آیه ۸۲ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۸۲ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۴

وَإِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَابَّةً مِّنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كَانُوا بِآيَاتِنَا لَا يُوقِنُونَ

و هنگامی که فرمان عذاب آنها رسد (و در آستانه رستاخیز قرار گیرند)، جنبنده‌ای را از زمین برای آنها خارج می‌کنیم که با آنان تکلّم می‌کند (و می‌گوید) که مردم به آیات ما ایمان نمی‌آوردند.

معنی کلمات و عبارات
«وَقَعَ»: رخ داد. فرا رسید. حتمی و ثابت شد (نگا: اعراف / و و یونس / ، واقعه / حاقّه / ). در اینجا مراد نزدیک شدن قیامت و پیدایش نشانه‌های ظهور آن است. «الْقَوْلُ»: فرمان و حکم خدا. مراد فرموده خداوندی دالّ بر وعید کافران به عذاب است (نگا: اسراء / ، قصص / ، زمر / ، ِ / ). «دَآبَّةً»: جنبنده. حیوان. مراد حیوانی است که دارای مشخّصات و صفات خاصّ خود بوده و ظهور آن یکی از علائم فرا رسیدن قیامت و بسته شدن درگاه توبه است. قرآن به اجمال از آن گذشته است و این ما را بس. احادیث فراوانی را درباره نوع و شکل و محلّ خروج و کارهای وی، به پیغمبر (نسبت داده‌اند که علماء و فقهاء، اغلب آنها را مردود و نامقبول دانسته‌اند (نگا: تفسیر روح‌المعانی، قاسمی، کبیر، الواضح، المراغی). حتی برخی (دَآبَّة) را مفرد و برخی جمع، و گروهی آن را حیوان یا حیوانها، و دسته‌ای آن را انسان یا انسانهای مصلح دانسته‌اند (نگا: تفسیر الواضح، تفسیر عبدالکریم خطیب، نمونه ...). «أَنَّ النَّاسَ ...»: در اصل: بِأَنَّ النَّاسَ ... لاِنَّ النَّاسَ ... است.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - تعلق اراده الهى بر خروج جنبنده اى شگفت از زمین در آینده «و إذا وقع القول علیهم أخرجنا لهم دابّة من الأرض» «دابّة» به معناى جنبنده است و نکره آمدن آن، نشانگر عظمت و شگفتى آن مى باشد. گفتنى است که به کارگیرى واژه «إذا» در عبارت «إذا وقع القول...» بیانگر آن است که ظهور آن آیت الهى، امرى قطعى و غیرقابل تخلف است و با توجه به این که این حادثه در گذشته رخ نداده است، معلوم مى شود مربوط به تاریخ آینده بشر است. ۲ - جنبنده شگفت و موعود الهى، موجودى سخنگو، داراى پیام و تذکردهنده روزگار طولانى بى ایمانى بشر «أخرجنا لهم دابّة من الأرض تکلّمهم أنّ الناس کانوا بایتنا لایوقنون» عبارت «أنّ الناس...» مى تواند به تقدیر «بأنّ الناس» و متعلق به «تکلّمهم» باشد. هم چنین مى تواند به تقدیر «لأنّ الناس...» و تعلیل براى «أخرجنا» باشد. برداشت یاد شده بر پایه احتمال اول است; یعنى، آن جنبده به مردم خواهد گفت که... . ۳ - تردید و ناباورى نسبت به آیات الهى، مشکل مجموعه هاى آینده بشرى «أنّ الناس کانوا بایتنا لایوقنون» ۴ - پاکسازى نهایى زمین از وجود کافران، وعده اى حتمى و تخلف ناپذیر «و إذا وقع القول علیهم ... أنّ الناس کانوا بایتنا لایوقنون» تعبیر «أنّ الناس...» دربرگیرنده همه کافران است. ۵ - آینده بشر، شاهد نزول عذاب قهر الهى بر کافران «و إذا وقع القول علیهم» مفسران، کلمه «القول» را کنایه از عذاب گرفته اند. ۶ - نیاز بشر آینده به معجزه اى بزرگ، شگفت و بى سابقه براى گرایش به ایمان «أخرجنا لهم دابّة من الأرض تکلّمهم» بیرون آمدن جنبنده اى سخنگو از زمین پدیده اى است که در گذشته تاریخ سابقه ندارد و نکره آمدن «دابّة» بیانگر عظمت و سترگى آن است. ۷ - اقدام خداوند به اتمام حجت بر کافران، پیش از فرستادن عذاب بر آنان «أخرجنا لهم دابّة من الأرض تکلّمهم» ارائه معجزه به کافران، پیش از هلاک ساختن آنان با «عذاب استیصال»، مى تواند براى این باشد که حجت خدا بر آنان تمام شود و آنان هیچ عذرى نداشته باشند. ۸ - استمرار یافتن تردید و ناباورى بشر نسبت به آیات الهى، عامل نابودى آنان با عذاب قهر الهى «و إذا وقع القول ... أنّ الناس کانوا بایتنا لایوقنون» تعبیر «کانوا بأیاتنا...» بیانگر استمرار یافتن کفر و ناباورى نسبت به آیات الهى است. ۹ - ارائه معجزه اى سترگ، اعطاى فرصتى از سوى خداوند به کافران براى گرایش به ایمان «و إذا وقع القول علیهم أخرجنا لهم دابّة من الأرض تکلّمهم» ارائه معجزه به یک معنا اعطاى فرصت به کافران است تا آن دسته اى که زمینه ایمان آوردن دارند، از این فرصت استفاده کرده و ایمان آورند.