سوره نور(النور)، آیه ۳۲ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۴
وَأَنكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
مردان و زنان بیهمسر خود را همسر دهید، همچنین غلامان و کنیزان صالح و درستکارتان را؛ اگر فقیر و تنگدست باشند، خداوند از فضل خود آنان را بینیاز میسازد؛ خداوند گشایشدهنده و آگاه است!
معنی کلمات و عبارات
«أَنکِحُوا»: مردان را همسر، و زنان را شوهر دهید. مراد سهل و ساده و بیریا و تکلّف گرفتن ازدواج و پرداخت مخارج آن و تهیّه مهریّه و نفقه است. «الأَیَامی»: جمع أیِّم، مردان و زنان بیوه. در اینجا مراد مردان و زنان مجرّد است اعم از پسر و دختر و بیوه. «الصَّالِحِینَ»: شایستگان. مراد کسانی است که میتوانند ازدواج کنند و به وظائف زناشوئی اقدام نمایند. اهل تقوا و صلاح. «عِبَاد»: غلامان. «إِمَآء»: جمع أَمَة، کنیزان. «مِنکُمْ»: از خودتان. مراد مردان و زنان و غلامان و کنیزان مسلمان است؛ نه غیر مسلمان. چرا که ازدواج با کفّار صحیح نیست (بقره / .
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - فراهم آوردن تسهیلات لازم براى ازدواج زنان و مردان مؤمنِ غیر متأهل، تکلیفى است بر عهده اولیاى آنان. «و أنکحوا الأیمى منکم»
«أیامى» (جمع «أیم») به معناى زنان و مردان مجرد و بى همسر است; چه آنان از ابتدا بى همسر باشند و چه همسران خود را از دست داده باشند.
۲ - جامعه اسلامى، موظف به فراهم آوردن امکانات ازدواج مؤمنان غیر متأهل «و أنکحوا الأیمى منکم»
برداشت یاد شده بر این اساس است که مخاطب در خطاب جمع «و أنکحوا الأیامى منکم» - به قرینه «أیّه المؤمنون» در آیه قبل که خطاب به یکایک مؤمنان است - تمامى مردم و جامعه اسلامى باشد، نه فقط اولیاى آنان.
۳ - مسلمانان تنها با هم کیشان خود حق ازدواج دارند. «و أنکحوا الأیمى منکم»
قید «منکم»، با توجه به این که مخاطب آیه شریفه مؤمنان اند، مشعر به موضوع فوق است.
۴ - اولیاى بردگان و کنیزان صالح و نیکو کردار، موظف به فراهم آوردن تسهیلات ازدواج براى آنان. «و أنکحوا ... و الصلحین من عبادکم و إمائکم»
۵ - فراهم آوردن تسهیلات ازدواج براى بردگان و کنیزان شایسته اداره زندگى مشترک، تکلیفى است بر عهده اولیاى آنان. «و أنکحوا... و الصلحین من عبادکم و إمائکم»
برداشت یاد شده، براین اساس است که مقصود از صلاح در «الصالحین» - به قرینه این که سخن از ازدواج افراد غیر متأهل است و آنان نوعاً از قشر جوان و نوجوانان اند - صلاحیت براى امر ازدواج باشد; یعنى، به حدى از رشد و بلوغ رسیده باشند که شایستگى اداره زندگى مشترک را داشته باشند.
۶ - مؤمنان، وظیفه دار بر آوردن نیازهاى اولیه و طبیعى بردگان و خدمت گذاران خویش «و أنکحوا ... و الصلحین من عبادکم و إمائکم»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که از مورد آیه، الغاى خصوصیت شود; چرا که ازدواج از مصادیق نیازهاى اساسى و طبیعى انسان است و به نظر مى رسد که نیاز به ازدواج، خصوصیتى ندارد و شامل هر نوع نیازى مى شود.
