سوره نور(النور)، آیه ۳۶ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۴
فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ
(این چراغ پرفروغ) در خانههایی قرار دارد که خداوند اذن فرموده دیوارهای آن را بالا برند (تا از دستبرد شیاطین و هوسبازان در امان باشد)؛ خانههایی که نام خدا در آنها برده میشود، و صبح و شام در آنها تسبیح او میگویند...
معنی کلمات و عبارات
«فِی بُیُوتٍ»: مراد از (بیوت) مساجد است و جار و مجرور میتواند متعلّق به فعل محذوفی باشد و تقدیر چنین است: إِذا أَرَدْتُمْ إِلْتِمَاسَ هذَا النُّورِ فَالْتَمِسُوهُ فی بُیُوتٍ (نگا: تفسیر عبدالکریم خطیب). یا این که: هذِهِ الْمِشْکَاة، یا: هذَا الْمِصْبَاحُ، یا: هذِهِ الشَّجَرةُ الْمُبَارَکَةُ فِی بُیُوتٍ. بعضی هم این جار و مجرور را متعلّق به فعل (یُسَبِّحُ) میدانند. در این صورت (فیها) برای تأکید بوده و زائد است. «یُسَبِّحُ»: (نگا: بقره / ). فاعل آن (رِجالٌ) در آیه بعدی است. «بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ»: (نگا: رعد / ).
نزول
سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۲۰ رویداد)
- تخریب مسجد ضرارمرتبط با نزول
22 بعثت · مدینه - بخشش سه تنِ بازمانده از تبوکمرتبط با نزول
22 بعثت · مدینه - حج ابوبکر و ابلاغ برائت
22 بعثت · مکه - اعزام علی به یمن
22 بعثت · یمن - هیئت مسیحیان نجران
22 بعثت · مدینه - وفد عبدالقیس
22 بعثت · مدینه - آمدن عدی بن حاتم
22 بعثت · مدینه - وفد اشعریان
22 بعثت · مدینه - وفد بنی حنیفه
22 بعثت · مدینه - وفد بنی تمیم
22 بعثت · مدینه - وفد همدان
22 بعثت · مدینه - وفد کنده
22 بعثت · مدینه - وفد ثقیف
22 بعثت · مدینه - وفد تجیب
22 بعثت · مدینه - اعزام خالد به بنی حارث نجران
22 بعثت · نجران - اعزام خالد به دومةالجندل
22 بعثت · دومةالجندل - اعزام معاذ و ابوموسی به یمن
22 بعثت · یمن - مباهله با مسیحیان نجران
22 بعثت · مدینه - پیمانهای ایله و جربا و اذرح
22 بعثت · ایله / جربا / اذرح - عامالوفود: سال هیئتها
22 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - مثل نور خدا، همانند چراغ دانى است دربرگیرنده چراغى پر فروغ و نورافشان که در خانه هایى است که به اذن خداوند، رتبه رفیع یافته اند و هماره مرکز یاد خدا هستند. «مثل نوره کمشکوة فیها مصباح المصباح فى زجاجة ... فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه»
برداشت یاد شده، مبتنى بر این نکته است که «فى بیوت» متعلق به «مشکوة» و صفت براى آن باشد.
۲ - خانه هایى که به اذن خداوند عظمت و رفعت یافته اند و همواره یاد خدا در آنها زنده است، مرکز نور و هدایت خدا هستند. «مثل نوره کمشکوة ... یهدى اللّه لنوره من یشاء... فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه»
برداشت یاد شده، بر این اساس استوار است که «فى بیوت» متعلق به «یهدى اللّه لنوره...» باشد.
