آیه ۲ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۷

يُنَزِّلُ الْمَلاَئِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لاَ إِلٰهَ إِلاَّ أَنَا فَاتَّقُونِ

فرشتگان را با روح (الهی) بفرمانش بر هر کس از بندگانش بخواهد نازل می‌کند؛ (و به آنها دستور می‌دهد) که مردم را انذار کنید؛ (و بگویید:) معبودی جز من نیست؛ از (مخالفت دستور) من، بپرهیزید!

معنی کلمات و عبارات
«الرُّوحِ»: مراد به طور عام وحی و نبوّت (نگا: غافر / ) و به طور خاصّ قرآن است (نگا: شوری / ). تشبیه وحی و نبوّت یا قرآن به روح بدان خاطر است که اینها مانند روح که مایه حیات بدنها است، مایه حیات دلها و خردها می‌باشند (نگا: انفال / ). «مِنْ أَمْرِهِ»: به فرمان خود. یا این که: این وحی و نبوّت یا قرآن، کاری از کارهای خدا و رازی از رازهای او است.
نزول
نکات آیه
۱- خداوند، فرشتگان را همراه روح (وحى الهى) بر بندگان منتخب خود نازل مى کند. «ینزّل الملئکة بالروح من أمره على من یشاء من عباده» مفسّران در مورد مراد از «روح» در آیه شریفه احتمالاتى را ذکر کرده اند، مانند: «جبرئیل»، وحى و چیزى که حیات با آن تحقق مى یابد. در برداشت فوق «روح» کنایه از وحى منظور شده است. ۲- «روح» از امور و شؤون اختصاصى خداوند و مربوط به اوست. «ینزّل الملئکة بالروح من أمره على من یشاء من عباده» از جمله معناهاى «أمر» شأن است. برداشت فوق مبتنى بر این معناست. ۳- فرود آمدن ملائکه بر بندگان منتخب خداوند، به فرمان اوست. «ینزّل الملئکة بالروح من أمره» از معانى «أمر» فرمان و دستور است و «من» مى تواند به معناى «با» باشد. در این صورت معناى «من أمره»; یعنى، به امر و فرمان خداوند. ۴- «وحى» حیات بخش انسان و جامعه است. «ینزّل الملئکة بالروح من أمره على من یشاء» چنان که مفسّران گفته اند، مراد از «الروح» مى تواند وحى باشد. به کار بردن کلمه «الروح» به جاى وحى، استعاره است. وجه شبه این استعاره حیات بخش بودن وحى است; همان گونه که روح حیات بخش موجودات مى باشد. ۵- فرشتگان، واسطه ابلاغ وحى بر بندگان منتخب خداوند «ینزّل الملئکة بالروح من أمره على من یشاء من عباده» مراد از «روح» در آیه، به قرینه فرازهاى بعد (أن أنذروا ...) - که درباره ابلاغ وحى و رسالت است - مى تواند وحى باشد. ۶- عبودیت خداوند، زمینه ساز شایستگى انسان براى دریافت وحى الهى* «ینزّل الملئکة بالروح من أمره على من یشاء من عباده» تبیین «من یشاء» به وسیله «من عباده» و آوردن واژه «عباد» به جاى واژه هایى چون: «ناس»، «خلق» و ... مى تواند مشعر به نکته فوق باشد. ۷- گزینش پیامبران براى دریافت وحى به مشیت الهى است. «ینزّل الملئکة بالروح من أمره على من یشاء من عباده» ۸- پیامبران، بندگان منتخب الهى اند. «من یشاء من عباده أن أنذروا» ۹- نزول فرشتگان براى ابلاغ وحى بر بندگان برگزیده، نمودى از حتمى و قطعى بودن امر الهى است. «أتى أمر الله ... ینزّل الملئکة بالروح من أمره» ۱۰- انذار و هشدار دادن به مردم، از وظیفه هاى اصلى انبیاست. «ینزّل الملئکة بالروح ... من عباده أن أنذروا» ۱۱- هدف از نزول فرشتگان بر بندگان منتخب، رساندن پیام الهى به آنان است. «ینزّل الملئکة ... أن أنذروا أنه لا إله إلاّ أنا» ۱۲- فرشتگان، از وسایط اجراى فرمانهاى خدا «ینزّل الملئکة ... أن أنذروا» ۱۳- تقوا و جانب خدا را رعایت کردن، داراى اهمیت و ارزش فوق العاده «أنه لا إله إلاّ أنا فاتقون» با توجه به اینکه فرستادن ملائکه و روح براى ابلاغ توحید بوده و توحید به عنوان مقدمه وصول به تقوا قرار داده شده است، مطلب فوق به دست مى آید. ۱۴- عصاره دعوت انبیا، دعوت به توحید و خداترسى است. «لا إله إلاّ أنا فاتقون» ۱۵- اعتقاد به یگانگى خداوند، زمینه ساز تقواپیشگى و ترس و پروا داشتن از او «أن أنذروا أنه لا إله إلاّ أنا فاتقون» فاء در «فاتقون» فاى تفریع است. بنابراین این مطلب به دست مى آید که: اگر کسى به توحید و یگانگى خداوند معتقد شد، به دنبال آن زمینه تقواپیشگى براى او حاصل مى گردد. ۱۶- اندیشه توحیدى، فراخوان آدمى به عملکردى متناسب با آن «لا إله إلاّ أنا فاتقون»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۱۷- «أتى رجل أمیرالمؤمنین(ع) یسأله عن الروح، ألیس هو جبرئیل؟ فقال له أمیرالمؤمنین(ع): جبرئیل(ع) من الملائکة و الروح غیر جبرئیل، ... یقول الله تعالى لنبیه(ص): «... ینزّل الملائکة بالروح» و الروح غیر الملائکة...; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۲۷۴، ح ۶; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۹- ، ح ۷.] شخصى خدمت امیرالمؤمنین(ع) رسید و از او سؤال کرد: آیا روح همان جبرئیل است؟ حضرت فرمود: جبرئیل از ملائکه است و روح غیر از جبرئیل است ... خداى تعالى به پیامبرش مى فرماید: «ینزّل الملائکة بالروح» و روح [به دلیل این آیه] غیر از ملائکه است». ۱۸- «عن أبى جعفر(ع) فى قوله: «على من یشاء من عباده أن انذروا أنه لا إله إلاّ إنا فاتقون»: یقول: بالکتاب و النبوة; [منبع: تفسیر قمى، ج ۱، ص ۳۸۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۹، ح ۸.] از امام باقر(ع) درباره سخن خدا «على من یشاء من عباده أن انذروا أنه لا إله إلاّ أنا فاتقون» روایت شده است که فرمود: به وسیله کتاب و نبوت [انذار کنید]».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • خداوند، اله حقیقی و یگانه+۲ آیه
  • نزول روح بر انبیا به فرمان و مشیّت الهی+۱ آیه
  • رفع شرک و حاکم کردن توحید بر اندیشه انسانها، اصلیترین برنامه اصلاحات فرهنگی انبیا+۵ آیه
  • هشدار دادن مردم (به عواقب ناگوار مخالفت با اوامر الهی) از مسؤولیّتهای پیامبران
  • دعوت به توحید و تقوا (دوری از شرک) عصاره دعوت انبیا
  • توحید، اساس تعالیم همه انبیا+۱ آیه
  • دعوت مردم به یگانهپرستی، سیره همه انبیای الهی+۴ آیه
  • پیامبران الهی، موظّف به انذار انسانها+۱ آیه
  • ملایکه، واسطه ابلاغ انذارهای خداوند+۲ آیه
  • انذار از عذابهای خدا، روشی لازم در تبلیغ انبیا+۱ آیه
  • دعوت انسانها به تقوا، چکیده دعوت انبیا
  • انذار پیامبران، زمینهای برای تحصیل تقوا در میان انسانها
  • اعتقاد به یگانگی خداوند، زمینهساز تقواپیشگی
  • انحصار خالقیّت اسمانها و زمین، در خدای یگانه+۳ آیه
  • افرینش اشیا و تدبیر موجودات از سوی خالق متعال، دلیل بر توحید خالقیّت+۱ آیه
  • انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۳ آیه
  • تدبیر انسانها با اماده ساختن علل و اسباب ان از ناحیه خدا، دلیل انحصار الوهیّت به خدا+۱ آیه
  • افرینش پدیدههای جهان، نشانگر الوهیّت خدای یگانه+۲ آیه
  • خداوند، دارای هویّت و ذاتی یگانه و بدون همتا+۲ آیه
  • توحید عملی و عبادی، مبتنی بر توحید نظری
  • خدای واحد، اساس دعوت همه انبیا در میان امتها و انسانهای مشرک+۶ آیه
  • ماموریّت انبیا برای ابلاغ پیام توحید+۲ آیه
  • وجوب انذار مردم، به وسیله انبیا و پیامبران الهی
  • وحی، حیات بخش انسان و جامعه+۱ آیه
  • دعوت انسانها به توحید و بندگی خدا از اهداف بنیادین رسالت انبیا+۵ آیه
  • وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۲ آیه
  • داشتن حیات حقیقی مستقل و جاوید، از اوصاف معبود حقیقی
  • انذار از عذابهای خدا، از روشهای تبلیغی محمّد صلی الله علیه و اله
  • بعثت انبیا، در قلمرو مشیّت الهی+۱ آیه
  • فرشتگان، از عوامل و وسایط خداوند، برای تحقّق خواست و مشیّت او
  • ملایکه، واسطه ابلاغ انذارهای خدا+۲ آیه
  • وجوب انذار مردم، از سوی انبیا و رسولان الهی
  • ملایکه، واسطه ابلاغ وحی الهی به پیامبران+۲ آیه
  • فرستادن ملایکه برای ابلاغ وحی، منوط به تعلق مشیت الهی+۲ آیه
  • استعداد انسان، برای دریافت وحی+۱ آیه
  • دریافت وحی الهی، از سوی انبیا+۳ آیه
  • عبودیّت خدا، زمینهساز شایستگی انسان برای دریافت وحی+۱ آیه
  • ایجاد زمینههای تقوا و تربیت انسانهای متقی، فلسفه نزول وحی
  • نزول وحی تابع مشیت و خواست خداوند+۳ آیه
  • انذار انسانها به وسیله وحی+۳ آیه
واژه‌ها