آیه ۴ سوره نور

سوره نور(النور)، آیه ۴ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۰

وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَ لاَ تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَداً وَ أُولٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

و کسانی که زنان پاکدامن را متهمّ می‌کنند، سپس چهار شاهد (بر مدّعای خود) نمی‌آورند، آنها را هشتاد تازیانه بزنید و شهادتشان را هرگز نپذیرید؛ و آنها همان فاسقانند!

معنی کلمات و عبارات
«الْمُحْصَناتِ»: زنان پاکدامن. تهمت‌زدن به هر کسی - اعم از مردان و زنان پاکدامن یا عادی - دارای همین حکم است. لیکن به خاطر اهمّیّت بیشتر تنها (المحصَناتِ) ذکر شده است.
نزول
نکات آیه
۱ - کیفر نسبت دهندگان زنا (قذف) به زنان پاکدامن، بدون ارائه چهارگواه ناظر، هشتاد ضربه شلاق با تازیانه چرمى است. «والذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمنین جلدة» «جلد» (مصدر «اجلدوا») گاهى به معناى «زدن با تازیانه چرمى» و گاهى به معناى «بر پوست بدن کسى با تازیانه زدن» مى آید. برداشت فوق، بر مبناى کار برد اول است. گفتنى است که «رمى» (مصدر «یرمون») به معناى تیر انداختن است و در این جا استعاره از نسبت دادن امرى ناخوشایند به مردم است که در اصطلاح فقه از آن تعبیر به «قذف» مى شود. ۲ - هشتاد ضربه تازیانه بر پوست بدن، کیفر نسبت دهندگان زنا(قذف) به زنان پاکدامن، بدون ارائه چهار گواه ناظر «والذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمنین جلدة» ۳ - وجوب برهنه بودن بدن نسبت دهندگان زنا به زنان، به هنگام اجراى کیفر (قذف) بر آنان «والذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمنین جلدة» ۴ - پذیرش نسبت زنا به زنان پاکدامن در گرو ارائه چهار شاهد مرد از سوى شخص نسبت دهنده است. «و الذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم» «شهداء» جمع «شاهد» است و «شاهد» مفرد مذکر مى باشد. بنابراین «أربعة شهداء» به معناى چهار مرد ناظر مى باشد. گفتنى است ذکر «أربعة» با تاى تأنیث نیز شاهد بر مطلب فوق است; زیرا اعداد از سه تا ده در زبان عرب، در مذکر با تاى تأنیث و در مؤنث بدون «تاء» به کار مى رود. ۵ - اثبات زنا، در گرو شهادت چهار مرد ناظر بر آن کردار ناپسند است. «والذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم» برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که محکومیت به کیفر «قذف»، در صورتى است که چهار شاهد مرد ارائه نشود. بنابراین اگر چهار مرد شهادت بدهد، زنا ثابت خواهد شد. ۶ - کیفر «قذف» (هشتاد تازیانه)، غیر قابل عفو و لازم الاجرا است. «والذین یرمون المحصنت ... فاجلدوهم ثمنین جلدة» ۷ - اتهام بى دلیل زنا (قذف) به زنان پاکدامن، موجب از میان رفتن همیشگى حق شهادت نسبت دهندگان، در تمامى صحنه هاى گواهى «والذین یرمون المحصنت ... و لاتقبلوا لهم شهدة ابدًا» ۸ - اتهام بى دلیل زنا به زنان پاکدامن، بدترین نوع فسق است و نسبت دهندگان آن، سرآمد فاسقان اند. «والذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء ... و أُولئک هم الفسقون» ضمیر «هم» ضمیر فصل و «الفاسقون» مسند همراه با «ال» جنس و مفید حصر است. منحصر کردن اهل فسق به نسبت دهندگان زناى بى دلیل به زنان پاکدامن، بیانگر