سوره فصلت، آیه ۴۰ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۸۱
إِنَ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي آيَاتِنَا لاَ يَخْفَوْنَ عَلَيْنَا أَ فَمَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ خَيْرٌ أَمْ مَنْ يَأْتِي آمِناً يَوْمَ الْقِيَامَةِ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
کسانی که آیات ما را تحریف میکنند بر ما پوشیده نخواهند بود! آیا کسی که در آتش افکنده میشود بهتر است یا کسی که در نهایت امن و امان در قیامت به عرصه محشر میآید؟! هر کاری میخواهید بکنید، او به آنچه انجام میدهید بیناست!
معنی کلمات و عبارات
«یُلْحِدُونَ»: مورد طعن قرار میدهند. تحریف میکنند. «آیَاتِ»: مراد آیات تکوینی کتاب منظور جهان، یا آیات تشریعی مذکور در کتابهای آسمانی به ویژه قرآن است. «یُلْحِدُونَ فِی آیَاتِنَا»: آیات ما را تحریف میکنند. آیات ما را مورد طعن قرار میدهند. مراد منحرف ساختن مردم با مغالطه و سفسطه از دلائل خداشناسی و نشانههای قدرت الهی، و یا تحریف حقائق و معانی و تغییر عبارات و الفاظ کتابهای آسمانی است. «آمِناً»: در امن و امان. مطمئنّ و بیدغدغه، حال است.
نزول
سال ۱۴ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ احدمرتبط با نزول
۳ هجرت · احد، نزدیک مدینه - غزوه ابواء یا ودان
14 بعثت · ودان / ابواء - غزوه عشیره
14 بعثت · عشیره - غزوه بواط
14 بعثت · بواط - غزوه سفوان یا بدر اولی
14 بعثت · سفوان / بدر اولی - تشریع اذان
14 بعثت · مدینه - سریه حمزه به سیف البحر
14 بعثت · سیف البحر - سریه سعد به خرار
14 بعثت · خرار - سریه عبیده بن حارث به رابغ
14 بعثت · رابغ
نکات آیه
۱ - خداوند، ناظر و مراقب اعمال کژاندیشان و تحریف گران آیات الهى است. «إنّ الذین یلحدون فى ءایتنا لایخفون علینا»
«الحاد» (مصدر «یلحدون») به معناى میل و انحراف است. منظور از آیات در «یلحدون فى آیاتنا» آیه هاى قرآن کریم و یا دلایل و نشانه هاى ربوبیت خدا در جهان است که در صورت دوم الحاد در آیات به معناى نگاه استقلالى به آیات و غفلت از جنبه نشانه بودن آنها خواهد بود.
۲ - هیچ چیز از دید خدا پنهان نمى ماند، حتى انگیزه ها و اندیشه هاى درونى انسان «إنّ الذین یلحدون ... لا یخفون علینا»
۳ - بى اعتنایى به دلایل توحید ربوبى در جهان هستى، نمود آشکار کژاندیشى و الحاد است. «و من ءایته ... و من ءایته ... إنّ الذین یلحدون فى ءایتنا»
۴ - منحرفان از راه توحید، گرفتار آتش دوزخ خواهند بود. «إنّ الذین یلحدون ... أفمن یلقى فى النار»
۵ - درس آموزان از آیات الهى، برخوردار از امنیت و آرامش در صحنه قیامت «إنّ الذین یلحدون ... خیر أم من یأتى ءامنًا یوم القیمة»
۶ - ارزش ها و ملاک هاى اخروى، از مبناها و معیارهاى ارزش گذارى دینى «أفمن یلقى فى النار خیر أم من یأتى»
۷ - امن و سلامت در عرصه محشر، از نعمت هاى الهى براى مؤمنان یکتاپرست «أم من یأتى ءامنًا یوم القیمة»
۸ - انسان در صحنه قیامت، در معرض آسیب ها و نیازمند امنیت «أم من یأتى ءامنًا یوم القیمة»
با توجه به اتصاف مؤمنان به وصف امنیت و آرامش، مطلب بالا برداشت مى شود.
۹ - تحریف گران آیات الهى و منحرفان از راه توحید، فاقد امنیت در برابر آسیب هاى صحنه قیامت «إنّ الذین یلحدون فى ءایتنا ... أفمن یلقى فى النار خیر أم من یأتى ءامنًا یوم القیمة»
از تقابل دو گروه یاد شده در آیه، مطلب بالا قابل برداشت است.
۱۰ - اختیار کنندگان راه کج و گمراهى، فاقد اختیار و عزت در قیامت «أفمن یلقى فى النار خیر»
مجهول آمدن «یلقى» اشعار به آن دارد که گروه یاد شده، فاقد اختیار و اراده بوده و همچون شىء بى ارزش به درون آتش افکنده خواهند شد.
۱۱ - مؤمنان موحد، در صحنه قیامت داراى کرامت و برخوردار از اختیار «أفمن یلقى ... أم من یأتى»
تقابل فعل معلوم «یأتى» با فعل مجهول «یلقى»، افاده مى کند که حرکت مؤمنان یکتاپرست در قیامت، جبرى و ناخواسته نیست. برخلاف منحرفان از آیات الهى که آنان حقیر و مجبوراند.
۱۲ - تهدید خداوند، نسبت به تحریف گران آیات الهى «اعملوا ما شئتم»
تعبیر «اعملوا ما شئتم» کنایه از ناتوانى تحریف گران آیات الهى براى فرار از مجازات است. آنان در نهایت نتیجه اعمال خود را خواهند چشید; هر چند اکنون به خود وانهاده شده باشند.