۷ - فراهم آوردن تسهیلات زندگى و نیازهاى طبیعى افراد صالح و درست کار، از روش هاى مؤثر در تشویق دیگران به درست کارى و اصلاح خویشتن «و أنکحوا... و الصلحین من عبادکم و إمائکم»
«الصالحین» به منزله قید براى «عبادکم و إمائکم» است. بى شک اگر تنها افراد صالح و درست کار جامعه، از کمک و تسهیلات زندگى دیگران برخوردار شوند، افراد ناصالح و نادرست نیز، به صلاح و درست کارى تشویق شده و به آن روى خواهند آورد.
۸ - ازدواج، از راه هاى پیشگیرى از فحشا، زنا و روابط ناسالم جنسى «و أنکحوا الأیمى منکم و الصلحین من عبادکم و إمائکم»
برداشت یاد شده از ارتباط این آیه با آیات قبل - که درباره پرهیز از چشم چرانى و فحشا و تشویق به عفاف بود - استفاده مى شود; چرا که بهترین روش براى پیشگیرى از ارتکاب به گناه و فساد جنسى ازدواج است.
۹ - وعده خداوند به تأمین نیازمندى هاى فقیران غیر متأهل، در صورت اقدام آنان به ازدواج «و أنکحوا الأیمى منکم ... إن یکونوا فقراء یغنهم اللّه من فضله»
۱۰ - ازدواج کنندگان، مورد عنایت خاص خداوند و بهره مند از فضل او «وأنکحوا الأیمى منکم و الصلحین من عبادکم و إمائکم إن یکونوا فقراء یغنهم اللّه من فضله»
۱۱ - ازدواج، امرى مطلوب و پسندیده در پیشگاه خداوند و مورد تشویق او «و أنکحوا الأیمى منکم ... إن یکونوا فقراء یغنهم اللّه من فضله»
۱۲ - فقر، عذرى ناپذیرفتنى براى خوددارى افراد غیر متأهل از اقدام به ازدواج «و أنکحوا الأیمى ... إن یکونوا فقراء یغنهم اللّه من فضله»
۱۳ - فراهم کردن تسهیلات ازدواج براى فقیران غیر متأهل، در پى دارنده فضل و امداد خداوندى براى اقدام کنندگان آن است. «و أنکحوا الأیمى منکم ... إن یکونوا فقراء یغنهم اللّه من فضله»
برداشت یاد شده بنابراین احتمال است که مقصود از ضمیر فاعلى «یکونوا»، کسانى باشند که مخاطبان جمله «و أنکحوا الأیامى منکم» هستند; یعنى، اگر جامعه اسلامى و اولیاى افراد غیر متأهل، تهى دست باشند، باز هم باید براى ازدواج فرزندانشان، آستین همت بالا بزنند و اقدام کنند; زیرا خدا آنان را از فضل خود بى نیاز و توانگر خواهد ساخت.
۱۴ - کمک و امداد خداوند به نیازمندان، نشأت گرفته از فضل او است. «إن یکونوا فقراء یغنهم اللّه من فضله»
۱۵ - خداوند، واسع (گشایش دهنده) و علیم (دانا) است. «و اللّه وسع علیم»
۱۶ - رحمت وسیع و علم گسترده خداوند، تضمین کننده تحقق وعده او، مبنى بر تأمین نیازمندى هاى فقیرانى که در صدد ازدواج اند. «إن یکونوا فقراء یغنهم اللّه من فضله و اللّه وسع علیم»
جمله «و اللّه واسع علیم» استینافیه تعلیلیه است و بیانگر علت و چگونگى بى نیاز کردن فقیران و تهى دستان به وسیله خدا است; یعنى، چون خداوند گشایش گر و داناى مطلق به همه حقایق و نیازمندى هاى انسان است، پس بر انجام وعده خود نیز، توانا خواهد بود.
