آیه ۴۸ سوره طور

سوره طور(الطور)، آیه ۴۸ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۵

وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ

در راه ابلاغ حکم پروردگارت صبر و استقامت کن، چرا که تو در حفاظت کامل ما قرار داری! و هنگامی که برمی‌خیزی پروردگارت را تسبیح و حمد گوی!

معنی کلمات و عبارات
«لِحُکْمِ رَبِّکَ»: برابر فرمان پروردگارت. در راه ابلاغ فرمان پروردگارت. بر قوانین و مقررات پروردگارت پایدار باش. «بِأَعْیُنِنَا»: زیر نظر ما. تحت مراقبت و محافظت ما. «حِینَ تَقُومُ»: وقتی که سحرگاهان برمی‌خیزی. وقتی که از جا، و از مکانی، و از مجلسی برمیخیزی. چرا که پیغمبر به هنگام برخاستن از هر جائی، می‌فرمود: سُبْحانَکَ اللّهُمَّ وَ بِحَمْدِکَ، أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُکَ وَ أَتُوبُ إِلَیْکَ (نگا: المراغی، نمونه).
نزول
نکات آیه
۱ - فرمان پایدارى و شکیبایى از سوى خداوند به پیامبر(ص)، در راستاى تبلیغ دین «و اصبر لحکم ربّک» مراد از «لحکم ربّک» مى تواند حکم رسالت و تبلیغ دین باشد. در این صورت پیامبر(ص) مأمور شده است تا در برابر اذیت و آزار تکذیب کنندگان، صبر پیشه کند و تحمل خویش را از دست ندهد. ۲ - تبلیغ دین و انجام رسالت الهى، نیازمند شکیبایى «و اصبر لحکم ربّک» ۳ - پیامبر(ص)، در پرتو ربوبیت ویژه الهى و در منظر عنایت و حمایت او «و اصبر لحکم ربّک فإنّک بأعیننا» ۴ - فرمان هاى الهى، جلوه اى از ربوبیت او در راه رشد و تعالى پیامبر(ص) و پیروان آن حضرت «و اصبر لحکم ربّک» اضافه «حکم» به «ربّ»، مى تواند بیانگر مطلب بالا باشد. ۵ - پیامبر(ص)، نیازمند رهنمود و دلجویى از جانب خداوند براى پایدارى در طریق تبلیغ «و اصبر لحکم ربّک فإنّک بأعیننا» چنانکه گفته شد: تعبیر «بأعیننا» پیامدار حمایت مى باشد، از این تعبیر و از فرمان «و اصبر» مطلب بالا استفاده مى شود. ۶ - توجه مبلغان دینى به حضور حمایت و لطف الهى، مایه شکیبایى آنان بر مشکلات راه «و اصبر ... فإنّک بأعیننا» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که پیامبر(ص) به عنوان مبلغ وحى مورد هجوم کافران، قرار گرفته و خداوند براى پایدارى بخشیدن به او نظارت و حمایت خویش را به آن حضرت یادآور شده است. ۷ - موضع گیرى تکذیب گران در برابر پیامبر(ص) و مهلت دهى خداوند به آنان و تأخیر در مجازات آنان، قضاى الهى و مقتضاى ربوبیت او است. «و اصبر لحکم ربّک» «حکم» به معناى قضا است. مفسران با توجه به ارتباط آیه با آیات پیشین، بر آنند که مراد از «لحکم ربّک» قضاى الهى درباره تکذیب کنندگان و افعال آنان است. ۸ - وانهادن کافران و تحمل عداوت آنان، تکلیفى الهى براى پیامبر(ص) «فذرهم ... و اصبر لحکم ربّک» بنابراین که «و اصبر» عطف بر «فذرهم» باشد، برداشت بالا به دست مى آید. ۹ - پیامبر(ص)، مأمور تسبیح و حمد پروردگار، هم زمان با آغاز هر تلاش «و سبّح بحمد ربّک حین تقوم» درباره «حین تقوم» چندین احتمال از سوى مفسران مطرح شده است. به نظر مى رسد ارتباط «و سبح» با «و اصبر لحکم ربّک» مى تواند قرینه باشد بر این که مراد، هنگام برخاستن پیامبر(ص) براى انجام تبلیغ و رسالت است. ۱۰ - التجا به پروردگار، هنگام حرکت در مسیر دین و مسؤولیت، ضامن شکیبایى و موفقیت «و اصبر ... و سبّح بحمد ربّک حین تقوم» از ارتباط «و سبّح» با «و اصبر»، مى توان به مطلب بالا ره برد. ۱۱ - لزوم تنزیه خداوند از کاستى ها، همراه با ستایش او بر جلوه هاى عالى پروردگارى اش «و سبّح بحمد ربّک» «باء» در «بحمد» براى مصاحبت است. از ارتباط «سبّح بحمد» با «ربّ» مطلب بالا استفاده مى شود. ۱۲ - دستور اقامه نماز ظهر به پیامبر(ص) * «و سبّح بحمد ربّک حین تقوم» برداشت بالا بدان احتمال است که «سبّح بحمد...»، نماد نماز و «حین تقوم» نظر به برخاستن از خواب نیمروز باشد که بر زوال شمس و هنگام نماز ظهر، منطبق مى گردد.
تفسیر (۶)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
  • پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) مامور صبر و پایداری، در ابلاغ رسالت خویش+۷ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱۳ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۱ آیه
  • تسبیح همراه با حمد، از اداب تسبیح پیامبر(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
  • تسبیح پروردگار از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)+۱۲ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور تسبیح و تنزیه پروردگار خویش، همزمان با اغاز هر تلاش
