سوره نور(النور)، آیه ۱۰ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۰
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ وَأَنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ حَكِيمٌ
و اگر فضل و رحمت خدا شامل حال شما نبود و اینکه او توبهپذیر و حکیم است (بسیاری از شما گرفتار مجازات سخت الهی میشدید)!
معنی کلمات و عبارات
«لَوْلا ...»: جواب (لَوْلا) محذوف و چه بسا تقدیر چنین باشد: وَ لَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَیْکُمْ، وَ رَحْمَتُهُ بِکُمْ، وَ أَنَّهُ تَوَّابٌ حَکیمٌ، لَوْ لا هذا لَعَنِتُّمْ وَ لَمَا عَرَفْتُمْ هذِهِ الْحُدُودَ، وَ تِلْکَ الأحْکامَ الَّتی بَیَّنَهَا اللهُ لَکُمْ، و ...
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱- تحریم أکید بى عفتى و زنا، ممانعت سخت از قذف هاى بى دلیل نسبت به زنان پاکدامن، وضع کیفرهاى سنگین براى متخلفان (صد ضربه شلاق در زنا و هشتاد ضربه براى قذف) وتشریع «لعان»، جلوه هایى از فضل و رحمت خدا نسبت به جامعه ایمانى است. «الزانیة و الزانى فاجلدوا... والذین یرمون المحصنت ...فاجلدوهم ... و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته»
یادآورى فضل و رحمت خدا در آیه شریفه - که در مقام امتنان است - پس از ذکر احکام مربوط به زناکارى و لعان، مى تواند براى بیان جلوه هاى فضل و رحمت الهى باشد.
۲ - فضل و رحمت خداوند، شامل همه افراد امت اسلام «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته»
۳ - پذیرش توبه بندگان از سوى خداوند، توأم با حکمت او است. «أنّ اللّه توّاب حکیم»
برداشت یاد شده، از آمدن وصف «حکیم» پس از وصف «توّاب» و ارتباط میان آن دو استفاده مى شود.
۴ - خداوند، تواب (توبه پذیر) و حکیم است. «أنّ اللّه توّاب حکیم»
۵ - رحمت، فضل، توبه پذیرى و حکمت خداوند، جلوگیر مؤمنان از سقوط بر اثر لغزش ها و نادانى هایشان «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته و أنّ اللّه توّاب حکیم»
جواب «لولا» محذوف است و آنچه مى تواند محذوف باشد - به قرینه آیات پیشین و نیز آیه ۲۱ همان مضمونى است که در برداشت یاد شده آمده است.
۶ - قوانین اسلامى، احکامى سنجیده، بى عیب و نقص و برخاسته از علم و حکمت الهى «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته و أنّ اللّه توّاب حکیم»
برداشت فوق از وصف «حکیم» براى خداوند، پس از بیان یک سلسله از احکام و قوانین در آیات گذشته، به دست مى آید.
۷ - جامعه هاى گرفتار بى بند و بارى جنسى (بى عفتى و زناکارى)، در معرض زوال و نابودى است. «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته و أنّ اللّه توّاب حکیم»
برداشت فوق بر اساس این احتمال است که جمله «و لولا فضل اللّه علیکم...» به تقدیر «و لولا فضل اللّه علیکم... لاختل نظام حیاتکم و لهلکتم» باشد; یعنى، «اگر فضل و رحمت خدا نبود ... نظام زندگى شما - با وجود همه فساد و بى بند و بارى - از هم مى پاشید و شما نابود مى شدید».
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴–۱۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اجتماعی زناآثار توبه پذیری خداتشریع حد زناتشریع حد قذفتشریع لعانرحمت بر مسلمانانموانع لغزش مؤمنانحرمت زناوسعت فضل خداعوامل انحطاط جوامعتوابتوبه پذیری خداوسعت رحمت خداقبول توبهآثار فضل خدانشانه های فضل خدامشمولان فضل خداآثار حکمت خداآسیب شناسی اجتماعیآثار علم خدامشمولان رحمتحکمت خداآثار رحمت خداحکیمنشانه های رحمت خدافلسفه احکام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
- توّاب / اسماوصفات+۱۰ آیه
- پذیرش توبه بندگان از سوی خدا با شمول رحمت خود بر انان، تشویقکننده گناهکار به توبه+۱۱ آیه
- توبه توبهشکنان، مورد پذیرش خدا+۱۰ آیه
- خداوند، پذیرای توبه مؤمنان+۲ آیه
- رحمت و مهربانی خداوند به بندگان، منشا پذیرش توبه انان+۱۱ آیه
- فضل خدا، موجب پذیرش توبه گناهکاران از جانب خدا+۱ آیه
- پذیرش توبه گناهکاران از سوی خدا، حتّی در صورت شکستن توبه قبلی خود+۱۰ آیه
- توجّه به توبهپذیری خدا توام با رحمت خود، زمینه توفیق انسان برای توبه+۱۲ آیه
- پذیرش توبه گناهکاران، جلوه ای از حکمت الهی+۳ آیه
- احکام لعان، برخاسته از حکمت الهی+۴ آیه
- احکام و قوانین اسلامی، جلوه ای از فضل خدا بر بندگان+۳ آیه
- توبه پذیری خداوند، از جلوه های رحمت او+۸ آیه
- تحریم زنا و جعل حدّ برای ان، جلوه ای از رحمت خداوند+۱ آیه
- تحریم قذف و تهمت ناروا به زنان پاکدامن و جعل حدّ برای ان، پرتوی از رحمت الهی+۱ آیه
- تشریع لعان، برای اثبات ادّعای زنا به وسیله شوهر و دفاع زن از خود با همین روش، جلوه ای از رحمت خداوند بر مؤمنان+۴ آیه
- خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده
- احکام و قوانین اسلامی، جلوه ای از فضل خدا بر بندگان+۶ آیه
- پذیرش توبه از قذف، جلوه توبه پذیری خداوند+۱ آیه
- تحریم قذفهای بی دلیل و وضع کیفرهای سنگین برای ان، جلوه ای از فضل خداوند بر جامعه ایمانی+۵ آیه
- تحریم قذفهای بی دلیل و وضع کیفرهای سنگین برای ان، جلوه ای از رحمت الهی به مؤمنان+۵ آیه
- جعل احکام قذف از سوی خداوند، برخاسته از حکمت او+۶ آیه
- جعل احکام قذف از جانب خداوند، سبب حفظ ابروی افراد در جامعه+۴ آیه
- حکم گواه گرفتن چهار مرد برای اثبات عمل زنا، جلوهای از فضل و رحمت خداوند بر جامعه ایمانی+۱ آیه
- تشریع لعان و مسایل مربوط به ان، جلوهای از فضل خداوند به جامعه ایمانی+۱ آیه
- تشریع لعان از جانب خداوند، جلوهای از توبهپذیری او+۱ آیه
- خداوند، پذیرای توبه مؤمنان+۱ آیه