۱۷ - توصیه خداوند به ازدواج غیر متأهلان، نشأت گرفته از علم و آگاهى او به واقعیت ها و نیازهاى آدمیان است. «و أنکحوا الأیمى منکم ... واللّه ... علیم»
۱۸ - گشایش در کار مؤمنان و تفضل به آنان از جانب خداوند، بر پایه علم گسترده او به مصالح و نیازهاى آنان است. «یغنهم اللّه من فضله و اللّه وسع علیم»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۲–۳۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۲
روایات و احادیث
احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)
- حدیث در کتاب الاستبصار فيما اختلف من الاخبار جلد ۳ کتاب النکاح أَبْوَابُ الْعُقُودِ عَلَى الْإِمَاء ۱۳۲ بَابُ مَا يُحَرِّمُ جَارِيَةَ الْأَبِ عَلَى الِابْنِ أَوْ جَارِيَةَ الِابْنِ عَلَى الْأَب
الاستبصار فيما اختلف من الاخبار - جلد ۳ - حدیث امام رضا (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کِتَابُ الدُّعَاء کِتَابُ فَضْلِ الْقُرْآن بَابُ فَضْلِ الْقُرْآنِ
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث در کتاب الکافي جلد ۸ کِتَابُ الرَّوْضَة حَدِيثُ الْقِبَاب
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸ - حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۸ کِتَابُ الرَّوْضَة حَدِيثُ الْقِبَاب
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸ - حدیث در کتاب الکافي جلد ۸ کِتَابُ الرَّوْضَة حَدِيثُ الْقِبَاب
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸ - حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۸ کِتَابُ الرَّوْضَة حَدِيثُ الْقِبَاب
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸ - حدیث امام موسى کاظم (ع) در کتاب الکافي جلد ۸ کِتَابُ الرَّوْضَة حَدِيثُ الْقِبَاب
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸ - حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۸
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸ - حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۸
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸ - حدیث امام على (ع) در کتاب الکافي جلد ۸
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ازدواج فقراآثار امداد به فقراازدواج با مسلمانازدواج فقراازدواج مسلمانانتأمین نیازهای بردهتأمین نیازهای خادمتأمین نیازهای صالحانتوصیه به ازدواجروش تشویق به عمل صالحزمینه ازدواج بردهزمینه ازدواج کنیزعلم به نیازهای انسانمسؤولیت اولیای بی همسرانمنشأ امداد به نیازمندانمنشأ مشکلات مؤمنانموانع زناوعده به فقراوعده تأمین فقراکنیز صالحهزمینه ازدواجموانع ازدواجمسؤولیت برده دارانمنشأ امدادهای خداصالحعوامل تحقق وعده های خداکفو در ازدواجتأمین نیازهای فقراموانع فحشاواسعاهمیت ازدواجعذر غیرمقبولمسؤولیت جامعه اسلامیآثار ازدواجروش اصلاحزمینه فضل خداآثار فقرزمینه امدادهای خداآثار فضل خدامشمولان فضل خدااحکام ازدواجنیازهای انسانآثار علم خداآثار رحمت خدااحکامعلیموعده های خداعمل پسندیدهمسؤولیت مؤمنانتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
- رفتار تحریکامیز زنان، افت حیا و عفّت عمومی+۱ آیه
- ازدواج، سبب پیشگیری از گناه جنسی+۲ آیه
- وعده خداوند به بینیاز ساختن فقیران در صورت اقدام به ازدواج
- جواز ازدواج با کنیز+۴ آیه
