سوره لیل(الليل)، آیه ۱۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶
معنی کلمات و عبارات
«الأتْقَی»: پرهیزگارترین.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۱۷ و ۱۸
عروة گوید: درباره ابوبکر نازل شده زیرا هفت برده اى را که معذب و گرفتار در دست خریدار خود بوده اند، ابتیاع نموده و آزاد کرد.
تفاسیر ابن ابى حاتم و کشف الاسرار از عامه.
نکات آیه
۱ - کسانى که از همه باتقواتر و داراى مراقبت بیشتراند، از آتش دوزخ دور گردانده خواهند شد. «و سیجنّبها الأتقى»
«جَنَبْتُ»; یعنى، دور ساختم (مفردات) و باب تفعیل آن، براى مبالغه است. بنابراین «یُجنّب»; یعنى، به طور کامل دور نگه داشته مى شود.
۲ - امدادهاى ویژه الهى، مایه دور ماندن اهل تقوا از آتش دوزخ است. «و سیجنّبها»
فعل «یُجنّب» گرچه مجهول است، ولى به قرینه «إلاّ ابتغاء وجه ربّه» در آیات بعد، این موهبت را خداوند در اختیار آنان مى گذارد.
۳ - وعده رهایى تقواپیشگان از آتش دوزخ، حتمى و تخلّف ناپذیر است. «سیجنّبها الأتقى»
حرف «سین» براى تأکید بر وعده است.
۴ - مراقبت خویش از تکذیب هدایت هاى الهى و انذارهاى او و مصون داشتن خود از پیامدهاى آن، از ویژگى هاى با تقواترین انسان ها است. «الذى کذّب و تولّى . و سیجنّبها الأتقى»
وصف «الأتقى» - به قرینه آیه قبل - ناظر به پرهیز از تکذیب و تولّى است; بنابراین تمام مؤمنان را شامل است. گفتنى است که محافظت خود از تکذیب و تولّى، (مراقبت هاى دینى) در مقایسه با پرهیز از خسارت هاى مالى و بدنى، (مراقبت هاى غیر دینى) مفیدتر و برتر است. از این رو همه افرادى که تقواى دینى دارند، از کسانى که مراقب خطرهاى غیر دینى اند; متقى تر (أتقى) معرفى شده اند.
۵ - تفاوت درجات تقواپیشگان با یکدیگر «الأتقى»
مراد از تقوا در وصف «الأتقى»، چنانچه تقواى مصطلح باشد، آیه شریفه تنها به بیان فرجام باتقواترین افراد پرداخته و درباره دیگر تقواپیشگان بیانى ندارد و به تعبیرى دیگر مى توان گفت: در این آیات غرض تنها مقایسه اوج تقوا با اوج شقاوت است; گرچه هیچ فرد متقى به آتش نسوزد و هیچ شقاوتمندى از آن دور نماند.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۲–۲۱ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۲–۲۱ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۲–۲۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تبری از تکذیب انذارهای خداتبری از تکذیب هدایتهای خداحتمیت نجات متقینزمینه نجات متقینمراقبت متقینمراتب متقینوعده نجات از جهنمعوامل نجات از جهنمویژگیهای متقینمراتب تقوانجات از جهنمآثار امدادهای خداحتمیت وعده های خداآثار تقوا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
- انفاق از مال موجب رسیدن به مقام پرهیزکارترین افراد+۱ آیه
- اخلاص در انفاق از ویژگیهای با تقواترین افراد+۳ آیه
- انفاق، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۶ آیه
- تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۹ آیه
- انفاق به انگیزه تزکیه نفس، عامل دور ماندن از اتش دوزخ+۲ آیه
- تقوا، باعث خشنودی انسان و دستیابی او به فرجامی رضایتبخش+۱ آیه
- تقوا، مایه نجات ادمی از عذاب دوزخ+۱ آیه
- تقواپیشگی، زمینهساز بهرهمندی از پاداش الهی در اخرت+۵ آیه
- براورده شدن هرگونه خواسته در اخرت، پاداش اراستگی به تقوای الهی+۳ آیه
- انفاق مال در راه خدا، از اوصاف متّقین+۱۰ آیه
- تقوا، دارای درجات و مراحل مختلف+۱ آیه
- تقوا، مایه مصونیّت از گرفتاری به اتش دوزخ+۱ آیه
- مطلوبیّت تزکیه و خودسازی (دوری از صفات زشت و اراسته شدن به صفات نیک)+۵ آیه
- وجوب پرداخت زکات+۳ آیه
- رضایت متّقین، از پاداشهای پروردگار خویش در اینده+۲ آیه
- انفاق خالصانه تقوا پیشگان، زمینه ساز راضی شدن انان از خداوند+۴ آیه
- تقوای الهی، زمینه ساز بهره مندی تقواپیشگان از مقام رضا+۳ آیه
- انفاق همراه با تقوا و اخلاص، زمینه رسیدن به رضایت از خداوند+۳ آیه
- تقوا، زمینه ساز رسیدن به رضا از پروردگار+۱ آیه
- پرداخت زکات، از جمله اسباب کارساز برای دور ماندن از عذاب و مخاطرات روز قیامت+۳ آیه
- پرداخت زکات، از مهم ترین تکالیف شریعت الهی و ارکان عملی ان+۴ آیه
- پرداخت زکات، از نشانه های بارز متقین+۲ آیه
- وجوب پرداخت زکات+۳ آیه
- سخاوتمندی و بخشش مداوم، از ویژگیهای با تقواترین افراد+۱ آیه
- بخل و امساک مال، پیامد شقاوت و تیره بختی انسان+۴ آیه
- شقاوت انسان، برخاسته از بی تقوایی او+۱ آیه
- انفاق مال با نیت پاک و اخلاص، مانع شقاوت انسان+۴ آیه
- تزکیه نفس، از موانع گرفتاری انسان به شقاوت+۴ آیه
- تقوا، مانع شقاوت و بدبختی انسان+۱ آیه
- انفاق مال، در راه خدا، از صفات متّقین+۸ آیه
- انفاق همراه با قصد تزکیه نفس، نشانه تقوا پیشگی+۱ آیه
- خودداری از صرف مال در راه طهارت نفس، نشانه بالاترین درجه شقاوت+۲ آیه
- وجوب پرداخت زکات+۳ آیه
- انفاقکنندگان طالب وجهاللّه به دور از اتش دوزخ+۳ آیه
- تقواپیشگان، طلبکننده وجهاللّه+۲ آیه
- انفاق مال به قصد وجهاللّه، نشانه برخورداری از برترین درجه تقوا+۲ آیه
- انجام انفاق به قصد وجه الهی زمینهساز نجات از اتش دوزخ الهی+۲ آیه
- وعده حتمی خداوند، به رهایی تقواپیشگان از اتش جهنّم+۱ آیه