سوره کهف(الكهف)، آیه ۶۹ · جزء ۱۵ · صفحه ۳۰۱
قَالَ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا
(موسی) گفت: «به خواست خدا مرا شکیبا خواهی یافت؛ و در هیچ کاری مخالفت فرمان تو نخواهم کرد!»
معنی کلمات و عبارات
«لآ أَعْصِی»: سرکشی و نافرمانی نمیکنم. «أَمْراً»: فرمان. کار.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- موسى(ع) به شکیبا بودن در برابر کارهاى خضر و چیزهایى که از او فرا مى گیرد، متعهّد گردید. «قال ستجدنى إن شاء اللّه صابرًا و لا أعصى لک أمرًا»
جمله «ستجدنى...» (تو مرا صابر خواهى یافت) حاکى از این است که موسى(ع) صبرى را نوید مى داد که آثارش مشهود باشد. این تعبیر، در مقایسه با «سأصبر» و نظایر آن، تأکید بیشترى دارد.
۲- موسى(ع) بر اطاعت کامل خود از خضر(ع) و سرپیچى نکردن از فرمان هاى او تأکید کرد. «ستجدنى إن شاء اللّه صابرًا و لا أعصى لک أمرًا»
۳- موسى(ع) در عین تعهّد به خضر، از یاد خدا و نقش مشیّت الهى در کارها، غافل نبود. «ستجدنى إن شاء اللّه صابرًا»
۴- موسى(ع) کمال ادب و متانت را در برابر معلّم خویش (خضر) اظهار کرد. «هل أتّبعک ... ستجدنى ... و لا أعصى»
موارد فراوانى از ادب و متانت در کلام موسى(ع) دیده مى شود: الف) درخواست خود را با استفهام آغاز کرد (هل أتّبعک); ب) مبدأ علم خضر را به جهت تکریم، با صیغه مجهول آورد (عُلِّمت); ج) علم او را رشدآفرین دانست (رشداً); د) تنها، بخشى از علم او را طلب کرد (ممّا عُلِّمت); ه-) وعده صریح به صبر نداد، بلکه به صورت «ستجدنى إن شاء اللّه...» ذکر کرد; و) توصیه هاى او را به عنوان امر تلقى کرد و متعهد شد که با او در هیچ فرمانى مخالفت نکند. (المیزان، ج ۱۳- ).
۵- موسى(ع) داراى اشتیاق فراوان به فراگیرى علوم خضر بود. «قال ستجدنى إن شاء اللّه صابرًا و لا أعصى لک أمرًا»
۶- در تعهّدها و تضمین انجام کارى در آینده، همواره، باید متذکّر مشیّت الهى بود. «ستجدنى إن شاء اللّه صابرًا و لا أعصى لک أمرًا»
۷- شکیبا بودن و اطاعت از معلم، ادب و شرط تعلّم است. «و لا أعصى لک أمرًا»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۸- «عن جعفربن محمد(ع): «... قال موسى: «ستجدنى إن شاء اللّه صابراً و لاأعصى لک أمراً» فلمّا استثنى المشیة قبِله ... ; از امام صادق(ع) روایت شده: «موسى(ع) به خضر گفت: «ستجدنى إن شاء اللّه صابراً...» پس چون مشیّت الهى را استثنا کرد (یعنى «إن شاء اللّه» گفت) خضر، او را پذیرفت...». [منبع: علل الشرایع، ص ۶۰، ح ۱، ب ۵۴; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۸۱، ح ۱۵۴.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ذاکرانآداب عهداحترام خضراحترام معلمادب موسیاطاعت از خضراطاعت از معلمتعهد موسیذکر مشیت خداشرایط تعلمصبر در تعلمعلاقه به تعلماهمیت ذکر مشیت خداآثار ذکر مشیت خداعلم خضرآداب تعلمصبر موسیمعلم موسیتعلم موسیعلایق موسیقصه خضرقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
- احترام موسی(علیه السلام) به خضر(علیه السلام)، برای استفاده علمی از محضر او+۱ آیه
- احترام موسی به خضر(علیهما السلام)، هنگام فراگیری از او+۳ آیه
- کمال ادب و متانت موسی(علیه السلام) در برابر معلّم خویش (خضر)+۳ آیه
- توجّه موسی(علیه السلام) به نقش مشیّت الهی در انجام کارها در عین تعهّد به خضر(علیه السلام) نشانه اهمّیّت ان+۱ آیه