۳ - هدایت و راه یابى به نور ویژه خداوند، داراى راه ها و مکان هاى ویژه است. «یهدى اللّه لنوره من یشاء ... فى بیوت أذن اللّه أن ترفع»
۴ - مثل نور خداوند، همانند چراغى است پرفروغ و درخشان در چراغ دانى که در خانه ها و معابدى مرتفع واقع است که همواره نام خداوند در آنها زنده مى باشد. «مثل نوره کمشکوة فیها مصباح ... فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه»
برداشت فوق بر دو چیز استوار است: ۱- مراد از «ترفع» رفعت مادى باشد; چنان که خداوند درباره حضرت ابراهیم (ع) فرمود: «و إذا یرفع إبراهیم القواعد من البیت; و آن گاه ابراهیم پایه هاى خانه (خانه خدا) را بالا برد» بقره، آیه ۱۲۷. ۲- جمله «فى بیوت» ادامه تمثیل خداوند باشد.
۵ - مرتفع ساختن کانون هاى عبادت و ذکر خدا، جایز و مشروع است. «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه»
۶ - کانون هاى ذکر خدا، داراى عظمت و رفعت مقام «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه»
۷ - عظمت و رفعت مکان ها، منوط به اذن خداوند است. «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع»
۸ - ذکر مستمر نام خدا، موجب عظمت و مجد مکان هاى ذکر مى شود. «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه»
۹ - تعلق اذن خداوند، بر رفعت و منزلت برخى از خانه ها و مکان ها «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع»
۱۰ - منزل هاى عظمت یافته به اذن خداوند، محل تسبیح شبانه روزى مردمان شایسته است. «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع ... یسبّح له فیها بالغدوّ و الأصال»
۱۱ - خانه هایى که در آنها همواره ذکر و تسبیح خدا گفته مى شود، مرکز نور خدا است. «مثل نوره کمشکوة ... فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه یسبّح له فیها بالغدوّ و الأصال»
۱۲ - ارزش والاى ذکر نام خدا و تسبیح و تقدیس او «أن ترفع و یذکر فیها اسمه یسبّح له فیها بالغدوّ و الأصال»
۱۳ - صبح و شب، موقعیت هاى بسیار مناسب براى تسبیح و تقدیس خداوند «یسبّح له فیها بالغدوّ و الأصال»
قید «بالغدوّ و الأصال» براى این نیست که تسبیح را به دو وقت صبح و شب مقید سازد. بنابراین اختصاص به ذکر یافتن این دو وقت از میان دیگر وقت ها بیانگر مناسب تر بودن آن دو، براى تسبیح و عبادت است.
۱۴ - «عن أبى جعفر(ع) (فى قوله تعالى «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه» (قال) هى بیوتات الأنبیاء والرسل و الحکما و أئمة الهدى ...; از امام باقر(ع) روایت شده است که [درباره قول خداى تعالى] «فى بیوت أذن اللّه أن ترفع و یذکر فیها اسمه» فرمود: آن بیوت، خانه هاى پیامبران، رسولان، حکما و ائمه هدى است». ۱- إکمال الدین، ج ۱- ، ص ۲۱۸، ح ۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۶۰۸، ح ۱۸۴.
۱۵ - «عن الإمام موسى بن جعفر عن أبیه علیهما السلام فى قول اللّه عزّوجلّ «... یسبّح له فیها بالغدوّ والأصال» ... قال الصلاة فى أوقاتها; امام موسى بن حعفر(ع) از پدر بزرگوارش نقل مى کند که درباره قول خداى - عزّوجل - «...یسبّح له فیها بالغدوّ و الأصال» فرمود: مقصود خواندن نماز در اوقات معین آن است». ۱- تأویل الآیات الظاهرة، ص ۳۵۹; بحارالأنوار، ج ۲۳، ص ۳۲۶، ح ۴.
