آیه ۷۹ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۷۹ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۴

معنی کلمات و عبارات
«الْمُبِین»: روشن و آشکار. روشنگر درست از نادرست و جدا سازنده محقّ از مبطل.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - توکل کردن به خدا و بیم نداشتن از حق ستیزى کافران، رهنمود خدا به پیامبر(ص) «إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه ... فتوکّل على اللّه» ۲ - اعتقاد به ربوبیت خداى یگانه و قدرت قاهر و علم گسترده او، مقتضى توکل کردن انسان به او «إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه و هو العزیز العلیم . فتوکّل على اللّه» تفریع «توکّل على اللّه» بر «إنّ ربّک یقضى ... و هو العزیز العلیم» بیانگر مطلب یاد شده است. ۳ - تأیید حقانیت و روشنى راه پیامبر(ص) از سوى خداوند «إنّک على الحقّ المبین» ۴ - نیاز پیامبر(ص) به حمایت هاى معنوى و دلجویى خدا از وى در مسیر رسالت «فتوکّل على اللّه إنّک على الحقّ المبین» تأیید رسول اکرم(ص) از سوى خدا و تأکید خداوند بر حقانیت راه وى، مى نمایاند که پیامبر(ص) به این تأییدها نیازمند بوده است. ۵ - شریعت و راه و رسم پیامبر(ص)، حقى آشکار و انکارناپذیر «إنّک على الحقّ المبین» بر حق بودن حضرت رسول(ص) نظر به دو بعد دارد: حقانیت رسالت او و حقانیت راه او. ۶ - اطمینان از حقانیت راه، مقتضى اقدام و توکل بر خدا و نهراسیدن از مشکلات «فتوکّل على اللّه إنّک على الحقّ المبین» «إنّک...» در مقام تعلیل است; یعنى، چون تو بر حقى، پس بر خدا توکل کن و از توطئه هاى دشمنان نهراس. ۷ - توکل بر خداوند تنها در مسیر حق، داراى معنا و ثمربخش است. «فتوکّل على اللّه إنّک على الحقّ المبین» از تعلیل «إنّک على الحقّ» استفاده مى شود که توکل بر خدا، تنها در حرکت هاى درست و حقّانى، معنادار است; نه در هر تلاشِ مشکوک و نادرست. ۸ - خداوند، تکیه گاهى قویم و مطمئن براى راهیان راه حق «و هو العزیز العلیم . فتوکّل على اللّه إنّک على الحقّ» این که خداوند قبل از تشویق به توکل، موضع قویم و شکست ناپذیر خود را بیان داشته است مى تواند به این دلیل باشد که مؤمنان با اطمینان بیشترى بر او تکیه کنند. ۹ - توکل بر خداوند، رهاننده انسان از تنگناى توطئه هاى دشمنان «و لاتکن فى ضیق ممّا یمکرون ... فتوکّل على اللّه» سیاق آیات، نشانگر ارتباط معنوى این آیه با «و لاتکن فى ضیق ممّا یمکرون» مى باشد. ۱۰ - حمایت از حق در برابر باطل، سنّت الهى است. «فتوکّل على اللّه إنّک على الحقّ المبین» خداوند پیامبرش را به این دلیل که بر حق است به توکل فراخوانده است. از این استفاده مى شود که بناى خداوند و سنّت او، بر حمایت از راه حق و راهیان آن است. ۱۱ - همه انسان ها حتى پیامبر(ص)، موظف به توکل بر خدا در ایفاى وظایف خویش «فتوکّل على اللّه إنّک على الحقّ المبین» گرچه مخاطب آیه رسول اکرم(ص) است، اما با توجه به این که مورد، مخصص نیست، مى توان گفت که پیامبر(ص) از آن جهت که فرد اعلاى امت مى باشد، مخاطب قرار گرفته است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
  • توکّل، کفایتکننده انسان از توطیهها و مکر دشمنان+۷ آیه
  • مامور شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) به توکّل، از جانب خداوند+۹ آیه
  • توکّل به خداوند در کارهای نیک، امری مهم و از دعوتهای مؤکّد الهی+۱۱ آیه
  • توجّه به حقانیّت راه و هدف، زمینه توکّل به خدا
  • اعتقاد به ربوبیّت خداوند، زمینه توکّل و اتّکا بر او+۸ آیه
  • توجّه به عزّت و اقتدار خدا، زمینه توکّل و اعتماد به او+۳ آیه
  • توجّه به علم گسترده الهی، زمینهساز توکّل بر او+۳ آیه
  • توکّل به خداوند، امری مطلوب در تبلیغ و اجرای رسالتهای الهی+۱۱ آیه
  • توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۱۱ آیه
  • روشن بودن راه حق، مقتضای توکّل بر خدا
  • مؤثّر بودن توکّل بر خداوند، تنها در مسیر حق
  • خداوند، تکیهگاهی مطمین برای راهیان راه حق
  • تایید حقّانیّت و روشنی راه پیامبر(صلی الله علیه واله)، از سوی خداوند
  • اطمینان پیامبر(صلی الله علیه واله) به حقّانیّت راه خود، مقتضای توکّل او بر خدا
  • لزوم توکّل به خداوند، در تمام امور+۱۲ آیه
  • حمایتهای خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله)، موجب تقویت روحیّه پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر کافران+۲ آیه
  • توکّل و اعتماد به خداوند، موجب نهراسیدن از دشمن+۴ آیه
  • توکّل به خداوند، عامل تقویت کننده روح انسان، در موقعیّتهای سخت+۱ آیه
  • اعراض از حق، مانع شناخت ان+۲ آیه
  • توجّه به علم و اگاهی خدا، مقتضی توکّل به او در امور+۵ آیه
  • توصیه اکید خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، برای توکّل بر خدا در کارها و امور+۱۳ آیه
  • توکّل محمّد صلی الله علیه و اله، کفایتکننده او از توطیهها و نیرنگها+۴ آیه
  • اعتقاد به حقّانیّت راه و هدف، سبب توکّل محمّد صلی الله علیه و اله به خدا
  • اعتقاد به ربوبیّت خدا، عامل توکّل محمّد صلی الله علیه و اله به خدا+۶ آیه
  • اعتقاد به عزّت و اقتدار خدا، عامل توکّل پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • اعتقاد به علم مطلق الهی، عامل توکّل محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا در دعوت و تبلیغ خود، سفارش خدا به او+۸ آیه
  • توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا، در مبارزه با شرک، امری شایسته و لازم+۷ آیه
  • تایید حقّانیّت و روشنی راه پیامبر صلی الله علیه و اله، از سوی خداوند
  • اطمینان پیامبر صلی الله علیه و اله به حقانیت راه خود، مقتضی توکل او به خدا
  • خداوند، گواهیدهنده بر حقّانیّت پیامبر صلی الله علیه و اله
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱۱ آیه
  • سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور توکّل کردن بر خدا در سختیها+۸ آیه
  • داوری میان مؤمنان و کافران، وعده حتمی خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • وجوب توکل به خداوند، در همه امور+۱۰ آیه
  • داوری میان مؤمنان و کافران، از سوی خداوند، مورد وعده به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
واژه‌ها