سوره کهف(الكهف)، آیه ۹۹ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۴
وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْنَاهُمْ جَمْعًا
و در آن روز (که جهان پایان میگیرد)، ما آنان را چنان رها میکنیم که درهم موج میزنند؛ و در صور [= شیپور] دمیده میشود؛ و ما همه را جمع میکنیم!
معنی کلمات و عبارات
«یَوْمَئِذِ»: آن روز که برای بار اوّل در صور دمیده میشود و قیامت فرا میرسد (نگا: حاقّه / ). «نُفِخَ فِی الصُّورِ»: مراد دمیدن در صور برای بار دوم است (نگا: زمر / ). «صُور»: بوق. شیپور (نگا: انعام / ). «جَمْعاً»: گردآوردن عجیب و غریبی.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- خداوند در آستانه قیامت، مردم را به حال خود رها خواهد کرد و آنان با یورش هاى سیل آسا به هم، به جنگى جهانى مبتلا خواهند شد. «و ترکنا بعضهم یومئذ یموج فى بعض»
«ترکنا» عطف بر «جعله دکّاء» است. بنابراین، مضمون «و ترکنا» نیز مربوط به حوادث قبل از قیامت است و «یومئذ» نیز بر این مبنا، روزهاى نزدیک به قیامت خواهد بود. ضمیر «بعضهم» به مرجعى معنوى، مانند «الناس» باز مى گردد و مراد از «یموج فى بعض» داخل شدن برخى بر برخى دیگر است که شاید اشاره به هجوم و تجاوزگرى گروهى از انسان ها به گروهى دیگر باشد.
۲- یأجوج و مأجوج، در آستانه قیامت (آخرالزمان) به حمله و هجوم علیه دیگر انسان ها خواهند پرداخت. «و ترکنا بعضهم یومئذ یموج فى بعض»
ممکن است این آیات، در صدد پیش گویى برخى حوادث آخرالزمان و اشراط الساعه باشد. عبارت هاى «إذا جاء وعد ربّى» و «نفخ فى الصور» جملگى، قرائن این معنا هستند. لذا جمله «ترکنا...» بیان کننده برخى از همان اشراط الساعه خواهد بود; یعنى، در آن هنگام (و در پى متلاشى شدن سد ذوالقرنین) برخى مردم، موجب اضطراب برخى دیگر مى شوند. و با توجه به این که سد، در برابر یأجوج و مأجوج بوده است، محتمل است، این اضطراب، از ناحیه هجوم و حمله آنان باشد.
۳- از پیدایش درگیرى هاى داخل میان یأجوج و مأجوج، پس از ویرانى سد ذوالقرنین خبر داده است. * «فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء ... و ترکنا بعضهم یومئذ یموج فى بعض»
بدان احتمال که ضمیر در «بعضهم» به یأجوج و مأجوج بازگردد; یعنى، پس از ویرانى سد، آن ها، به کشمکش ها و تهاجمات گسترده به هم دست خواهند زد.
۴- توقف درگیرى ها و برقرارى آرامش و امنیّت میان انسان ها، منوط به خواست خداوند است. «و ترکنا بعضهم یومئذ یموج فى بعض»
۵- خداوند، همه انسان ها را در صحنه قیامت، با دمیده شدن در صور، گرد خواهد آورد. «و نفخ فى الصور فجمعنهم جمعًا»
«صور» محتمل است به یکى از دو معنا باشد: ۱- به معناى «شاخ»; که در این صورت، مقصود، دمیده شدن در بوق است; چرا که در قدیم، از شاخ حیوانات، بوق مى ساختند. ۲- ممکن است «صور» جمع «صورة» باشد; در این صورت، مقصود، دمیده شدن در تمثال ها و پیکرهاى مردگان براى زنده ساختن آن ها است. بسیارى از اهل لغت، بر احتمال دوم، خرده گرفته اند و آن را با برخى از موارد استعمال کلمه «صور» در قرآن ناسازگار دیده اند.
۶- قیامت، با دمیده شدن دوباره روح ها در اجساد و صورت هاى پیشین، برپا مى شود. * «و نفخ فى الصور فجمعنهم جمعًا»
برداشت بالا، بدان احتمال است که «صور» جمع «صورة» باشد; یعنى: در «صورت ها (اجساد) روح، دمیده مى شود.».
۷- ویرانى سدّ ذوالقرنین، از علایم نزدیکى قیامت است. * «فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء ... و نفخ فى الصور فجمعنهم جمعًا»
۸- گرد آوردن آدمیان در صحنه قیامت، کارى عظیم و شگفت انگیز است. «و نفخ فى الصور فجمعنهم جمعًا»
«جمعاً» مفعولِ مطلق تأکیدى براى «جمعناهم» است و نکره آوردن آن، مفید عظمت و اعجاب است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۰–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۹۹–۱۰۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جنگ جهانی در آخرالزماندرگیری یأجوج و مأجوجشگفتی تجمع اخروی انسان هاهجوم مأجوج در آخرالزمانهجوم یأجوج در آخرالزمانویرانی سد ذوالقرنیننفخ روح در انسانتجمع اخروی انسان هامنشأ آرامشمنشأ امنیتنفخ صور در قیامتتجمع در قیامتبرپایی قیامتپیشگویی قرآناحیای مردگاننشانه های قیامتمعاد جسمانیآثار مشیت خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
- رها شدن مردم به حال خود در اخرالزّمان و ابتلای انها به جنگ جهانی+۱ آیه
- درگیری یاجوج و ماجوج پس از ویرانی سد ذوالقرنین در اخرالزّمان+۲ آیه
- رها شدن مردم به حال خود، در اخرالزّمان و ابتلای انان به هرج و مرج و جنگ با یکدیگر+۱ آیه
- حشر و حاضر شدن تمام انسانها نزد پروردگار، هنگام رستاخیز+۵ آیه
- حشر انسانها در پیشگاه خداوند، بعد از نفخ صور+۲ آیه
- خرابی سدّ ذوالقرنین، از نشانه های نزدیکی قیامت+۱ آیه
- تشبیه اضطراب و ناارامی یاجوج و ماجوج به موج، در استانه قیامت+۱ آیه
- اضطراب میان یاجوج و ماجوج، در پی شدّت ترس و وجود هرج و مرج در بین انها، در استانه قیامت، چون موجی متلاطم+۱ آیه
- اغاز قیامت و رستاخیز انسانها، از پیامدهای نفخ صور+۵ آیه
- اجتماع و گرد اوردن همه انسانها در صحنه قیامت به فرمان خداوند، از پیامدهای نفخ صور
- دمیده شدن در صور، پیش درامدی برای حشر و حضور انسانها در صحنه قیامت+۳ آیه
- زمان دمیده شدن در صور، از رخداهای روز قیامت+۵ آیه
- تهاجم گسترده یاجوج و ماجوج، در استانه قیامت+۱ آیه
- هجوم یاجوج و ماجوج، از علایم بروز قیامت+۱ آیه