آیه ۳۱ سوره مدثر

سوره مدثر(المدثر)، آیه ۳۱ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۶

وَمَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلَّا مَلَائِكَةً وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا وَلَا يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَالْكَافِرُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًا كَذَٰلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ وَمَا هِيَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْبَشَرِ

مأموران دوزخ را فقط فرشتگان (عذاب) قرار دادیم، و تعداد آنها را جز برای آزمایش کافران معیّن نکردیم تا اهل کتاب [= یهود و نصاری‌] یقین پیدا کنند و بر ایمان مؤمنان بیفزاید، و اهل کتاب و مؤمنان (در حقّانیّت این کتاب آسمانی) تردید به خود راه ندهند، و بیماردلان و کافران بگویند: «خدا از این توصیف چه منظوری دارد؟!» (آری) این گونه خداوند هر کس را بخواهد گمراه می‌سازد و هر کس را بخواهد هدایت می‌کند! و لشکریان پروردگارت را جز او کسی نمی‌داند، و این جز هشدار و تذکّری برای انسانها نیست!

معنی کلمات و عبارات
«فِتْنَةً»: امتحان. آزمایش. «لِیَسْتَیْقِنَ الَّذِینَ ...»: یقین حاصل کردن اهل کتاب بدان خاطر است که شماره نوزده، در کتابهای خودشان نیز همین است. «مَرَضٌ»: مراد بیماری نفاق، یا شکّ است. «مَثَلاً»: حال است. «مَاذَا ... مَثَلاً»: (نگا: بقره / ). «هِیَ»: مرجع آن سقر، و یا جنود، و یا این که آیات قرآن است.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - نگهبانان دوزخ، از فرشتگان اند. «علیها تسعة عشر . و ما جعلنا أصحب النار إلاّ ملئکة» ۲ - دوزخ، داراى نگهبانانى دائمى «أصحب النار» «صاحب» مفرد («أصحاب») به معناى ملازم است. ۳ - دوزخیان، هیچ راه نجاتى از عذاب و آتش دوزخ ندارند. «علیها تسعة عشر . و ما جعلنا أصحب النار إلاّ ملئکة» از این که دوزخ، داراى نگهبانانى است که به طور دائم حضور دارند، مى توان مطلب یاد شده را استفاده کرد. ۴ - ذکر تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ (۱۹ عدد)، به منظور آزمایش کافران است. «علیها تسعة عشر ... و ما جعلنا عدّتهم إلاّ فتنة للذین کفروا» ۵ - عذاب کردن دوزخیان، تنها وظیفه فرشتگان گماشته شده بر دوزخ «علیها تسعة عشر ... و ما جعلنا عدّتهم إلاّ فتنة للذین کفروا» برداشت یاد شده، مبتنى بر این احتمال است که «عدّة» به معناى جماعت (قاموس المحیط) و «فتنة» به معناى عذاب باشد; یعنى، «و ما جلعنا جماعتهم إلاّ عذاباً للذین کفروا». ۶ - آزمایش انسان ها، فلسفه نقل برخى از حقایق در قرآن «و ما جعلنا عدّتهم إلاّ فتنة» ۷ - بیان تعداد نگهبانان دوزخ در قرآن، موجب افزایش و تقویت ایمان اهل کتاب تا مرز یقین «لیستیقن الذین أُوتوا الکتب» ۸ - تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ، از حقایق بازگو شده در کتاب هاى آسمانى پیشین «لیستیقن الذین أُوتوا الکتب» مفسّران درباره چگونگى یقین پیدا کردن اهل کتاب از تعداد ذکر شده در قرآن براى نگهبانان دوزخ، گفته اند: چون این عدد در کتاب هاى آسمانى اهل کتاب نیز ذکر شده است، آنان به حقانیت و درستى قرآن پى برده اند و بر ایمانشان افزوده شده است. ۹ - ذکر تعداد نگهبانان دوزخ در قرآن، موجب افزایش و تقویت ایمان مؤمنان گردید. «و یزداد الذین ءامنوا إیمنًا» مفسّران گفته اند: افزایش ایمان مؤمنان، بر اثر شنیدن تعداد نگهبانان دوزخ در قرآن، ممکن است به این جهت باشد که اهل کتاب، به حقیقت یاد شده اذعان داشته و به آن یقین کرده اند. ۱۰ - ذکر تعداد نگهبانان دوزخ در قرآن، زداینده هرگونه شک و تردید، از دل اهل کتاب و مؤمنان نسبت به حقانیت و درستى قرآن «و لایرتاب الذین أُوتوا الکتب و المؤمنون» ۱۱ - ذکر تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ در قرآن، مورد پرسش انکارآمیز کافران و گروه بیماردل و مغرض قرار گرفت. «و لیقول الذین فى قلوبهم مرض و الکفرون ماذا أراد اللّه بهذا مثلاً» ۱۲ - هشدار خداوند، به ظهور جمعیتى منافق در آینده نزدیک، در میان جامعه اسلامى «و لیقول الذین فى قلوبهم مرض» برداشت یاد شده، مبتنى بر این احتمال است که مقصود از بیماردلان، منافقان اند; چنان که در آیه ۱۰ از سوره «بقره» بدان تصریح شده است. از آن جایى که این سوره مکى است و در مکّه گروه منافقان به وجود نیامده بودند، از این رو آیه شریفه هشدار به پیدایش چنین جمعیتى، در آینده اى نزدیک است. ۱۳ - مخالفت برخى از کافران با قرآن و رسالت پیامبر(ص)، ناشى از بیماردلى و غرضورزى آنان بود. «و لیقول الذین فى قلوبهم مرض ... ماذا أراد اللّه بهذا مثلاً» ۱۴ - بیماردلى و نفاق، از موانع شناخت و حق پذیرى «و لیقول الذین فى قلوبهم مرض ... ماذا أراد اللّه بهذا مثلاً» ۱۵ - هدایت و گمراهى انسان، به دست خداوند و منوط به مشیّت او است. «کذلک یضلّ اللّه من یشاء و یهدى من یشاء» ضلالت و هدایت، در آیه شریفه، ابتدایى نیست; بلکه از باب کیفر و پاداش است; یعنى، چون کافران و بیماردلان با اختیار خود و از سر لجاجت، راه گمراهى را برگزیدند; خداوند نیز با ازدیاد گمراهى شان، به آنان کیفر مى دهد; چنان که در مورد مؤمنان، عکس آن صادق است. ۱۶ - ازدیاد شک و تردید نسبت به حقانیت قرآن، بر اثر یادآورى بعضى از حقایق الهى، جلوه اى از گمراه شدن کافران و بیماردلان از سوى خداوند «کذلک یضلّ اللّه من یشاء و یهدى من یشاء» ۱۷ - ازدیاد و تقویت ایمان اهل کتاب و مؤمنان، بر اثر یادآورى بعضى از حقایق الهى، جلوه اى از هدایت گرى خداوند «کذلک ... و یهدى من یشاء» ۱۸ - انسان، بهوجودآورنده زمینه هاى گمراهى یا هدایت خویش از سوى خداوند «کذلک یضلّ اللّه من یشاء و یهدى من یشاء» ۱۹ - شمار لشکریان و کارگزاران پروردگار و ویژگى هاى آنان را، کسى جز خدا نمى داند. «و ما یعلم جنود ربّک إلاّ هو» مقصود از «جنود» - مطابق نظر مفسران - فرشتگان اند که نقش کارگزارى و امر برى نسبت به خدا را دارند. ۲۰ - خداوند، داراى لشکریان و کارگزارانى بى شمار «و ما یعلم جنود ربّک إلاّ هو» برداشت یاد شده، با توجه به این احتمال است که ندانستن لشکریان خداوند، به تعداد بى شمار آنان اشاره داشته باشد; یعنى، بر اثر کثرت تعداد آنان، قابل شناخت براى کسى نیست. ۲۱ - مشیت الهى، از راه علل و عوامل موجود در جهان تحقق مى پذیرد. «و ما یعلم جنود ربّک إلاّ هو» ۲۲ - یادآورى دوزخ و مسائل آن، مایه پند و بیدارى «و ما هى إلاّ ذکرى للبشر» مفسران، درباره مرجع ضمیر «هى» چند