- استحباب فراهم کردن مقدّمات ازدواج برای غلامان و کنیزان از سوی مالکان انان
- استحباب ازدواج مردان و زنان بیهمسر، حتی در صورت تنگدستی
- ازدواج، مورد تشویق خداوند+۳ آیه
- تشویق مؤمنان برای فراهم کردن مقدّمات ازدواج بردگان
- انتخاب همسر و ازدواج، از حقوق انسانها+۲ آیه
- استحباب فراهم نمودن مقدّمات ازدواج، برای مردان و زنان بی همسر، به واسطه اولیا و مؤمنان
- استحباب ازدواج، حتّی در صورت فقر و تنگدستی
- جواز ازدواج با کنیز+۴ آیه
- ولایت مولا بر تزویج غلامان و کنیزان
- استحباب فراهم نمودن مقدّمات ازدواج برای افراد مجرّد و بردگان و کنیزان صالح، به وسیله مالکان انان
- فراهم اوردن تسهیلات لازم برای ازدواج زنان و مردان غیر متاهّل، تکلیفی برعهده اولیای انان
- جواز تملّک کنیزان و بهره گیری جنسی از انان+۸ آیه
- جواز ازدواج با کنیز+۳ آیه
- لزوم حفظ عفّت و حیا از ناحیه مردان و زنان غیر متاهل و ناتوان از ازدواج، تا فراهم شدن امکانات زندگی+۱ آیه
- تاثیر مسایل اقتصادی، در تشکیل و استحکام خانواده+۱ آیه
- کمبود امکانات اقتصادی و فقر مالی، مانع تشکیل خانواده+۱ آیه
- خداوند، بی نیازکننده ادمیان از فقر و نیاز+۴ آیه
- غنا و بی نیازی مؤمنان، پرتوی از فضل الهی+۳ آیه
- عفیفان ناتوان از ازدواج، مشمول فضل خدا+۱ آیه
- ازدواج کنندگان فقیر با ایمان، مورد فضل و لطف خدا
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۷ آیه
- ازدواج، از راههای پیشگیری از زنا+۱ آیه
- ازدواج و همسرگزینی، راهی مشروع برای مهار تمایلات جنسی+۱ آیه
- تشویق مؤمنان از سوی خداوند، برای فراهم کردن زمینه و مقدمات ازدواج بردگان صالح
- وعده خدا برای رفع نیازها و فقر زوجهای صالح با فضل خود
- خودداری از اقدام به ازدواج به خاطر فقر، عذری غیر قابل پذیرش
- اقدام عملی برای فراهم اوردن تسهیلات ازدواج، عاملی برای پیشگیری از بی عفّتی در جامعه+۱ آیه
- بی توجّهی به گرداوری تسهیلات ازدواج، در جهت حلّ مشکلات جنسی، زمینه بروز بی عفّتی+۱ آیه
- رحمت وسیع و علم گسترده خداوند، تضمین کننده تحقّق وعده او، درباره تامین نیاز فقیران خواهان ازدواج
- تفضّلات الهی به افراد، بر اساس علم او+۸ آیه
- خداوند، عالم به شایستگان تفضّلات خود+۸ آیه
- علیم / اسماوصفات+۸ آیه
- غنا و بی نیازی مؤمنان، پرتوی از فضل الهی+۴ آیه
- لزوم امیدواری به فضل و عنایت خدا+۴ آیه
- تفاوت در برخورداری از فضل خدا، ناشی از علم گسترده او+۵ آیه
- عفیفان ناتوان از ازدواج، مشمول فضل خدا+۱ آیه
- ازدواج کنندگان فقیر با ایمان، مورد فضل و لطف خدا
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۷ آیه
- وعده خداوند به تامین نیازمندیهای فقیران غیر متاهل، در صورت اقدام انان به ازدواج
- فضل و علم خداوند، تضمین کننده تحقّق وعده او به تامین نیازمندیهای فقیران مصمّم و اماده برای ازدواج
- کمک و امداد خداوند به فقرا و نیازمندان، نشیت گرفته از فضل او
- مال، ثروت و امکانات مادّی، از عنایات و فضل الهی+۲ آیه
- جواز بهرهگیری جنسی از کنیزان، برای مالکان مسلمان انان+۶ آیه
- مُغْنی/ اسماوصفات+۶ آیه
- غنا و بینیاز شدن مؤمنان، پرتوی از فضل الهی+۳ آیه
- مسیولیّت جامعه ایمانی، در امر ازدواج مردان و زنان بیهمسر
- حقانیت وعدههای خداوند، براساس علم گسترده او
- وعده خداوند به تامین نیازمندیهای فقیران غیر متاهل، در صورت اقدام به ازدواج