سوره قمر(القمر)، آیه ۳۱ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۰
إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ صَيْحَةً وَاحِدَةً فَكَانُوا كَهَشِيمِ الْمُحْتَظِرِ
ما فقط یک صیحه [= صاعقه عظیم] بر آنها فرستادیم و بدنبال آن همگی بصورت گیاه خشکی درآمدند که صاحب چهارپایان (در آغل) جمعآوری میکند!
معنی کلمات و عبارات
«هَشِیمِ»: گیاه خشک و خرد شده. «الْمُحْتَظِرِ»: کسی که آغلی را برای گوسفندان و حیوانات درست میکند که مانع خروج آنها یا حمله حیوانات وحشی گردد، یا این که علوفه چهارپایان را در آن انبار میکند. «هَشِیمِ الْمُحْتَظِرِ»: علوفه خشک موجود در آغل شخص آغلدار.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - نزول عذاب بر قوم ثمود، پس از پى کردن ناقه صالح «فتعاطى فعقر ... إنّا أرسلنا علیهم صیحة وحدة»
۲ - صیحه (صداى سهمگین) آسمانى، وسیله نابودى قوم ثمود «إنّا أرسلنا علیهم صیحة وحدة»
۳ - عذاب قوم ثمود، همراه با صاعقه اى عظیم و کشنده * «إنّا أرسلنا علیهم صیحة وحدة فکانوا کهشیم المحتظر»
با توجه به این که خشک شدن بدن قوم ثمود، بیش از آن که متأثر از صداى مهیب باشد، معلول صاعقه است; احتمال مى رود صیحه در این آیه، بدان جهت آمده باشد که همواره پس از صاعقه صدایى شنیده مى شود.
۴ - خشک شدن قوم ثمود، همانند علف هاى خشک دامداران، با یک صداى مهیب آسمانى «إنّا أرسلنا علیهم صیحة وحدة فکانوا کهشیم المحتظر»
«هشیم» به گیاه خشک و «محتظر» به کسى گفته مى شود که براى دام آغل درست کند. بنابراین «هشیم المحتظر»; یعنى، علف خشکى که دامدار براى دامش تهیه مى کند.
۵ - همدستان کشنده ناقه صالح، شریک جرم او و مبتلا به عذابى همسان «فتعاطى فعقر ... فکانوا کهشیم المحتظر»
مفرد بودن «فقعر» مى رساند که کشنده ناقه یک نفر بود; ولى تعبیر «أرسلنا علهیم» افاده مى کند که عذاب الهى - علاوه بر کشنده ناقه - شامل همه کسانى بود که به صورت غیر مستقیم، نوعى هم فکرى و هماهنگى با وى داشته اند.
۶ - فراهم آورندگان زمینه گناه، همانند مرتکبان گناه مستحق عذاب اند. «فعقر ... إنّا أرسلنا علیهم»
در صورتى که قوم ثمود در ابتلا به عذاب خصوصیتى نداشته باشند; از آیه شریفه استفاده مى شود که همه توطئه گران علیه حق، در معرض عذاب اند; چه مباشران و چه فراهم آورندگان زمینه جرم و خطا.
۷ - عوامل طبیعى، تحقق بخش اراده الهى در کیفر حق ستیزان «إنّا أرسلنا علیهم صیحة وحدة فکانوا کهشیم المحتظر»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تعاون در گناهآثار عقر شتر صالحتشبیه به علفهای خشکتشبیه قوم ثمودمجاری کیفر حق ستیزانتعاون در گناهعاقر شتر صالحعذاب با صاعقهنقش قوم ثمودویژگیهای عذاب قوم ثمودموجبات عذاب قوم ثمودعذاب با صیحه آسمانیعذاب قوم ثمودابزار عذابتاریخ قوم ثمودمجاری اراده خدانقش عوامل طبیعیتشبیهات قرآنآثار گناهاهل عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- ایجاد یک صیحه مرگبار در قوم ثمود و خشکاندن انان همانند گیاه+۱ آیه
- انذار قوم ثمود ازسوی پیامبر خود پیش از عذاب شدن+۲ آیه
- خشک شدن قوم ثمود بر اثر صدای مهیب اسمانی، مانند برگ خشک جمع اوری شده به دست دامداران+۱ آیه
- خشکشدن قومثمود بر اثر صدای مهیب اسمانی، مانند برگ خشک جمعاوریشده بهوسیله دامداران+۱ آیه
- تشبیه هلاکشدگان ثمود، به علفهای خشک شده برای گوسفندان+۱ آیه
- صیحه اسمانی، وسیله عذاب استیصال و نابودی قوم ثمود+۹ آیه
- خشک شدن قوم ثمود، همانند علفهای خشک، با یک صدای مهیب اسمانی+۱ آیه
- پی شدن شتر صالح به دست ثمود، سبب عذاب انان+۷ آیه
- حرمت تعرّض، به شتر صالح+۷ آیه
- فرجام قوم ثمود و تبدیل شدن انان به همانند خار و خاشاک پس از صیحه اسمانی، شایسته یاداوری و پندپذیری+۳ آیه
- عملکرد قوم ثمود (تکذیب منذران و پی نمودن شتر)، موجب گرفتار شدن انان به صیحه اسمانی و تبدیل شدن انان به همانند خاشاک+۲ آیه
- کیفر مکذّبان قوم ثمود و انذارهای الهی درباره انان، مورد پرسش تعجّب برانگیز از جانب خدا+۲ آیه
- کیفر مکذّبان قوم ثمود از سوی خدا و انذارهای الهی، مورد پرسش تعجّب برانگیز برای خدا+۲ آیه
- تکذیب صالح(علیه السلام) و نپذیرفتن رسالت وی، باعث نابودی ثمودیان+۶ آیه
- نابودی ثمودیان، در پی کشتن ناقه صالح+۷ آیه
- صیحه، از اسباب عذابهای الهی+۸ آیه
- گرفتار شدن قوم ثمود به عذاب با صیحه، به سبب پی کردن ناقه صالح+۶ آیه
- تکذیب انبیا، سبب گرفتاری برخی اقوام به کیفر با صیحه+۱۰ آیه
- هلاکت قوم ثمود با صیحه (صدایی مهیب) و خشکیدن انان همچون چوبهای خشکیده و به کار رفته در حصار حیوانات+۱ آیه
- تکذیب انبیا و انذارهای الهی، سبب هلاکت قوم ثمود با صیحه اسمانی+۵ آیه
- تکذیب صالح(علیه السلام) از سوی قوم ثمود، سبب هلاکت انان با صیحه اسمانی+۶ آیه
- پی کردن شتر صالح پیامد عذاب قوم ثمود+۶ آیه
- اسانی قران در بیان و نقل داستانها و واقعیّتهای تاریخی، دارای تاثیری فزونتر در خاطره توده ها+۸ آیه
- تشبیه بدنهای قوم ثمود به کاه و خاشاک در پی هلاکت انان با صیحه اسمانی+۳ آیه
- تشبیه مردگان قوم ثمود با صیحه مرگبار، به گیاه خشکیده+۱ آیه
- مُرسِل/ اسما و صفات+۲ آیه
- صیحه (بانگ) مرگبار، از عوامل مرگ و هلاکت بعضی از امتها و اقوام+۹ آیه
- صیحه (بانک مرگبار) اسمانی، عامل مرگ قوم ثمود+۶ آیه