احتمال مطرح کرده اند که مهم ترین آنها، «سقر» است. ۲۳ - قرآن، دربردارنده حقایقى پندآموز و بیدارگر «و ما هى إلاّ ذکرى للبشر»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار ذکر حقایقبی شماری سپاه خدابی شماری کارگزاران خداتعداد سپاه خداتعداد ملائکه جهنمتعداد کارگزاران خدارفع شک اهل کتابرفع شک مؤمنانعوامل ازدیاد ایمان اهل کتابفلسفه ذکر تعداد نگهبانان جهنممنشأ ازدیاد ایمان اهل کتابمنشأ ازدیاد ایمان مؤمنانمنشأ مخالفت کافرانمنشأ گمراهی بیماردلاننشانه های بیماری قلب کافراننگهبانان جهنم در کتب آسمانینگهبانان دائمی جهنمپرسش از تعداد نگهبانان جهنمپرسش بیماردلانپیشگویی پیدایش منافقانعوامل ازدیاد ایمان مؤمنانمنشأ مخالفت با قرآنشک در حقانیت قرآنگمراهگری خداتعداد نگهبانان جهنممنشأ گمراهی کافرانملائکه جهنممنشأ مخالفت با محمدآثار ذکر جهنمحتمیت عذاب جهنمیانامتحان کافرانمسؤولیت نگهبانان جهنمپرسشهای کافراننگهبانان جهنمآثار بیماری قلبعذاب جهنمیانامتحان انسان هامجاری مشیت خداموانع شناختدلایل حقانیت قرآنعوامل تذکرآثار نفاقموانع حق پذیریعوامل تنبهمنشأ گمراهیهدایتگری خداپیشگوییهای قرآنمنشأ هدایتاختیار انساننقش خداآثار مشیت خدانقش عوامل طبیعیویژگیهای قرآنعوامل عبرتعلم خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۳)
  • نوزده فرشته، نگهبان دوزخ+۲ آیه
  • اخبار از تعداد نگهبانان جهنّم، سبب امتحان بیماردلان+۱ آیه
  • تعیین عدد نوزده برای خازنان جهنّم، باعث ازمایش کافران
  • امتحان کافران با اِخبار عدد نوزده برای خازنان جهنّم از سوی خداوند+۱ آیه
  • امتحان کافران و بیماردلان با بیان تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ
  • افزوده شدن ایمان مؤمنان، فلسفه ازمون انان با روشن شدن تعداد خازنان جهنّم
  • پیدایش باور در اهلکتاب، فلسفه امتحان انان با روشن شدن تعداد خازنان جهنّم
  • ذکر تعداد نگهبانان جهنّم (19 نفر) در قران، جهت یقین اهلکتاب به حقّانیّت ان+۲ آیه
  • یقین یافتن اهلکتاب به حقّانیّت قران و پیامبر(صلی الله علیه واله)، فلسفه ذکر عدد نگهبانان جهنّم در قران+۱ آیه
  • ایمان، دارای درجات و قابل افزایش+۱ آیه
  • ذکر تعداد نگهبانان دوزخ، سبب افزایش ایمان مؤمنان
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
  • استفاده از تمثیل، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
  • امتحان کافران، با بیان تعداد جنود الهیِ نگهبانانِ دوزخ+۱ آیه
  • امتحان بیماردلان، با بیان تعداد جنود الهیِ نگهبانانِ دوزخ+۱ آیه
  • خداوند، دارای لشکریان و کارگزارانی بیشمار
  • اگاهی کامل به تعداد جنود الهی، مخصوص خداوند
  • تعداد بیشمار جنود الهی، مایه تذکّر و یاداوری انسان
  • نااگاهی مردم، از شمار و تعداد جنود پروردگار
  • ملایکه نگهبان جهنّم، از شمار لشکریان و کارگزاران خداوند
  • ازدیاد ایمان مؤمنان، از اثار امداد جنود الهی+۱ آیه
  • عذاب کردن دوزخیان، وظیفهای نهاده شده برعهده جنود الهی
  • جهل غیر خدا به حقیقت، تعداد و کیفیّت کارکرد لشکریان خدا
  • نار (اتش) از نامهای جهنّم+۱ آیه
  • نگهبانان جهنّم، از جنود الهی+۲ آیه
  • ازمایش بیماردلان و کافران، دلیل ذکر عدد نوزدهگانه نگهبانان جهنّم+۲ آیه
