آیه ۵۱ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۵۱ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۲

وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَٰهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ

خداوند فرمان داده: «دو معبود (برای خود) انتخاب نکنید؛ معبود (شما) همان خدای یگانه است؛ تنها از (کیفر) من بترسید!»

معنی کلمات و عبارات
«قَالَ»: مراد از گفتن، دستور دادن است. «إِلهَیْنِ»: دو معبود. مراد این است که دوگانه‌پرستی غلط است تا چه رسد به پرستش معبودهای متعدّد. یا این که همه معبودهای دروغین یکی و باطل بشمارند و در مقابل معبود حق که تنها او آفریننده جهان و منشأ خیر و برکت و نعمت است قرار دارند. «إِثْنَیْنِ»: دوگانه. صفت است و در برابر (واحِدٌ) یعنی یگانه که آن هم صفت است قرار دارد. ذکر این دو وصف برای تأکید یکتاپرستی، و نهی از دوگانه و چندگانه پرستی است. «فَارْهَبُونِ»: (نگا: بقره / ).
نزول
نکات آیه
۱- برگزیدن دو معبود و عقیده به آن دو (ثنویت)، مورد نهى خداوند «و قال الله لاتتخذوا إلهین اثنین» ۲- خداوند، یگانه معبود و إله است. «إنما هو إله وحد» ۳- اعلام یگانگى خداوند از جانب خود او «و قال الله ... إنما هو إله وحد» ۴- دعوت به توحید و نفى شرک، روح ادیان الهى «و قال الله لاتتخذوا إلهین اثنین إنما هو إله وحد» ۵- یگانگى خداوند و باطل بودن هر معبودى غیر از او، دلیل لزوم اجتناب از شرک «و قال الله لاتتخذوا إلهین اثنین إنما هو إله وحد» جمله «إنما هو إله واحد» تعلیل براى نهى «لاتتخذوا» است و دلالت دارد بر وحدانیت خداوند و بطلان هر چه که غیر خداست و به خدایى خوانده مى شود. ۶- تنها باید از خداى یگانه هراس داشت. «فإیّ-ى فارهبون» «رهب» در لغت به معناى ترس همراه با اضطراب است. ۷- مستدل و منطقى کردن دستورات، شیوه اى مطلوب و پسندیده و روشى براى ایجاد رغبت در پایبندى به آن «لاتتخذوا إلهین اثنین إنما هو إله وحد» تعلیل «إنما هو إله واحد» براى نهى «لاتتخذوا» مى تواند مشعر به نکته یاد شده باشد. ۸- یگانگى خداوند، مستلزم اختصاص دادن ترس، به ترس از او «إنما هو إله وحد فإیّ-ى فارهبون» ۹- معتقدان به خدایان متعدد (مشرکان)، از معبودهاى خویش هراسان بودند. «لاتتخذوا إلهین اثنین ... فإیّ-ى فارهبون» «فا» در «فإیّاى» جواب شرط مقدر است و آوردن آن بر سر مفعول مقدم - که مفید حصر است - مى تواند حکایت از نکته یاد شده بکند.
تفسیر (۱۲)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • احتجاج خدا بر اثبات توحید و ردّ ثنویت به مالکیت مطلق خود بر موجودات و نعمتها+۲ آیه
  • عقیده به دو معبود (ثنویّت)، مورد نهی خدا
  • خداوند، اله حقیقی و یگانه+۵ آیه
  • توجّه به یگانگی خدا، درپیدارنده ترس از او+۲ آیه
  • انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۹ آیه
  • مالکیّت تکوینی خدا بر موجودات، از دلایل الوهیّت او+۲ آیه
  • تنها پناهگاه بودن خداوند برای گرفتاران، دلیل انحصار الوهیّت و معبود بودن در او+۴ آیه
  • تنافی و ناسازگاری ثنویّت، با توحید ذاتی
  • منشا بودن خداوند برای تمامی نعمتها و تنها پناهگاه بودن او برای گرفتاران، دلیل توحید ذاتی و بطلان ثنویّت+۱ آیه
  • دعوت شدن مشرکان به توحید، از جانب خداوند
  • گرفتاریها و سختیها، زمینهای برای توجّه انسان به توحید+۴ آیه
  • دوگانهپرستان، مورد تهدید الهی+۱ آیه
  • مشرکان، مورد تهدید خداوند به عذاب+۳ آیه
  • مالکیّت انحصاری خداوند بر جهان هستی، دلیل بطلان ثنویّت+۱ آیه
  • دوگانهپرستان، مورد تهدید الهی+۱ آیه
  • رواج پندار ثنویّت، در عصر بعثت+۱ آیه
  • نهی خداوند، از برگزیدن دو معبود و اعتقاد به ثنویّت
  • نهی خداوند، از عقیده به دو معبود (ثنویّت)
  • حرمت شرک و شریک قرار دادن برای خدا+۱ آیه
  • وجوب اعتقاد و ایمان داشتن به توحید و وحدانیّت خداوند+۵ آیه
  • عقیده به دو معبود (ثنویّت)، مورد نهی خدا
  • لزوم ترس داشتن از خداوند+۱ آیه
  • حرمت شرک و شریک قرار دادن، برای خدا+۱ آیه
  • خداجویی و التجا به او، در گرفتاریها و سختیها+۳ آیه
  • فقط خداوند، شایسته خوف و خشیت
  • یگانگی خداوند، مستلزم اختصاص یافتن حق تشریع دین به او+۱ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند درباره پروا کردن و ترسیدن مشرکان از غیر خدا+۱ آیه
  • پروا کردن و ترسیدن مشرکان از غیر خدا، مورد سؤال توبیخی خدا+۱ آیه
  • مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۴ آیه
  • دعوت شدن مشرکان به توحید
  • برگزیدن دو معبود و عقیده به ان دو، از مصادیق بارز شرک در الوهیّت+۱ آیه
  • وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۸ آیه
  • شریک گرفتن برای خدا، مورد نهی او+۲ آیه
  • ترس مشرکان، از معبودان باطل خویش
  • تعدّد معبودان باطل مشرکان+۲ آیه
  • معبود راستین و حقیقی همه انسانها، معبودی یگانه و یکتا+۳ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور پرسش نکوهشی از مشرکان، به دلیل بی تقوایی و پروا نکردن از خدا+۱ آیه
  • منشا بودن خداوند برای همه نعمتها، دلیل بر وحدانیت او و بطلان شرک+۱ آیه
  • وجوب ترس داشتن از خداوند+۱ آیه
  • وجوب اعتقاد و ایمان داشتن به توحید و وحدانیّت خداوند+۵ آیه
واژه‌ها