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۰ - «عن أبى سعید الخدرى قال: سئل رسول اللّه(ص) عن قول اللّه «إذا وقع القول علیهم أخرجنالهم دابّة من الأرض تکلّمهم» قال إذا ترکوا الأمر بالمعروف و النهى عن المنکر وجب السخط علیهم; [منبع: الدرالمنثور، ج ۶، ص ۳۷۷.] از ابى سعید خدرى روایت شده که از رسول اکرم(ص) درباره سخن خدا «إذا وقع القول علیهم أخرجنا لهم دابّة من الأرض تکلّمهم» سؤال شد، فرمود: زمانى که امر به معروف و نهى از منکر را ترک کنند، غضب خدا بر آنان محقق مى گردد». ۱۱ - «عن أبى عمر قال رسول اللّه(ص) إذا کان الوعد الذى قال اللّه: «أخرجنالهم دابّة من الأرض تکلّمهم» قال: لیس ذلک حدیثاً و لا کلاماً و لکنّه سمة تسم من أمرها اللّه به...; [منبع: الدرالمنثور، ج ۶، ص ۳۷۸.] از ابى عمر روایت شده: رسول خدا(ص) فرمود: زمانى که وعده الهى «أخرجنالهم دابّة من الأرض تکلّمهم» فرا رسد، تکلم آن دابّه نه به صورت حدیث است و نه گفتار، بلکه علامتى است که هر که را خداوند امر فرموده به وسیله آن، علامت گذارى مى کند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
  • خداوند، خارج کننده جنبندهای سخنگو از زمین در اخرالزّمان
  • خروج دابّه الارض در استانه رستاخیز، ارایه عملی ایه خدا
  • بازگشت تکذیبکنندگان ایات خدا از هر امّت، پیش از وقوع قیامت+۱ آیه
  • جنبنده شگفتانگیز، اعلام کننده یقین نداشتن مردم به ایات خدا
  • استمرار عدم یقین به ایات الهی، عامل عذاب گمراهان کوردل+۱ آیه
  • استمرار تردید و ناباوری بشر به ایات الهی، پیام و کلام دابّه الارض
  • دابّه الارض، موجودی سخنگو و دارای پیام
  • دابّه الارض، موجودی با عظمت و شگفت
  • تعلّق اراده الهی بر خروج دابّه الارض، به شکل خارق العاده از زمین
  • هنگامه نزول عذاب بر مشرکان، زمان خروج دابّه الارض
  • خروج دابّه الارض به امر الهی، هنگام ترک امر به معروف و نهی از منکر، از سوی مردم
  • خروج دابّه الارض به اراده الهی، به علّت قطع امید از ایمان اوردن مردم به ایات الهی
  • خروج دابّه الارض و تکلّم ان با مردم، از ایات الهی
  • خروج دابّه الارض، از اشراط السّاعه و علایم قیامت
  • اقدام خداوند به اتمام حجّت بر کافران، پیش از فرستادن عذاب بر انان، به وسیله دابّه الارض
  • خارج شدن دابّه الارض، در استانه قیامت
  • علامت گذاری افراد به نشانه های مخصوص، به امر الهی، به دست دابّه الارض
  • رجعت و بازگشت علی(علیه السلام) به دنیا در اخرالزّمان و استانه رستاخیز+۱ آیه
  • خروج دابّه الارض (جنبنده ای از زمین) در استانه قیامت و سخن گفتن با مردم
  • خروج «دابّه الارض» از زمین، در اخرالزّمان
  • انکار ایات الهی، عامل عذاب گمراهان کوردل+۱ آیه
  • خروج دابّه الارض، از علایم قیامت
  • مُخْرج/ اسما و صفات
  • پیشگویی قران از معجزهای بزرگ، به نام جنبنده زمینی (دابّهالارض) و سخن گفتن با مردم
  • پیشگویی از وقوع معجزه دابّهالارض جنبنده، سخنگوی مخبر از عدم یقین مردم به نشانههای الهی
  • یقین نداشتن به ایات الهی، موجب فرود امدن عذاب خداوند بر گمراهان کوردل+۱ آیه
  • دابّهالارض (جنبنده شگفتانگیز)، اعلامکننده یقین نداشتن مشرکان به ایات خدا
  • تردید و عدم یقین مشرکان به ایات الهی
واژه‌ها