۱۳ - زندگى دنیوى، مجال عمل و انتخاب است; اما همراه با مسؤولیت و دریافت نتایج. «اعملوا ما شئتم»
از تقابل «یلقى فى النار» و «اعملوا ما شئتم» استفاده مى شود که تحریف گران آیات الهى، تنها در مجال دنیا حق انتخاب دارند و در آخرت مجبور به ورود در آتش اند.
۱۴ - آگاهى کامل خداوند به تمامى اعمال انسان ها «إنّه بما تعملون بصیر»
۱۵ - عملکرد انسان، مبناى کیفر و پاداش الهى است. «اعملوا ما شئتم إنّه بما تعملون بصیر»
۱۶ - علم گسترده الهى به عملکرد انسان ها، پشتوانه کیفر و پاداش اخروى آنان «اعملوا ما شئتم إنّه بما تعملون بصیر»
۱۷ - توجه به آگاهى مطلق خداوند، بازدارنده آدمى از اعمال ناشایست «لایخفون علینا ... إنّه بما تعملون بصیر»
۱۸ - یاد قیامت، مؤثر در تصحیح رفتار و بازداشتن انسان از انحراف «أفمن یلقى فى النار خیر أم من یأتى ءامنًا یوم القیمة ... إنّه بما تعملون بصیر»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۰–۵۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۶–۴۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آرامش اخروی عبرت پذیرانآسیب پذیری اخروی تحریفگرانآسیب پذیری اخروی مشرکانآسیب پذیری در قیامتاجبار اخروی گمراهاناختیار اخروی مؤمناناختیار اخروی موحدانامنیت اخروی عبرت پذیرانامنیت اخروی موحدانتحریفگران آیات خداتحریفگران در قیامتتهدید تحریفگران آیات خدانشانه های انحرافنظارت بر تحریفگران آیات خدانظارت بر منحرفاننعمتهای اخروی موحداننیاز به امنیت اخرویکرامت اخروی موحدانذلت اخروی گمراهانکرامت اخروی مؤمنانعوامل تصحیح عملارزشهای اخرویملاک کیفرهای خدانعمتهای اخروی مؤمنانامنیت اخروی مؤمنانمنحرفان در جهنمنقش زندگی دنیویملاک پاداشهای خداویژگیهای زندگی دنیویفضایل موحدانآثار اعراض از آیات خدانیازهای اخروی انسانآثار ذکر قیامتموانع عمل ناپسندعمل انسان هاموانع گمراهیکیفر اخروی عملپاداش اخروی عملناظران عملمشرکان در جهنمفرصت عململاک ارزیابیآثار ذکر علم خدانظارت خداتوحید ربوبیوسعت علم خدافضایل مؤمنانعلم غیب خداتهدیدهای خداآثار عملنعمتهای خداویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
- ارامش، نعمتی ارزشمند و با اهمیّت
- تکذیبکنندگان ایات خدا، مورد تهدید شدید خداوند
- کژاندیشی در ایات قران، سبب گرفتاری به عذاب دوزخ
- اختیار داشتن انسان در اعمال خوب یا بد+۳ آیه
- امن و سلامت در عرصه محشر، از نعمتهای الهی برای مؤمنان یکتاپرست
- ایمان به ایات الهی، مایه برخوردار شدن از امنیّت و ارامش در قیامت
- بصیر / اسماوصفات
- نابرابری فرجام اخرتی بهشتیان و جهنّمیان+۴ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
- مقایسه کردن، از روشهای تربیتی قران+۵ آیه
- ایجاد انحراف در ایات الهی، باعث سقوط در اتش دوزخ
- نار (اتش) از نامهای جهنّم+۱ آیه
- افکنده شدن دوزخیان، به جهنّم+۱ آیه
- روا نبودن الحاد، در ایات خدا
- حرمت اعراض، از ایات الهی+۳ آیه
- داشتن امنیّت، امری مطلوب و پسندیده+۱ آیه
- حرمت کفر به ایات الهی
- انسان، موجودی خیرطلب+۴ آیه
- اگاهی خداوند به خیر بندگان+۴ آیه
- الحاد به ایات الهی، سبب محروم شدن انسان از خیر و بهشت الهی
- ورود در عرصه محشر، با امنیّت و سلامت، از موارد خیر
- برتری افراد سعادتمند و برخوردار از ایمنی اخرتی، در مقایسه با افراد بدبخت و جهنّمی، پرسش تقریری خدا از انسانها
- رعایت عدالت، در براورد شخصیّت انسانها و گروهها و احترام به ارزشهای متعالی انان روشی الهی+۲ آیه
- علم خداوند، مبنای مجازاتهای او
- علم خدا به اشکار، نهان و به همه امور غیبی انسان، تضمینی بر حسابرسی و پاداش کیفر انسانها در قیامت
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها
- اختیار ادمی، در اعمال و رفتار خویش+۴ آیه
- زندگی دنیایی، تنها فرصت ادمی برای انجام دادن عمل
- خداوند، ناظر و مراقب اعمال کژاندیشان تحریفگر، در ایات خدا
- ایمان به ایات الهی، مایه برخورداری از امنیّت، در قیامت
- قیامت، روز برپایی مردم نزد خدا+۱ آیه
- هشدار به کافران، درباره پایان ناخوشایندشان، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله