آیه ۱ سوره نبأ

سوره نبأ(النبإ)، آیه ۱ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۲

معنی کلمات و عبارات
«عَمَّ»: از چه چیز. این واژه، مخفّف (عَمَّا) است که در اصل (عَنْ مَا) است. «یَتَسَآءَلُونَ»: از همدیگر می‌پرسند. وقتی که کفّار و مشرکان مکّه، با مطالب و مباحث تازه‌ای، از قبیل مبدأ و معاد و وحی و نبوّت و رستاخیز و حساب و کتاب قیامت، و بهشت و دوزخ، روبرو شدند، گاهی از روی شکّ و تردید، و گاهی از روی شوخی و مسخره، پرسشهائی درباره آن مطالب از یکدیگر می‌کردند. در اینجا سؤال ایشان این بود که: واقعاً راست است که قیامت وجود دارد؟
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۲

«شیخ طوسى» گویند: در سبب نزول این آیات گویند: رسول خدا صلی الله علیه و آله هر وقت خبرى که به قریش می‌داد و یا از اخبار امم گذشته چیزى به آن‌ها مى گفت و نیز موعظه و پند و اندرز می‌داد، مسخره مى کردند. خداوند پیامبر خود را از گفتار با آن‌ها طى آیه «وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَیکمْ فِی الْکتابِ» نهى فرمود. از آن به بعد وقتى که پیامبر اصحاب خود را موعظه می‌نمود و یا اخبار امم گذشته را به آنان می‌داد، اگر مشرکین وارد می‌شدند از سخن گفتن خوددارى می‌فرمود. مشرکین گفتند: یا محمد به خداوند قسم گفتار تو عجیب است و ما خیلى مایل هستیم کلام و حدیث تو را بشنویم. پیامبر فرمود: خداوند مرا نهى نموده است که با شما حدیث و یا خبرى بگویم سپس این آیه نازل گردید.

آیه، ۱۴. سوره نساء که موضوع شأن و نزول آن از تفاسیر روض الجنان و مجمع البیان در صفحه ۲۵۵ ذکر شده است. طبرى صاحب جامع البیان و ابن ابى حاتم در تفسیر خود از حسن بصرى روایت کنند که وقتى که رسول خدا صلى الله علیه و آله مبعوث گردید. مردم از یکدیگر درباره آن پرسش مى کردند سپس این آیه نازل گردید.

