشناسی برای صاحبان خرد
- نقش ایات و پدیدههای الهی در اصلاح اندیشه انسانها
- انسانها دارای اجل مسمّی و تغییرناپذیر+۵ آیه
- معیّن و مقدّربودن اجل و پایان عمر انسان+۵ آیه
- نفس ادمی، پدیدهای غیراز تن و جسم او+۱ آیه
- خواب، مشابه مرگ+۱ آیه
- خواب، مشابه مرگ+۱ آیه
- تعقّل و خردورزی، ابزار بهرهمندی از ایات الهی+۱ آیه
- تفکر و اندیشه، راهی برای خداشناسی
- اندیشه و تفکّر، دارای ارزش و اهمّیّت و مورد ترغیب خداوند
- بازگشت روح به بدن، هنگام بیداری از خواب، ایه الهی و شایسته تفکّر
- بهرهمندی اندیشهمندان، از نشانههای متعدد خداوند در خواب+۲ آیه
- تفکّر در پدیدههای حیات و مرگ، راهی برای خداشناسی+۱ آیه
- بهرهمندی متفکّران و اندیشهمندان از ایات الهی+۱ آیه
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۱ آیه
- ازادی اندیشه، حق طبیعی همه انسانها
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱ آیه
- بازگشت روح به بدن، هنگام بیداری از خواب
- حقیقت خواب، خروج روح از بدن+۱ آیه
- خواب، پدیده ای شبیه به مرگ+۱ آیه
- خواب، از ایات الهی+۴ آیه
- خواب و بیدار شدن از ان، از ایات الهی برای متفکّران
- مرگ در خواب برای برخی انسانها، از ناحیه خداوند
- خداوند، به خواب برنده انسانها در شب، با قبض روح انان+۱ آیه
- بازگشت روح به بدن هنگام بیدار شدن از خواب+۱ آیه
- بقای روح ادمی، در عالم پس از مرگ+۷ آیه
- روح، امری مجرّد از مادّه و مستقلّ از بدن و باقی پس از مرگ+۷ آیه
- روح انسان، تمام حقیقت وی+۸ آیه
- جدایی روح از بدن، هنگام مرگ+۸ آیه
- مفارقت روح از بدن، هنگام خواب+۱ آیه
- ارتباط روح با بدن در دنیا، دارای مدّت معیّن+۱ آیه
- قبض روح انسانها به امر خداوند، هنگام مرگ+۲ آیه
- قبض روح انسانها به فرمان خداوند، هنگام خواب+۱ آیه
- عدم تاخیر و تقدیم اجل انسانها، سنّت حاکم الهی+۳ آیه
- عزراییل، واسطه و مامور قبض روح انسانها و تنها خداوند، جان ستان حقیقی انسانها
- شناخت خداوند از طریق ایات و نشانه های او در نظام هستی، نشانه خردمندی
- بهره مندی از ایات خداوند، نشانه خردمندی+۱ آیه
- مرگ انسان براساس قضای الهی+۳ آیه
- متوفّی/ اسماوصفات+۱ آیه
- مُرسِل/ اسما و صفات+۱ آیه
- خداوند، تنها اختیاردار مرگ موجودات و جانداران+۱ آیه
- مرگ هر انسان، دارای زمان معیّن و معلوم در نزد خداوند+۴ آیه
- پدیده مرگ و مشابهت ان با خواب، از ایات الهی برای متفکران
- تفکر در پدیدههای حیات و مرگ، راهی برای خداشناسی+۱ آیه
- مرگ هر انسانی، مقدر شده نزد خداوند و دارای زمان معین+۳ آیه
- جدا شدن روح از بدن، حقیقت مرگ+۳ آیه
- جدا شدن روح از بدن، هنگام مرگ، و بقای ان پس از مرگ+۱ آیه
- مرگ هر انسان، دارای زمان معیّن و معلوم در نزد خداوند+۴ آیه
- مرگ انسانها، از ایات خدا+۱ آیه
- خواب، مشابه و مانند مرگ+۱ آیه
- خواب و مرگ، در بردارنده ایات متعدد الهی
- اندیشهمندان، درک کننده ایات الهی، در دو پدیده خواب و مرگ
- مُمْسِک/ اسماوصفات
- نفس ادمی، پدیدهای غیر از تن و جسم او+۱ آیه