سوره فتح(الفتح)، آیه ۹ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۱
لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُعَزِّرُوهُ وَ تُوَقِّرُوهُ وَ تُسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً
تا (شما مردم) به خدا و رسولش ایمان بیاورید و از او دفاع کنید و او را بزرگ دارید، و خدا را صبح و شام تسبیح گویید.
معنی کلمات و عبارات
«تُعَزِّرُوهُ»: تا خدا را یاری کنید. یاری دادن خدا هم با یاری دادن دین او میسر است. «تُوَقِّرُوهُ»: تا خدا را بزرگ دارید و تعظیمش کنید. «بُکْرَةً وَ أَصِیلاً»: (نگا: فرقان / احزاب / ).
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱ - ایمان به خدا و رسول او، یارى دین و تعظیم و تقدیس پیوسته ذات الهى، هدف عالى و نهایى رسالت پیامبراکرم(ص) «إنّا أرسلنک ... لتؤمنوا باللّه و رسوله و تعزّروه و توقّروه و تسبّحوه بکرة و أصیلاً»
۲ - ایمان به خدا و رسول او، پیوسته به یکدیگر و تفکیک ناپذیر «لتؤمنوا باللّه و رسوله»
از عطف «رسول» بر «اللّه» و تکرار نشدن فعل «تؤمنوا»، مطلب بالا قابل برداشت است.
۳ - رسول خدا(ص)، بر خوردار از جایگاهى والا و ممتاز «لتؤمنوا باللّه و رسوله»
از این که خداوند، نام «رسول» را در کنار نام خویش قرار داده و ایمان به رسول را متحد با ایمان به خویش یاد کرده است; مطلب بالا استفاده مى شود.
۴ - یارى دین خدا و تعظیم و تنزیه پیوسته ذات او، لازمه ایمان و مکمل آن «لتؤمنوا ... و تعزّروه و توقّروه»
۵ - عقیده و عمل، پیوسته به یکدیگر در نظام ارزشى دین «لتؤمنوا ... و تعزّروه و توقّروه و تسبّحوه»
«لتؤمنوا...» ناظر به عقیده و «تعزّروه و...» ناظر به عمل مى باشد.
۶ - خداوند، خواهان تلاش مؤمنان در تحکیم پایه هاى دین و گرامى داشت رسول او «لتؤمنوا باللّه و رسوله و تعزّروه و توقّروه و تسبّحوه»
۷ - لزوم نصرت پیامبر و راه او و تعظیم و گرامیداشت یاد وى * «و تعزّروه و توقّروه»
ضمیر «تعزّروه» و «توقّروه» ممکن است به «رسول» برگردد; نه به «اللّه».
۸ - مؤمنان، موظّف به تسبیح خداوند در هر صبح و شام «و تسبّحوه بکرة و أصیلاً»
۹ - آغاز و پایان هر روز، مناسب ترین لحظات براى یاد خدا و تسبیح او «و تسبّحوه بکرة و أصیلاً»
اختصاص یافتن «بکرة» و «أصیلاً» به ذکر، ممکن است کنایه از همه لحظات نباشد، بلکه تأکیدى بر این دو مجال به حساب آید.
۱۰ - یاد خدا و تسبیح و تقدیس او، بایسته و ارزشمند در همه لحظات زندگى «و تسبّحوه بکرة و أصیلاً»
برداشت بالا بنابراین نکته است که «بکرة» و «أصیلاً» کنایه از همه لحظه هاى تلاش و بیدارى انسان باشد که از «بکرة» شروع شده و تا «أصیلاً» ادامه دارد.
۱۱-ایمان، متجلى در دو بعد عمل ارزشى و بینش صحیح «لتؤمنوا باللّه ... و تعزّروه و توقّروه و تسبّحوه بکرة و أصیلاً»
واژه «تعزّروه» اشاره به عمل ارزشى و تعبیر «توقّروه» و «تسبّحوه»، بیانگر بینش صحیح درباره ذات حق است. این دو مى تواند تفسیرى از ایمان به خدا باشد.