نکات آیه
۱ - منکران معاد در عصر بعثت، با پرسش از یکدیگر، در پى تصور زوایاى آن بودند. «عمّ یتساءلون» «عمّ» در اصل «عن ما» بوده و «ما» براى استفهام است. «تساؤل» (مصدر «یتسائلون»); یعنى، سؤال از یکدیگر. آیات بعد - که درباره مظاهر قدرت خداوند و اوصاف قیامت است - و نیز وعده حتمى به آگاه شدن - در جمله «سیعلمون» - جملگى گویاى آن است که مورد پرسش، مسائل مربوط به جهان آخرت است و نشان مى دهد که پرسش کنندگان، معاد را باور نداشتند و با سؤالات خود - چنانچه به انگیزه کشف حقیقت باشد - درصدد آگاهى به کیفیت معاد بوده اند. ۲ - کافران عصر بعثت، وعده معاد را، به تمسخر گرفته و درباره حقایق آن پرسش ها و شبهه هایى بر سر زبان ها مى انداختند. «عمّ یتساءلون» تهدید پرسشگران با جمله «سیعلمون» - در آیات بعد - این احتمال را تقویت مى کند که هدف آنان از پرسش ها، کشف حقیقت نبود; بلکه آنان در پى ایجاد سؤال و شبهه در ذهن دیگران و طعنه و کنایه زدن به وعده معاد بودند. ۳ - پرسش هاى تردیدآمیز درباره معاد، شگفت آور و دور از انتظار است. «عمّ یتساءلون» «ما» در «عمّ» براى استفهام تعجّبى است و دلالت بر غیر منتظره بودن سؤال از معاد دارد. ۴ - حتمى بودن معاد، امرى روشن و باور کردن آن بى نیاز از تحقیق و بررسى است. «عمّ یتساءلون» ۵ - معاد، مورد شک و تردید کافران عصر بعثت بود. «عمّ یتساءلون» ۶ - یگانگى خداوند در تدبیر جهان، محور پرسش هاى تردیدآمیز اهل مکّه در عصربعثت* «عمّ یتساءلون» گرچه بخش عظیمى از آیات این سوره درباره حوادث قیامت است; ولى آیات آغازین آن - که درباره قدرت خدا و حاکمیت خواست او بر جهان است - مى تواند قرینه باشد که مورد سؤال در «یتسائلون» وابستگى همه کارها به خداوند و بى نقش بودن بت ها در کار تدبیر جهان است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • اختلاف مشرکان صدر اسلام درباره قیامت و معاد+۷ آیه
  • تهدید مکذّبان کافر به عذاب، از ناحیه خداوند+۴ آیه
  • سؤال مؤمنان، درباره قران+۱ آیه
  • پرسش مؤمنان، درباره معاد+۱ آیه
  • سؤال مؤمنان از همدیگر، درباره نبوّت محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سؤال مؤمنان از یکدیگر، درباره قیامت+۱ آیه
  • پرسش انکارامیز کافران از مؤمنان، درباره قران+۱ آیه
  • سؤال انکارامیز کافران از مؤمنان، درباره قیامت+۱ آیه
  • پرسش انکارامیز کافران از یکدیگر، درباره قران+۱ آیه
  • سؤال انکاری کفر پیشگان از همدیگر در باره نبوت محمد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • پرسش از ولایت و امامت علی(علیه السلام) در قبر+۱ آیه
  • سؤال انکارامیز کافران، درباره قیامت+۴ آیه
  • پرسش انکارامیز کافران از مؤمنان، درباره قران+۱ آیه
  • سؤال انکارامیز کافران از مؤمنان، درباره قیامت+۱ آیه
  • پرسش انکارامیز کافران از یکدیگر، درباره قران+۱ آیه
  • سؤال انکاری کفرپیشگان از همدیگر، درباره نبوّت محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سؤال مؤمنان از کافران، درباره قران+۱ آیه
  • پرسش مؤمنان از کافران، درباره معاد+۱ آیه
  • سؤال مؤمنان از همدیگر، درباره نبوّت محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سؤال مؤمنان از یکدیگر، درباره قیامت+۱ آیه
  • اختلاف مشرکان صدر اسلام درباره رستاخیز و بازگشت انسانها به سرای دیگر+۷ آیه
  • پرسشهای انکارامیز اهل مکّه و اختلافات تردیدامیز انان، درباره خبر بزرگ رستاخیز+۲ آیه
  • سؤال مردم از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره زمان وقوع قیامت+۴ آیه
  • انکار قیامت، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۲ آیه
  • اندیشه در گرمازایی و نور خورشید، زمینه ساز پی بردن به قدرت خدا بر احیای مجدّد در معاد+۴ آیه
  • قدرت بر رویاندن گیاهان در زمین از سوی خداوند، دلیل بر امکان معاد+۳ آیه
  • مطالعه در چگونگی حیات و نموّ دانهها و گیاهان در زمین، راهی برای پی بردن به قدرت خدا و امکان معاد+۲ آیه
  • افرینش اسمانها و زمین دلیل بر امکان حیات مجدد انسانها در قیامت+۵ آیه
  • میخکوب شدن کوهها در زمین، نشان قدرت خداوند، در ایجاد بعث و معاد+۴ آیه
  • ارایه تحلیلهای گوناگون و متناقض، از سوی کافران و منکران معاد در عصر بعثت، در مورد نبا عظیم+۱ آیه
  • اختلاف نظر کافران درباره نبا عظیم (قیامت)، دلیل نابجا بودن استهزاهای انان+۱ آیه
  • خبر مهم مورد اختلاف، موضوع اثبات صانع و توحید ذات باریتعالی و صفات او+۱ آیه
  • پرسش کافران صدر اسلام از پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد نبا عظیم (قیامت)+۱ آیه
  • اعلام توحید الهی، خبری بزرگ و عظیم+۴ آیه
  • توحید ربوبی عالم از مصادیق نبا عظیم+۳ آیه
  • قران، نبا عظیم (پرفایده و بزرگ) برای بشر از طریق وحی+۲ آیه
  • خبرهای قران عظیم، مورد سؤال مشرکان مکّه+۱ آیه
  • سؤال کافران مکّه درباره نبا عظیم (رخداد قیامت و معاد)+۳ آیه
  • اختلاف کافران مکّه درباره نبا عظیم (رخداد قیامت)+۳ آیه
  • معاد و قیامت، رخدادی با عظمت و بزرگ در نظام هستی+۱ آیه
واژه‌ها