آیه ۹۸ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۹۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۴

قَالَ هَٰذَا رَحْمَةٌ مِّن رَّبِّي فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَهُ دَكَّاءَ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّي حَقًّا

(آنگاه) گفت: «این از رحمت پروردگار من است! امّا هنگامی که وعده پروردگارم فرا رسد، آن را در هم می‌کوبد؛ و وعده پروردگارم حق است!»

معنی کلمات و عبارات
«دَکَّآءَ»: درهم کوبیده و با زمین یکسان شده. «وَعْدُ»: مراد هنگام پایان گرفتن جهان و فرا رسیدن قیامت است.
نزول
نکات آیه
۱- در بینش ذوالقرنین، توانایى برساختن سدّ پولادین و نفوذناپذیر، جلوه اى از رحمت پروردگار بود. «قال هذا رحمة من ربّى» مشارالیه «هذا»، «سد ساخته شده به دست ذوالقرنین» است. ۲- برخوردارى انسان از قدرت و دانش و به کارگیرى آن در جهت مصالح انسانى، نمودى از رحمت پروردگار است. «... قال هذا رحمة من ربّى» ذوالقرنین، سد - و به عبارت دیگر، تمام امکانات و دانشى که براى ساخته شدن آن به کار رفته بود - را رحمت پروردگار دانست این منطق، منطقى عام است و اختصاصى به سد و یا شخص ذوالقرنین ندارد. ۳- در وجود ذى القرنین بینش توحیدى و الهى همراه، با قدرت علمى و فنى، تبلور داشت. «ما مکّنّى فیه ربّى خیر ... هذا رحمة من ربّى» ۴- ذوالقرنین، از بینش توحیدى خویش، پس از اثبات توان علمى و فنى خود، تبلیغ کرد. «فما اسطاعوا أن یظهروه ... قال هذا رحمة من ربّى» تعبیر «هذا رحمة...» نوعى تبلیغ از بینش است که ذوالقرنین پس از ساختن سدّ و اثبات برترى خویش، آن را تبلیغ کرد. ۵- ربوبیّت الهى، آمیخته به رحمت او است. «رحمة من ربّى» ۶- امنیت اجتماعى، تبلور رحمت الهى است. * «هذا رحمة من ربّى» «هذا» اشاره به «سد و تمام جهات آن» است. از جمله آن، مى تواند آثار بناى سد باشد که مهم ترین آن، ایجاد امنیت براى مردم آن سامان بوده است. ۷- سدّ ذوالقرنین، کارى بس بدیع و بزرگ در روزگار وى بود. «هذا رحمة من ربّى» مطرح ساختن رحمت پروردگار حاکى از عظمت کار است. ۸- ذوالقرنین، از بقا و جاودانگى سدش تا قیامت خبر داد. * «فإذاجاء وعد ربّى جعله دکّاء» اگر مراد از «وعد ربّى» قیامت باشد، در این صورت، از آیه چنین برمى آید که تا قبل از قیامت، این سد برپا است. «دکاء» به معناى «مستوى و مسطح»، صفت براى موصوف محذوف است (جعله أرضاً دکّاء). مفاد آیه، این است که هرگاه قیامت فرا رسد، خداوند آن سد را زمینى مسطح خواهد ساخت. ۹- موانع هجوم یأجوج و مأجوج به همسایگان خود، در آستانه قیامت، منهدم خواهد شد. «فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء» ۱۰- ذوالقرنین، پس از پایان کار سد، حقّانیّت معاد و حتمیّت برپایى آن را یادآور شد. «قال ... فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء و کان وعد ربّى حقًّا» ۱۱- به هنگام برپایى قیامت، تمامى استحکامات روى زمین با خاک یک سان خواهد شد. «فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء» آنچه ذوالقرنین درباره فرجام سدّ، بازگو کرد، سرچشمه در آگاهى او از انهدام جهان هنگام برپایى قیامت دارد، گرچه ممکن است در خصوص سد نیز از خداوند به او وعده خاصّى رسیده باشد. ۱۲- انسان ها، به امکانات مادّى و دستاوردهاى فن و دانش خویش، نباید مغرور باشند. «هذا رحمة من ربّى فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء» ذوالقرنین، در عین فن آورى در آن شرایط، به ثمره کار خود مغرور نشد، بلکه همه آن ها را در طول ربوبیّت الهى دیده و معاد را در برابر خود تصویر کرده است. ۱۳- محکم ترین دژهاى ساخته بشر، در برابر اراده و قدرت الهى، ناپایدارند. «فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء» ۱۴- ذوالقرنین، آسیب دیدگان از یأجوج و مأجوج را به رحمت و اراده خداوند توجّه داد و آنان را از اعتماد مطلق به سد، بازداشت. «هذا رحمة من ربّى فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء» ۱۵- موحّدان معتقد به معاد، هیچ گاه به دستاوردهاى فنى و آثار تمدن بشرى، مغرور نشده و فرجام جهان