برداشت یاد شده است. ۹ - نسبت دهندگان بى دلیل زنا به زنان پاکدامن، مردمى فرومایه و بى اعتبار در جامعه اسلامى «والذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء ... و لاتقبلوا لهم شهدة أبدًا و أُولئک هم الفسقون» پذیرفته نشدن گواهى نسبت دهندگان دروغین زنا به زنان پاکدامن و نیز توصیف آنان با کلمه «فاسقان»، حاکى از فرومایگى و بى اعتبارى آنان در جامعه اسلامى است. ۱۰ - اهتمام اسلام به حفظ آبرو و شخصیت زنان پاکدامن «والذین یرمون المحصنت ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء ... و أُولئک هم الفسقون» ۱۱ - شهادت و گواهى انسان فاسق، در نظام قضایى اسلام هرگز پذیرفته نمى شود. «و لاتقبلوا لهم شهدة أبدًا و أُولئک هم الفسقون» برداشت فوق، مبتنى براین نکته است که جمله «و أُولئک هم الفاسقون» در مقام تعلیل و بیان فلسفه حکم پذیرفته نشدن شهادت نسبت دهندگان زنا باشد; یعنى، چون آنان فاسق اند، گواهیشان مورد قبول نیست. بنابراین گواهى هیچ فاسقى پذیرفتنى نخواهد بود. ۱۲ - پذیرش شهادت شاهد، مشروط به عادل بودن او است . «والذین یرمون المحصنت ... و لاتقبلوا لهم شهدة أبدًا و أُولئک هم الفسقون» ۱۳ - نسبت بى دلیل زنا به زنان پاکدامن، حرام و از گناهان بزرگ است. «والذین یرمون المحصنت ... و لاتقبلوا لهم شهدة أبدًا و أُولئک هم الفسقون» ۱۴ - «عن أبى جعفر(ع) ... و نزل بالمدینة «والذین یرمون المحصنات ثمّ لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانین جلدة و لاتقبلوا لهم شهادة ابداً و أُولئک هم الفاسقون» ... فبرأه اللّه ما کان مقیماً على الفریة من أن یسمّى بالإیمان ...; از امام باقر(ع) روایت شده که آیه «والذین یرمون المحصنات... أُولئک هم الفاسقون» در مدینه نازل شده است... پس خداوند کسى را که تهمت زنا مى زند با زمانى که بر این تهمت باقى باشد، او را از مؤمن نامیده شدن به دور داشته است...» ۱- کافى، ج ۲، ص ۳۲، ح ۱; نورالثقلین، ج ۳، ص ۵۷۳- ، ح ۲۷. ۱۵ - «عن الصادق(ع) عن أبیه عن جدّه(ع) أنّ علیاً(ع) قال، لیس بین خمس من النساء و بین أزواجهنّ ملاعنة ... والمجلود فى الفریة لأنّ اللّه عزّوجلّ یقول: و لاتقبلوا لهم شهادة أبداً...; امام صادق(ع) از پدرش و او از جدش روایت کرده است که حضرت على(ع) فرمود: بین پنج دسته از زنان با شوهرانشان ملاعنه نیست (یعنى قانون لعان اجراء نمى شود)... از جمله آنها، کسانى هستند که به علت تهمت زنا زدن، تازیانه خورده اند; زیرا خداوند فرمود: «و لاتقبلوالهم شهادة أبداً». ۱- خصال، ج ۱، ص ۳۰۴، باب الخمسة، ح ۸۳- ; بحارالأنوار، ج ۱۰۱، ص ۱۷۶، ح ۳.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۳)
  • قذف، سبب ابروریزی زنان پاکدامن+۱ آیه
  • اهتمام ویژه خدا به حفظ ابروی مؤمنان+۱۰ آیه
  • لزوم حفظ ابروی متّهم به جرم+۴ آیه
  • ازادی اظهار نظر، منوط به حفظ حرمت مؤمنان و پرهیز از تهمت به انان+۴ آیه
  • توبه فاسقان و اصلاح رفتارشان، سبب غفران و رحمت الهی+۱ آیه
  • قذف کنندگان زنان پاکدامن، مشمول امرزش خدا در صورت توبه و اصلاح رفتارشان+۱ آیه
  • پذیرش گواهی متّهمکننده دیگران به زنا در صورت توبه و اصلاح (رفتار خویش)+۱ آیه
  • تشویق به توبه و اصلاح گناه از سوی خداوند+۵ آیه
  • توبه از گناه و اصلاح اثار ان، درپیدارنده امرزش+۴ آیه
  • توبه از گناه جاهلانه و اصلاح اثار ان، زمینهساز بهرهمندی از رحمت الهی+۳ آیه
  • توبه، زمینه اصلاح(خود)+۷ آیه
  • هشتاد تازیانه، حدّ تهمت زنا به زنان شوهردار
  • افترازنندگان به زنان پاک دامن، مردمی فاسق
  • حرام و گناه بودن افترای بیعفّتی به زنان پاک دامن+۱ آیه
  • افترا به زن عفیف بدون داشتن شاهد، سبب محکوم شدن به هشتاد تازیانه
  • افترا به زنان عفیف، درپیدارنده عدم پذیرش گواهی شخص افترازننده
  • افترا به زنان عفیف بدون داشتن شاهد، سبب فسق
  • توبه و اصلاح تهمتزنندگان به زنان پاک دامن، سبب امرزش گناه انان+۱ آیه
  • هشتاد ضربه تازیانه بر پوست بدن، عذاب و کیفر نسبتدهندگان زنا (قذف) به زنان پاکدامن
  • هشتاد ضربه شلاّق، کیفر نسبتدهندگان زنا (قذفکنندگان) به زنان پاکدامن، بدون ارایه چهار شاهد
  • توبه قذفکننده، سبب قبول گواهی وی+۱ آیه
  • اصلاح رفتار و اعمال خود، از شرایط قبولی توبه+۷ آیه
  • پذیرش توبه قاذف (تهمتزننده) از سوی خداوند، قبل از جاری شدن حدّ بر او یا بعد از ان+۱ آیه
  • توبه قاذف همراه با اصلاح، موجب پذیرش گواهی وی+۱ آیه
  • توبه قاذف همراه با اصلاح، موجب سقوط حدّ از وی+۱ آیه
  • حرام بودن قذف و نسبت زنا به افراد پاکدامن+۷ آیه
  • لزوم حفظ ابروی افراد در جامعه+۴ آیه
  • حرمت هتک حیثیّت و ابروی مؤمنان+۸ آیه
  • حرمت افترا به زنان پاکدامن+۱ آیه
  • اثبات فحشای زنا، مشروط به شهادت چهار شاهد از مردان مسلمان+۳ آیه
  • حرمت قذف و نسبتهای ناروا به زنان پاکدامن+۴ آیه
  • زدن هشتاد تازیانه بر پوست بدن، حدّ قذف و نسبت ناروای زنا به زنان پاکدامن
  • ثبوت حد قذف، در صورت عدم ارایه چهار شاهد از سوی قذف کننده
  • پذیرفته نبودن شهادتِ قذف کننده، برای همیشه، جز در صورت توبه+۱ آیه
  • لزوم شهادت چهار مرد مسلمان، برای اثبات فحشای زنان+۵ آیه
  • ثبوت حدّ قذف، با ارایه نکردن چهار شاهد بر ادّعای فحشا
  • عدم پذیرش گواهی انسان فاسق
  • اتّهام بی دلیل زنا (قذف) به زنان پاکدامن، موجب از میان رفتن همیشگی حق شهادت نسبت دهندگان، در تمام صحنه های گواهی، جز در صورت توبه و اصلاح+۱ آیه
  • عدم اعتبار گواهی قذف کنندگان مؤمنان، در صورت چهار تا نبودن
  • افترا به زنان عفیف و پاکدامن، سبب محکوم شدن به هشتاد تازیانه
  • افترا به زنان عفیف، سبب عدم پذیرش گواهی شخص افترازننده
  • افترا به زنان عفیف، بدون داشتن شاهد، سبب فسق
  • اهتمام خداوند، به دفاع از ابروی مؤمنان+۹ آیه
  • تحریم قذف و تهمت ناروا به زنان پاکدامن و جعل حدّ برای ان، پرتوی از رحمت الهی+۱ آیه
  • اصلاح رفتار و جبران ضرر و زیان قذف شده از سوی قذف کنندگان، سبب رحمت الهی+۱ آیه
  • بازگشت به خدا با توبه به درگاه او، عامل برخورداری از رحمت پروردگار+۶ آیه
  • اثبات زنا منوط به شهادت دادن چهار مرد بر وقوع ان+۱ آیه
  • عادل بودن شاهد، شرط پذیرش گواهی شاهد و اثبات زنا
  • اهتمام اسلام به حفظ ابرو و شخصیّت زنان عفیف و پاکدامن
  • اهتمام اسلام به حفظ ابرو و شخصیّت زنان با عفّت و پاکدامن
  • نسبت دهندگان بی دلیل زنا، به زنان با عفّت و پاکدامن، مردمی فاسق و بی اعتبار در جامعه اسلامی
  • اتّهام بی دلیل زنا به زنان عفیف و پاکدامن، موجب از میان رفتن همیشگی حق گواهی نسبت دهندگان، در تمام صحنه های گواهی
  • هشتاد ضربه تازیانه، کیفر نسبت دهندگان زنا به زنان با عفّت، بدون ارایه چهار گواه ناظر
  • امرزش نسبت دهندگان بی دلیل زنا به زنان عفیف، در صورت توبه و اصلاح رفتار خویش+۱ آیه
  • توبه فاسقان با اصلاح رفتارشان، از بین برنده فسق و اثار سوء ان+۱ آیه
  • قذف و نسبت زنا به زنان عفیف، سبب فسق و تبهکاری
  • قذف، سبب ابروریزی زنان پاکدامن+۱ آیه
  • اتهام زنا به زنان پاکدامن، بدون ارایه چهار شاهد، موجب قرار گرفتن در زمره فاسقان
  • جواز حد شرعی برای قاذف، از اثار نسبت زنا به زنان پاکدامن
  • نسبت زنا (قذف) به زنان پاکدامن، موجب قبول نشدن شهادت او، در صورت عدم توبه+۱ آیه
  • ارایه چهار شاهد از سوی قذف کننده، شرط اثبات قذف+۲ آیه
  • قابل عفو و بخشش بودن گناه قذف، با توبه و اصلاح+۱ آیه
  • جواز پذیرش شهادت قذف کننده، در صورت توبه و اصلاح+۱ آیه
  • پذیرش توبه قذف کننده، برخاسته از مغفرت و رحمت خداوند+۱ آیه
  • توبه از قذف، از بین برنده اثار سوء فسق+۱ آیه
  • حرمت قذف و نسبت دادن زنا به افراد پاکدامن+۷ آیه
  • اتّهام بی دلیل زنا (قذف) به افراد پاکدامن، موجب قبول نشدن گواهی، در صورت عدم توبه+۱ آیه
  • نسبت دادن زنا به افراد پاکدامن، بدون ارایه چهار گواه، موجب فسق و خروج از عدالت
  • قذف به همسر از سوی برخی شوهران، در صورت اجرا نکردن لعان، موجب حدّ+۱ آیه
  • هشتاد ضربه تازیانه، حدّ قذف کننده زنان پاکدامن+۲ آیه
  • تحریم قذفهای بی دلیل و وضع کیفرهای سنگین برای ان، جلوه ای از فضل خداوند بر جامعه ایمانی+۵ آیه
  • تحریم قذفهای بی دلیل و وضع کیفرهای سنگین برای ان، جلوه ای از رحمت الهی به مؤمنان+۵ آیه
  • جعل احکام قذف از سوی خداوند، برخاسته از حکمت او+۶ آیه
  • پذیرفته نشدن گواهی قذف کنندگان زنان مؤمن، به سبب گناه انان+۱ آیه
  • اثبات برخی گناهان، منوط به گواهی چهار شاهد+۱ آیه
  • قذف و نسبتهای ناروا به زنان مؤمن، گناهی بزرگ+۱ آیه
  • عدالتِ گواهانِ بر دین و مبادلات، از شرایط صحّت گواهی
  • حکم گواه گرفتن چهار مرد برای اثبات عمل زنا، جلوهای از فضل و رحمت خداوند بر جامعه ایمانی+۱ آیه
  • پذیرفته نشدن شهادت و گواهی انسان فاسق، در نظام قضایی اسلام
  • محکومیّت متّهمکننده زنان مؤمن (محصنه) به زنا به فسق، در صورت نیاوردن شاهد برای اثبات ادّعای خود
  • توبه و اصلاح گذشته شرط قبول گواهی فاسق+۱ آیه
  • لعان از سوی شوهر (قذفکننده)، موجب رفع حدّ قذف از وی+۳ آیه
  • تهمت و افترا به دیگران در معاشرت با انان، امری ناپسند+۸ آیه
  • حفظ ابرو و شخصیّت افراد، از اداب معاشرت و همنشینی با انان+۴ آیه
  • فاسقان، محروم و بی نصیب از امرزش+۳ آیه
  • نسبت دهندگان زنا به زنان پاکدامن، بی نصیب از غفران الهی+۱ آیه
  • نسبت دهندگان زنا (قذف) به زنان پاکدامن، درصورت توبه و اصلاح رفتار خویش و جبران زیانوارده بر شخص متهم، مشمول مغفرت خداوند+۱ آیه
  • فسق، باعث محرومیت از غفران الهی+۳ آیه
  • نسبت زنا دادن به زنان پاکدامن، مانع بهرهمندی از مغفرت+۱ آیه
  • ضرورت تلاش تمامی اهل ایمان، برای اجرای حدود الهی+۱ آیه
  • وجوب برهنه بودن بدن نسبتدهندگان زنا به زنان، به هنگام اجرای کیفر (حدّ قذف) بر انان
  • وجوب حفظ ابروی افراد، در جامعه+۴ آیه
  • لزوم شهادت چهار مرد مسلمان، برای اثبات فحشای زنان+۵ آیه
واژه‌ها