  • بیان تعداد نگهبانان دوزخ، موجب افزایش و تقویت ایمان اهلکتاب و مؤمنان، تا مرز یقین+۲ آیه
  • تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ، از حقایق بازگو شده در کتابهای اسمانی پیشین+۲ آیه
  • گمراهی برخی انسانها، برخاسته از مشیّت و اراده الهی+۶ آیه
  • پرسش انکارامیز بیماردلان و کافران از خدا، درباره تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ+۱ آیه
  • پرسش کافران از خدا، درباره ذکر تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ+۱ آیه
  • ذکر تعداد نگهبانان دوزخ در قران، زداینده هرگونه شک اهل کتاب نسبت به قران
  • ذکر تعداد خازنان جهنّم زداینده هرگونه شک و تردید از دل مؤمنان نسبت به حقّانیّت قران
  • شک و تردید، نوعی مرض و بیماری در دین+۱۰ آیه
  • سنّت الهی، در گمراه نمودن بیماردلان و منافقان
  • بیماردلی، باعث گمراه شدن انسانها و سوء استفاده از مثالهای قران
  • شک و تردید در حقّانیّت تعالیم قران، عامل گمراهی کافران و بیماردلان از سوی خداوند
  • کفر، باعث گمراهی و محرومیّت از هدایت الهی+۱ آیه
  • عملکرد انسانها، منشا واگذاشتن انان به حال خود و سرگردانی انان+۹ آیه
  • شناخت جهنّم و مسایل ان، مایه پند و عبرت+۳ آیه
  • قران، مایه پند و عبرت
  • علم انحصاری خداوند به سپاهیان خود+۱ آیه
  • ذکر تعداد نگهبانان جهنم (19 نفر) در قران، جهت یقین اهل کتاب به حقانیّت ان+۲ آیه
  • ذکر مثلها در قران، زمینه ای برای عبرت و پندگرفتن مردم
  • مثالهای قرانی، سبب گمراهی و هدایت بسیاری افراد+۱ آیه
  • برخورد استهزاامیز قلبهای بیمار، در خصوص ذکر تعداد نگهبانان جهنّم+۱ آیه
  • بیماری قلب، مانع شناخت حق و پذیرش ان+۱ آیه
  • نفاق، از عوارض جانبی قلب و نمایانگر بیماری ان+۱۱ آیه
  • تعیین عدد نوزده برای خازنان جهنّم، باعث ازمایش کافران+۱ آیه
  • کافران، مردمی لجوج و سرسخت
  • کافران، دارای عقیده به خدا
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
  • نفاق و دورویی، از بیماری قلب و روح منافقان+۱۰ آیه
  • بیماردلی، باعث گمراه شدن به وسیله خداوند
  • منافقان، اشخاصی مریض القلب و بیمار+۱۰ آیه
  • ضلالت مردم، در قلمرو اراده و مشیّت خداوند+۵ آیه
  • هدایت شدن مردم، در گرو اراده و مشیّت خداوند+۵ آیه
  • مُضلّ/ اسماوصفات+۵ آیه
  • یاد اوری دوزخ و احوال ان، مایه پند و موعظه+۳ آیه
  • قران، موعظهای فرستاده شده از جانب خداوند
  • ذکر تعداد نگهبانان جهنّم، زداینده هرگونه شک و تردید از دل مؤمنان، نسبت به حقّانیّت قران
  • مؤمنان، بهرهمند از هدایت الهی
  • نفاق، مایه حقناپذیری ادمی
  • نفاق و بیمار دلی، از موانع شناخت+۱ آیه
  • نفاق، بیماری دل و اندیشه منافقان+۱۰ آیه
  • نفاق، امری قلبی و درونی+۱۲ آیه
  • خبر از تعداد نگهبانان جهنّم، سبب امتحان منافقان بیماردل+۱ آیه
  • منافقان، گرفتار بیماری دل و اندیشه+۷ آیه
  • منافقان، گمراهانی هدایت ناپذیر+۵ آیه
  • ایراد منافقان به تمثیلهای قران+۲ آیه
  • هدایت انسانها، به دست خدا و در اختیار او+۴ آیه
  • بیان تعداد نگهبانان دوزخ از غیب در قران، موجب افزایش و تقویت ایمان اهلکتاب تا مرز یقین+۱ آیه
واژه‌ها