را ویرانى و انهدام مى بینند. «هذا رحمة ربّى فإذا جاء وعد ربّى جعله دکّاء» ۱۶- توجه به مبدأ و معاد دو اصل عمده در بینش توحیدى است. «ما مکّنّى فیه ربّى خیر ... و کان وعد ربّى حقًّا» ۱۷- ذوالقرنین، به وعده هاى خداوند، ایمان داشت و به تحقّق آن ها، مطمئن بود. «و کان وعد ربّى حقًّا» ۱۸- برپایى قیامت، وعده خداوند و تخلّف ناپذیر است. «و کان وعد ربّى حقًّا» ۱۹- وعده هاى الهى، حتمى و تخلّف ناپذیر است. «و کان وعد ربّى حقًّا» ۲۰- نوید برپایى قیامت، زمینه ساز تربیت هاى الهى است. «و کان وعد ربّى حقًّا» توجه به کلمه «ربّ» یادآور گفته بالا است.
تفسیر (۱۲)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
  • سدّ ذوالقرنین از اثار باقیمانده از دوران وی تا اخرالزّمان+۲ آیه
  • رها شدن مردم به حال خود در اخرالزّمان و ابتلای انها به جنگ جهانی+۱ آیه
  • درگیری یاجوج و ماجوج پس از ویرانی سد ذوالقرنین در اخرالزّمان+۲ آیه
  • امنیّت اجتماعی، تبلور رحمت الهی+۲ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
  • رها شدن مردم به حال خود، در اخرالزّمان و ابتلای انان به هرج و مرج و جنگ با یکدیگر+۱ آیه
  • حقّانیّت و تخلّفناپذیری وعده الهی+۳ آیه
  • داشتن امنیّت، امری مطلوب و پسندیده+۳ آیه
  • رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او
  • تحقّق روز قیامت، از اثار ربوبیّت خداوند+۱ آیه
  • باور ذوالقرنین، به معاد و کیفر و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • ذوالقرنین، معتقد به منشا بودن خداوند برای همه نعمتها و امکانات+۲ آیه
  • اعتقاد ذوالقرنین، به منشا بودن خداوند برای حکومت و قدرت او+۲ آیه
  • دانش و قدرت انسان، جلوه ای از رحمت پروردگار در اعتقاد ذوالقرنین+۴ آیه
  • ایمان و اعتقاد محکم ذوالقرنین به وعده های خداوند و تحقّق حتمی انها+۱ آیه
  • ذوالقرنین، معتقد به توحید+۳ آیه
  • ربوبیّت الهی، تنها منشا همه قدرتها و نعمتها، در عقیده ذوالقرنین+۲ آیه
  • عقیده ذوالقرنین، به معاد و کیفر و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از توان و قدرت سدّسازی، جلوه ای از رحمت الهی در بینش ذوالقرنین+۴ آیه
  • امکانات خدادادی به ذوالقرنین، جلوه ای از رحمت خداوند بر وی+۲ آیه
  • اعطای علم و دانش سدسازی به ذوالقرنین، جلوه ای از رحمت الهی به او+۲ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از رحمت پروردگار، به سبب سدسازی+۲ آیه
  • وعده ذوالقرنین به بقا و استحکام سدّ، تا موعدی مقرّر (قیامت)+۲ آیه
  • توانایی ذوالقرنین، برای ساختن سدّی پولادین و نفوذناپذیر، جلوه ای از رحمت پروردگار در جهان بینی وی+۲ آیه
  • ویرانی و انهدام سدّ ذوالقرنین، با مشیّت الهی
  • خرابی سدّ ذوالقرنین، از نشانه های نزدیکی قیامت+۱ آیه
  • احداث سدّ ذوالقرنین، کاری بزرگ در روزگار خود
  • برخورداری ذوالقرنین، از توان و قدرت سدّسازی+۲ آیه
  • اعتراف ذوالقرنین به بهره مندی وی از رحمت پروردگار، در داشتن قدرت بر ساختن سدّ+۳ آیه
  • اعتقاد و توجّه به منشا دانستن خداوند، در اعطای قدرت و امکانات، زمینه ای برای اجتناب از چشمداشت هرگونه اجرت از مردم، در مقابل عملکرد خود برای انان+۶ آیه
  • شایسته بودن اعتراف به منشا بودن خداوند برای قدرت و قلمداد کردن ان با عنوان رحمت و نعمت الهی+۶ آیه
  • وعده قیامت، حق، حتمی و تخلّف ناپذیر+۵ آیه
  • وعده معاد و حیات مجدّد ادمیان، امری ثابت و حق+۱ آیه
  • معاد و بازگشت انسانها به سوی خدا، وعدهای حق و تردیدناپذیر+۴ آیه
  • زمان دمیده شدن در صور، از رخداهای روز قیامت+۱ آیه
  • حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۵ آیه
  • اطمینان ذوالقرنین بر حقانیت وعدههای خدا+۱ آیه
  • ربوبیت یگانه و توانمند خداوند بر نظام هستی، گواه تحقق پذیری وعدههای او+۱ آیه
  • برپایی قیامت، وعده حتمی الهی+۳ آیه
  • تهاجم گسترده یاجوج و ماجوج، در استانه قیامت+۱ آیه
  • هجوم یاجوج و ماجوج، از علایم بروز قیامت+۱ آیه
  • انهدام موانع هجوم یاجوج و ماجوج به همسایگان خود در استانه قیامت+۲ آیه
واژه‌ها