۱۲ - ذات الهى، آراسته به همه کمالات و پیراسته از تمامى کاستى ها «و توقّروه و تسبّحوه»
«توقیر» به معناى تعظیم و بزرگ داشت و مى تواند اشاره به صفات جمال داشته باشد. «تسبیح» به معناى منزّه شمردن ذات حق از عیب و کاستى است که مى تواند بیانگر صفات سلبى باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت امداد به محمداهمیت تحکیم دینتکامل ایمانعقیده و عملآداب تسبیحتسبیح مؤمنانزمینه تنزیه خدازمینه نصرت دیننصرت دینتسبیح در روزارزش تسبیح خدااهمیت احترام محمدآداب ذکر خداوقت ذکر خداارزش ذکر خداوقت تسبیح خدازمینه تسبیح خدافلسفه نبوت محمدتسبیح در شبتعالیم دینصفات جمالتسبیح خداخدا و نقصتوصیه به مؤمنانایمان به محمدایمان به خداصفات جلالتنزیه خدافضایل محمدمسؤولیت مؤمنانتوصیه های خداآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
- لزوم حفظ بزرگی و احترام خداوند بر انسانها+۵ آیه
- تکریم پیامبر(صلی الله علیه واله) همسان با ایمان به وی+۱ آیه
- ایمان به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، از ارکان اسلام+۳ آیه
- ایمان اوردن به خدا و رسولش و بزرگداشت وی، از اهداف بشارت و انذار پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- تسبیح و تنزیه خداوند، از اهداف بشارت و انذار+۱ آیه
- ارایه الگوهای پسندیده، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
- انذار، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
- بشارت، شیوه کار امد در تربیت انسان+۱ آیه
- صبحگاه و شبانگاه، زمانی مناسب برای تسبیح خداوند+۷ آیه
- تسبیح خداوند از جانب مؤمنان، هدفی برای بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- تسبیح خداوند، از سوی مؤمنان به ایات الهی+۳ آیه
- مؤمنان، موظّف به تنزیه خداوند در هر صبح و شام+۲ آیه
- مؤمنان، موظّف به حفظ احترام پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
- وجوب ایمان به خدا+۴ آیه
- لزوم تسبیح خداوند+۵ آیه
- لزوم حفظ بزرگی و احترام خدا برای انسانها+۵ آیه
- ایمان به خدا، از دعوتهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
- رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای ایمان اوردن انسانها به خدا+۳ آیه
- شامگاهان، از اوقات تسبیح خدا+۷ آیه
- صبح، از اوقات مناسب برای تسبیح و تقدیس خدا+۷ آیه
- تسبیح خدا در هر صبح و شام از سوی مردم، از اهداف رسالت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- حفظ احترام محمّد صلی الله علیه و اله، از وظایف مؤمنان+۴ آیه
- تکریم محمّد صلی الله علیه و اله، همسان با ایمان به وی+۱ آیه
- ایمان به پیامبر صلی الله علیه و اله، از ارکان ایمان+۳ آیه
- دعوت پیامبر صلی الله علیه و اله از مردم، برای ایمان به خویش+۴ آیه
- رعایت ادب و احترام در مجلس پیامبر صلی الله علیه و اله، از حقوق ان حضرت+۵ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
- ایمان به خدا و پیامبر صلی الله علیه و اله، از فلسفههای رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- تسبیح خداوند در همه اوقات، از فلسفههای رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- تعظیم و تکریم خداوند متعال، از اهداف رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- ایمان، مستلزم رعایت ادب، هنگام معاشرت با پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- تسبیح خدا از جانب مؤمنان، از اهداف بعثت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- مؤمنان، موظّف به تنزیه خدا در هر صبح و شام+۲ آیه
- مؤمنان، موظف به حفظ احترام پیامبر صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- وجوب حفظ احترام محمد صلی الله علیه و اله بر مؤمنان+۸ آیه
- وجوب ایمان به خدا+۴ آیه
- وجوب تسبیح خداوند+۵ آیه