آیه ۱۹ سوره لیل

سوره لیل(الليل)، آیه ۱۹ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶

معنی کلمات و عبارات
«تُجْزَی»: نعمت جزا داده شود. سپاس گفته شود.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۴ و ۱۹

عطاء گوید: این آیات و آیه ۵ درباره ابوالدحداح نازل شده بدین تفصیل که مردى از انصار درخت خرمائى در خانه خود داشت که شاخه هاى او به خانه همسایگان مى بود و آن‌ها از اثر فقر و پریشانى از خرماى آن می‌خوردند. آن مرد شکایت نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله برد. پیامبر فرمود: درخت خود را در ازاء درختى در بهشت به من بفروش. آن مرد امتناع کرد ابوالدحداح چون این سخن بشنید به پیامبر گفت: یا رسول الله من آن را در ازاء درختى در بهشت به شما مى فروشم. پیامبر فرمود: درخت مال تو نیست. گفت: خواهم خرید لذا ابوالدحداح نزد آن مرد انصارى رفت و گفت: باغى در مدینه دارم آن را به تو مى فروشم و آن یک درخت را به من بفروش، آن مرد حاضر شد. ابوالدحداح یک باغ را با یک درخت معاوضه کرد سپس نزد رسول خدا آمد و آن را در ازاء درختى در بهشت بفروخت و این آیات نازل گردید. ابن الزبیر گوید: درباره ابوبکر نازل شده که ممالیکى از قبیل بلال و عامر بن فهیرة را خریده بود و سپس آزاد ساخت.

تفاسیر روض الجنان و مجمع البیان. تفاسیر کشف الاسرار و مجمع البیان. صاحب کشف الاسرار که از مفسرین عامه است، گوید: منظور از آیه ۴ سعى ابوبکر و سعى امیة بن خلف است.

نکات آیه
۱ - انفاق در صورتى مایه تزکیه نفس بوده و نشانه درجه والاى تقوا است که انفاق گر مدیون کسى نبوده و حق نعمتى از دیگران بر ذمه نداشته باشد. «الأتقى . الذى یؤتى ماله یتزکّى . و ما لأحد عنده من نعمة تجزى» «واو» در «و ما لأحد»، حالیه است و مفاد این آیه را به منزله قید براى «یتزکّى» و اوصاف پیشین قرار داده است. ۲ - بذل مال بدون چشمداشت، از عوامل دور ماندن از آتش جهنم است. «سیجنّبها ... یؤتى ماله ... و ما لأحد عنده من نعمة تجزى» ۳ - اداى دین و پرداخت حقوق مالى دیگران و پاسخ احسان آنان - هر چند اندک باشد - بر جود و انفاق مقدم است. «یؤتى ماله ... و ما لأحد عنده من نعمة تجزى» نکره آوردن «نعمة» همراه با «من» زاید - که براى عموم است - آن را بر هر احسانى، هر چند اندک، تعمیم داده است. جمله حالیه «و ما لأحد...» بیانگر آن است که باید این حالت، حاصل شده باشد تا انفاق نشانه تقوا باشد. ۴ - برائت ذمّه از حقوق دیگران، از نشانه هاى تقواپیشگان است. «الأتقى . الذى ... و ما لأحد عنده من نعمة تجزى» برداشت یاد شده، ناظر به احتمال مستأنفه بودن این آیه است که در این صورت بر اوصاف پیشین، وصف جدیدى را افزوده است. ۵ - پاسخ احسان و نیکى دیگران - هر چند اندک باشد - شایسته و مطلوب خداوند است. «نعمة تجزى» نکره بودن «نعمة» آن را بر تمام مصادیقش تعمیم داده است. توصیف «نعمة» با جمله «تجزى» (جزا داده مى شود)، نشانگر این است که اصل پاسخ گویى، لازم و قطعى تلقى شده است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
  • اخلاص، شرط ارزشمندی انفاق+۹ آیه
  • اخلاص در انفاق سبب برخورداری از خشنودی خدا در اخرت+۳ آیه
  • تزکیه روح و روان از اثار انفاق خالصانه+۲ آیه
  • اخلاص در انفاق از ویژگیهای با تقواترین افراد+۳ آیه
  • اخلاص، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۹ آیه
  • انفاق، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۹ آیه
  • تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۷ آیه
  • تقواپیشگی، زمینهساز بهرهمندی از پاداش الهی در اخرت+۶ آیه
  • انفاق مال در راه خدا، از اوصاف متّقین+۴ آیه
  • اخلاص در انفاق مال، زمینه ساز رسیدن تقواپیشگان به مقام رضا از خداوند+۳ آیه
  • انفاق خالصانه تقوا پیشگان، زمینه ساز راضی شدن انان از خداوند+۴ آیه
  • اخلاص در انفاق زمینه ساز رسیدن رضایت مندی تقواپیشگان+۳ آیه
  • انفاق مال با نیت پاک و اخلاص، مانع شقاوت انسان+۴ آیه
واژه‌ها