- تعهّد موسی(علیه السلام) در برابر خضر(علیه السلام) مبنی بر اطاعت از او و عدم مخالفت با وی+۱ آیه
- شکیبایی و اطاعت از معلم از شرایط تعلّم+۱ آیه
- اطاعت کامل از معلّم، از اداب تعلّم+۱ آیه
- توکّل و واگذاری امور به مشیّت الهی، از اداب تعلّم+۱ آیه
- صبر و شکیبایی، از اداب تعلّم+۲ آیه
- اشتیاق فراوان موسی(علیه السلام) به تعلّم و فراگیری علوم خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- ادب و احترام موسی(علیه السلام)، در برابر خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- تاکید موسی(علیه السلام) بر اطاعت کامل از خضر(علیه السلام)
- جدایی خضر(علیه السلام) از موسی(علیه السلام)، در قبال وفا نکردن موسی(علیه السلام) به تعهدات خویش+۲ آیه
- عدم غفلت موسی(علیه السلام) از گفتن ان شاءالله، هنگام گفتگو با خضر(علیه السلام)+۲ آیه
- کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۱۳ آیه
- سؤال شکوه امیز موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)، درباره علّت مزد نخواستن برای ترمیم دیوار فرسوده+۱ آیه
- تعهد موسی(علیه السلام) به سؤال نکردن از فلسفه کارهای خضر، قبل از اعلام ان+۵ آیه
- سؤال اعتراض امیز موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)علّت مزد نخواستن برای ترمیم دیوار فرسوده+۳ آیه
- تاکید و پیش گویی خضر از ناشکیبایی موسی(علیه السلام) و تعهد او به خضر(علیه السلام)مبنی بر پیشه کردن صبر در برابر کارها و تعالیم او+۳ آیه
- صابران، گروهی شایسته و والا مقام در نظر موسی(علیه السلام)+۳ آیه
- ممکن بودن فراگیری علوم و اسرار برای انسانهای صبور از دیدگاه موسی(علیه السلام)+۳ آیه
- مشروط بودن تعلّم و یادگیری به صبر و شکیبایی+۳ آیه
- ناتوانی موسی(علیه السلام)، در همراهی خضر(علیه السلام)+۹ آیه
- سؤال عجولانه و اعتراض گونه موسی(علیه السلام) از کارهای شگفت خضر(علیه السلام)+۹ آیه
- خضر(علیه السلام)، خواهان تعجیل نکردن موسی(علیه السلام)در کارهای خویش+۲ آیه
- توجّه انسان به مشیّت الهی، مایه وفای به عهد و مانع وی از پیمان شکنی+۴ آیه
- تعهّد موسی(علیه السلام) به خضر(علیه السلام) مبنی بر شکیبا بودن در برابر کارهای او+۵ آیه
- توجّه به مشیّت الهی، تضمینی برای اجرای تعهّدات+۴ آیه
- اعتقاد به مشیّت خداوند، موجب صبر کردن در مشکلات+۱ آیه
- تعهد موسی علیه السلام در برابر خضر علیه السلام مبنی بر اطاعت از او و عدم مخالفت با وی+۲ آیه
- پیشگویی خضر علیه السلام از ناشکیبایی موسی علیه السلام و تعهد او مبنی بر پیشه کردن صبر در برابر کارها و تعالیم او+۱ آیه
- اشتیاق موسی علیه السلام برای تعلّم و فراگیری از علوم خضر علیه السلام+۲ آیه
- خضر علیه السلام، خواهان تعجیل نکردن موسی علیه السلام در فهم اسرار+۳ آیه
- فراموشی تعهد خود مبنی بر ترک اعتراض نسبت به اعمال خضر علیه السلام، عذر موسی علیه السلام در برابر او+۲ آیه
- کمال ادب و متانت موسی علیه السلام در برابر معلّم خویش+۱ آیه
- احترام موسی علیه السلام به خضر علیه السلام در معاشرت و همراهی با وی به منظور استفاده علمی از او+۱ آیه
- ادب و احترام موسی علیه السلام در برابر خضر علیه السلام+۲ آیه
- وعده اطاعت و تسلیم و صبر به خضر علیه السلام، از جانب موسی علیه السلام+۲ آیه