  • تعلیم شیوه تسبیح به پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۱۳ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، مقتضی شبزندهداری و عبادت و نماز برای او+۴ آیه
  • تسبیح و تنزیه خدا در دل شب، از مصادیق تهجّد+۷ آیه
  • نماز شب، از مصادیق اشکار تهجّد+۷ آیه
  • لزوم تسبیح خداوند+۱۴ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به تسبیح پروردگار+۶ آیه
  • لزوم همراه بودن حمد خدا با تسبیح او+۶ آیه
  • لزوم صبر و تحمّل، در برابر مشکلات و مصایب+۷ آیه
  • ربوبیّت خداوند نسبت به همه هستی، از ملاکهای استحقاق حمد و ستایش+۶ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور تسبیح و حمد پروردگار، همزمان با اغار هر تلاش
  • تسبیح همراه با حمد، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
  • تسبیح و حمد پروردگار، در اغاز هر تلاش
  • لزوم مقدم بودن تسبیح خداوند بر حمد او+۷ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور صبر، تا فرا رسیدن داوری خدا+۳ آیه
  • داوری خدا، بین پیامبر(صلی الله علیه واله) و مخالفان او+۴ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مستلزم تسبیح و تنزیه او+۴ آیه
  • ربوبیّت خداوند، اقتضاکننده حمد و ستایش برای او+۶ آیه
  • داوری نهایی میان حق پذیران و حق ناپذیران، از اثار ربوبیّت خداوند+۳ آیه
  • تسبیح و ستایش پروردگار در صبح و شام زمینه استواری روح و دستیابی به صبر در برابر ناگواریها+۶ آیه
  • باور و توجّه به امداد الهی زمینه ساز صبر و تحمّل+۳ آیه
  • توجّه به عنایت خاصّ خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) از عوامل صبر او در برابر مشرکان تکذیبگر
  • تبلیغ دین و ابلاغ رسالت الهی از موارد صبر و شکیبایی+۷ آیه
  • توصیه خداوند به صبر پیامبر(صلی الله علیه واله) بر قضا و اراده او+۴ آیه
  • برنامه تبلیغی پیامبر صلی الله علیه و اله، برخاسته از نظارت و هدایت مستقیم خداوند
  • صبر و پایداری در برابر سختیها و ناملایمات، از ویژگیهای تبلیغی پیامبر صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور تسبیح و تنزیه پروردگار خویش، همزمان با اغاز هر کار و تلاش
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تسبیح و تنزیه خداوند+۱۳ آیه
  • ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله، برای تسبیح همراه با حمد و ستایش خداوند+۶ آیه
  • خداوند، تعلیمدهنده اداب و چگونگی تسبیح به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱۳ آیه
  • خداوند، تعلیمدهنده شیوه حمد و ستایش الهی به محمّد صلی الله علیه و اله+۱۱ آیه
  • تهجّد و نماز شب پیامبر صلی الله علیه و اله، همراه با تسبیح و تنزیه خدا+۷ آیه
  • محافظت از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل کید کافران و مشرکان+۱ آیه
  • ارامش بخشیدن خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله با خطاب تسلّیبخش+۳ آیه
  • «تَقومَ»+۱ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲۱ آیه
  • دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، با امر به صبر در برابر دشمنیهای کافران با ان حضرت+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۹ آیه
  • اگاهی و توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به احوال دشمنان در قیامت، زمینهساز صبر و شکیبایی حضرت در برابر انان+۳ آیه
  • عنایت ویژه خداوند به خویش، زمینهساز شکیبایی پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر حکم پروردگار
  • موظّف بودن پیامبر صلی الله علیه و اله به شکیبایی، در برابر حکم پروردگار+۲ آیه
  • لزوم عبادت، ذکر، تسبیح و تحمید بر پیامبر صلی الله علیه و اله در شب و روز+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله در پرتو ربوبیّت ویژه الهی و در منظر عنایت و حمایت او
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، تحت مراقبت خداوند در اجرای رسالت الهی
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به تسبیح خدا و اعلام مبرا بودن او از هر عیب و نقص+۱۳ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به حمد و ستایش خداوند+۱۰ آیه
  • ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله برای صبر و خویشتنداری در برابر مشکلات رسالت+۳ آیه
  • وجوب تسبیح خداوند+۱۴ آیه
  • تسبیح پروردگار، از وظایف و واجبات پیامبر صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • وجوب همراه بودن حمد خدا با تسبیح او+۶ آیه
  • وجوب صبر و تحمل در برابر مشکلات و مصایب+۷ آیه
واژه‌ها