آیه ۴۱ سوره قصص

سوره قصص(القصص)، آیه ۴۱ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۹۰

وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا يُنصَرُونَ

و آنان [= فرعونیان‌] را پیشوایانی قرار دادیم که به آتش (دوزخ) دعوت می‌کنند؛ و روز رستاخیز یاری نخواهند شد!

معنی کلمات و عبارات
«أَئِمَةً»: جمع امام، پیشوایان، مراد سردستگان کفر و ضلال و پیشاهنگان کاروان گمراهان است که در دنیا به آنان خطّ و نشان می‌دهند و در دنیا پیشاپیش ایشان به سوی بدبختی حرکت، و در قیامت نیز در جلو پیروانشان به جانب جهنّم راه می‌افتند و آنان را به دوزخ می‌کشانند و بدانجا وارد می‌گردانند (نگا: هود / ).
نزول
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۱ - طلوع و غروب حکومت ها، نمودهاى اراده خداوند «و جعلنهم أ [منبع: کافى، ج ۱، ص ۲۱۶، ح ۲; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۳۰- ، ح ۷۵.]مة» در این آیه به قدرت رسیدن فرعون و در آیه پیش غرق شدن وى و سپاهیانش به خدا نسبت داده شده است. این بیانگر این حقیقت است که ظهور و افول تمدن ها و پیدایش و نابودى حکومت ها - چه خوب و چه بد - همگى تحت اراده خدا و به اذن او بوده و تاریخ دراز بشر عرصه گاه جریان پرفراز و نشیب اراده الهى است. ۲ - پیشوایان و رهبران جوامع در بینش الهى دو دسته اند: دعوت کنندگان به آتش دوزخ و فراخوانان به نعمت هاى بهشت. «و جعلنهم أ(۲)مة یدعون إلى النار» ۳ - نقش حکومت ها و نظام اجتماعى در ساختار فرهنگى و عقیدتى جامعه «و جعلنهم أ(۳)مة یدعون إلى النار» برداشت یاد شده از آن جا است که فرعون با ادعاى خدایى خویش و مبارزه با پیام موسى(ع)، بر فرهنگ و عقیده مردم چنان تأثیر گذاشته بود که آنان را دوزخى و بدبخت ساخت. ۴ - فرعون و دارودسته وى، از نوع پیشوایان دعوت کننده به دوزخ «و جعلنهم أ(۴)مة یدعون إلى النار» ۵ - هلاکت دنیوى و آتش دوزخ، پى آمد حکومت هاى مستکبر، ستمگر و فاسد (چونان فرعونیان) «إنّهم کانوا قومًا فسقین ... إنّه لایفلح الظلمون ... و استکبر هو ... و جعلنهم أ(۵)مة یدعون إلى النار» ۶ - آتش دوزخ و نعمت هاى بهشت، تجسم عینى اعمال آدمیان است. «و جعلنهم أ(۶)مة یدعون إلى النار» آنچه مسلّم است این که پیشوایان کفر، مردم را به اعمال بد و ناشایست - که اسباب ورود انسان به آتش است - فرا مى خوانند; نه به خود آتش. بنابراین تعبیر «یدعون إلى النار» به جاى «یدعون إلى الضلال» مى تواند اشاره به این باشد که اعمال بد در واقع خود آتش دوزخ است که در آخرت صورت حقیقت آن آشکار خواهد شد. ۷ - پیشوایان کفر، محروم از هرگونه نصرت و امداد الهى در روز رستاخیز «و یوم القیمة لاینصرون» ۸ - بى بهره بودن فرعون و سپاهیانش، از نصرت الهى در روز قیامت «و یوم القیمة لاینصرون» ۹ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: ... قال اللّه تبارک و تعالى... «و جعلناهم أئمة یدعون إلى النار» یقدمون أمرهم قبل أمر اللّه و حکمهم قبل حکم اللّه و یأخذون بأهوائهم خلاف ما فى کتاب اللّه عزّوجلّ;(۷) از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: ... خداى تبارک و تعالى فرموده است: ... «و جعلناهم أئمة یدعون إلى النار» آنان فرمان خود را بر فرمان خدا مقدم مى دارند و حکم خود را نیز بر حکم خدا مقدم مى دارند و براساس هواهاى نفسانى، برخلاف آنچه در کتاب خدا است عمل مى کنند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۹)
  • استکبار فرعونیان در پی دارنده رسوایی و عذاب اخرتی+۴ آیه
  • استکبار، عامل محروم شدن از امداد خدا+۲ آیه
  • ستم، عامل محرومیّت از امداد خدا+۱ آیه
  • فرعون، بیبهره از هرگونه یاری در قیامت+۱ آیه
  • فرعونیان، محروم از هرگونه یاری در قیامت+۲ آیه
  • فرعونیان، دعوت کننده به انحرافات و عوامل سقوط در جهنّم+۲ آیه
  • جهنّمیان، محروم از هرگونه یاری و امداد در دوزخ+۴ آیه
  • ورود فرعونیان به اتش جهنم+۵ آیه
  • سردمداران فرعونی، دعوتکننده قوم خویش به اتش دوزخ+۱ آیه
  • استکبار در برابر حق، موجب گرفتاری به اتش جهنّم+۲ آیه
  • نار (اتش) از نامهای جهنّم+۶ آیه
  • حاکمان ظالم، دعوت کننده مردم به اتش جهنّم+۱ آیه
  • برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومت استبدادی+۴ آیه
  • هلاکت و عذاب الهی، پیامد حکومت ظالمان+۱ آیه
  • فرعون، از جمله پیشوایان دعوت کننده به دوزخ+۱ آیه
  • برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومتی استبدادی+۴ آیه
  • دعوت فرعون از قوم خود به دوزخ و موجبات ان+۱ آیه
  • سبقت و پیشگامی فرعون، در ورود به جهنّم پیشاپیش قومش+۳ آیه
  • فرعون، بی بهره از هرگونه یاری در قیامت+۱ آیه
  • پیشگامی فرعون، در ورود به دوزخ+۳ آیه
  • استکبار فرعون در زمین، موجب کیفر شدن وی از سوی خداوند+۲ آیه
  • فرعون، بی بهره از هرگونه یاری در قیامت+۱ آیه
  • فرعون، بی بهره از هرگونه یاری، در قیامت+۱ آیه
  • قیامت، روز برپایی مردم نزد خدا+۳ آیه
  • پیشگامی هامان، در ورود به دوزخ+۱ آیه
  • ورود به دوزخ، کیفر اخروی هامان+۱ آیه
  • نقش هامان در انحرافهای عقیدتی مردم و گرایش انان به راههای ناشایست+۲ آیه
  • محرومیّت هامان در قیامت، از هرگونه امداد و نصرت الهی+۱ آیه
  • پیشتازی هامان در قیامت در کشاندن قومش به دوزخ+۱ آیه
واژه‌ها