سوره فتح(الفتح)، آیه ۲۲ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۳
وَلَوْ قَاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا
و اگر کافران (در سرزمین حدیبیّه) با شما پیکار میکردند بزودی فرار میکردند، سپس ولیّ و یاوری نمییافتند!
معنی کلمات و عبارات
«قَاتَلَکُمْ»: با شما پیکار کنند و بجنگند. «الَّذِینَ کَفَرُوا»: مراد کفار مکه است. «وَلَّوُا الأَدْبَارَ»: (نگا: آلعمران / انفال / ، احزاب / ).
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱ - اطمینان بخشى خداوند به مؤمنان، در ناتوانى کافران از غلبه بر ایشان، پس از فتح خیبر و صلح حدیبیه «و لو قتلکم الذین کفروا لولّوا الأدبر»
برداشت بالا بر این اساس است که «لو قاتلکم...» نظر به آینده داشته باشد; یعنى، شما در آینده، همواره پیروز خواهید بود و هر که با شما بجنگد، منهزم خواهد شد.
۲ - مسلمانان، قادر به دفع هجوم کافران، در صورت عدم انعقاد صلح حدیبیه و ناگزیرى از جنگ * «و لو قتلکم الذین کفروا لولّوا الأدبر»
برداشت یاد شده بدان احتمال است که «لوقاتلکم» نظر به گذشته داشته باشد; یعنى، خداوند گرچه فتح مبین (صلح حدیبیه) را براى شما رقم زد و در پرتو آن ثمرات زیادى را براى شما به بار آورد; اما اگر این صلح هم صورت نمى گرفت و کافران به نبرد با شما برمى خاستند، شما با قدرت ایمانى و رهبرى پیامبر(ص) آنان را منهزم مى ساختید.
۳ - کافران منهزم شده در جنگ با مؤمنان، فاقد کم ترین حامى و پشتیبان «لولّوا الأدبر ثمّ لایجدون ولیًّا و لانصیرًا»
۴ - بى پناهى کافران و ضعف ایشان در برابر مؤمنان برخاسته از کفر آنها است.* «و لو قتلکم الذین کفروا لولّوا الأدبر ثمّ لایجدون ولیًّا و لانصیرًا»
بنابراین که تعبیر «کفروا» و وصف کفر، مشعر به علیت باشد; برداشت بالا استفاده مى شود.
۵ - کافران، فاقد هرگونه حامى و یاور در تنگناها «الذین کفروا لولّوا الأدبر ثمّ لایجدون ولیًّا و لا نصیرًا»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۲۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۸–۲۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۸–۲۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
دفع هجوم کافرانعوامل بی یاوری کافرانعوامل ضعف کافراننقش صلح حدیبیهقدرت مؤمناناطمینان بخشی خدابی یاوری کافرانکافران و مؤمنانمؤمنان و کافرانپیروزی مؤمنانعجز کافرانآثار کفرتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
- جنگافروزان بر ضدّ مسلمانان، بینصیب از هرگونه امداد+۱ آیه
- کافران محارب، بینصیب از هرگونه یاری در صورت جنگ با مسلمانان
- پیروزی دوستان خدا و هلاکت دشمنانش، سنّت الهی+۱ آیه
- سنّت الهی در پیروز ساختن جبهه ایمان بر سپاه کفر، دارای نمودهای عینی در گذشته تاریخ+۱ آیه
- حاکمیّت قوانین و سنّتهای ثابت الهی بر جوامع بشری، در طول تاریخ+۲ آیه
- اطمینانبخشی خداوند به مؤمنان، از ناکامی کافران در جنگ با انان
- وعده الهی به فرار کافران، در صورت مواجه شدن با مؤمنان
- اطمینانبخشی خداوند به مؤمنان، پس از صلح حدیبیّه، به ناتوانی و فرار کافران در برابر انان+۱ آیه
- لزوم احتیاط برای حفظ نفوس و اجتناب از قتل ناحق، حتّی در میدان جهاد
- تبدیل ناپذیری سنّت الهی، درباره پیروزی حق بر باطل+۱ آیه
- پیروزی مؤمنان بر مجرمان و کافران، از سنّتهای الهی در طول تاریخ+۲ آیه
- سنّت الهی، بر شکست جبهه باطل، در صورت پایمردی جبهه ایمان+۱ آیه
- اتّکای سنن الهی بر علم و قدرت گسترده خدا، عامل تغییرناپذیری انها+۴ آیه
- ناتوانی نیروهای کفرپیشه، از شکست اهل ایمان+۲ آیه
- پیروزی نیروهای نظامی مؤمن و الهی از سنّتهای خداوند+۳ آیه
- اطمینانبخشی خداوند به مؤمنان پس از صلح حدیبیّه به ناتوانی و فرار نیروهای نظامی مشرکان در برابر انان+۱ آیه
- وعده الهی به فرار کافران اهلکتاب، در صورت مواجه شدن با مؤمنان در جنگ+۲ آیه