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۵–۴۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۵–۴۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۵–۵۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۵–۳۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
احکام معبداهمیت وقت نمازتمثیل به چراغ درخشانخانه های رفیععوامل رفعت اماکنفضیلت مکان ذکر خدامرتفع سازی معبدمرکز نور خدامرکز هدایتهای خدامعبد مرتفعمنشأ رفعت اماکنمکان تسبیح خدامکان هدایتمکان ذکر خدامثل نور خداهدایت به نور خداارزش تسبیح خدانقش اذن خداتسبیح در صبحاهمیت اذن خداارزش ذکر خداوقت تسبیح خداآثار تسبیح خداتسبیح در شباذن خدامثالهای قرآناهمیت نمازآثار ذکر خدااحکامروش هدایت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
- تعلّق اذن خداوند بر رفعت و منزلت برخی خانهها و مکانها
- یاد مستمرّ نام خدا در مکانها، سبب عظمت انها
- ذکر نام خدا و تسبیح و تقدیس او، امری ارزشمند و والا
- تسبیح خداوند در صبح و شام، عامل برخورداری از پاداش الهی+۲ آیه
- یاد خداوند، موجب برخورداری از پاداش الهی+۴ آیه
- استفاده از تمثیل، از روشهای تربیتی قران+۳ آیه
- تسبیح خداوند در خانهها، زمینه برخورداری انها از نور خداوند+۱ آیه
- صبحگاه و شبانگاه، زمانی مناسب برای تسبیح خداوند+۷ آیه
- مردان الهی، تسبیحکنندگان خدا در صبحگاهان و شبانگاهان+۱ آیه
- منازل رفیع الهی، شایسته تسبیحکنندگان خداوند+۱ آیه
- رخصت خداوند، بر رفعت و منزلت برخی خانه ها
- نور خدا همانند چراغ دانی با نوری پرفروغ، در خانه های رفیع و منزلت یافته، به اذن خداوند+۱ آیه
- خانه های رفیع و منزلت یافته به اذن خداوند، مرکز نور الهی+۱ آیه
- خانه های رفیع و عظمت یافته به اذن خداوند، برخاسته از ذکر خدا در ان
- خانه های رفیع و عظمت یافته به اذن خداوند، محلّ تسبیح شبانه روزی مردمان شایسته
- خانه علی، رفیع و با عظمت، به اذن خدا
- خانه علی و فاطمه(علیهما السلام)، رفیع و با عظمت، به اذن خدا
- خانه های ایمّه هدی، رفیع و عظمت یافته، به اذن خداوند
- خانه اقامه کنندگان نماز، عظمت و رفعت یافته، به اذن خداوند+۱ آیه
- خانه های انبیا، رفیع و عظمت یافته، به اذن خداوند
- خانه های حکما، رفیع و عظمت یافته، به اذن خداوند
- خانه پرداخت کنندگان زکات، دارای عظمت و رفعت، به اذن خداوند+۱ آیه
- ذکر مستمرّ خدا، موجب عظمت مکانهای ذکر
- ذکر خدا در صبحگاهان و شامگاهان، موجب نورانیت خانه های ذاکران+۱ آیه
- ذکر خدا، زمینه ساز برخورداری از هدایت+۳ آیه
- توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) به ذکر پروردگار، هنگام صبح+۲ آیه
- اهتمام مردان الهی، به ذکر و یاد خدا+۱ آیه
- اهتمام خایفان از قیامت به ذکر و یاد خدا، در هر صبح و شام+۱ آیه
- مکانها و خانه های عظمت یافته با ذکر خدا، مرکز نور و هدایت+۱ آیه
- خانه های ایمّه هدی(علیهم السلام)، مکان ذکر الهی به اذن پروردگار+۱ آیه
- خانه های انبیا، مکان ذکر خداوند و یاد او به اذن پروردگار
- خانه های حکیمان الهی، مکانهای ذکر و یاد خدا
- مساجد، از مکانهای ذکر خدا+۲ آیه
- مانع نشدن دادوستدها و تجارتها از پرداخت زکات، از ویژگیهای مردان الهی و اهل تسبیح خدا+۱ آیه
- پرداخت زکات، از صفات اولیای خداوند و تسبیح کنندگان او+۱ آیه
- شامگاهان، از اوقات تسبیح خدا+۷ آیه
- صبح، از اوقات مناسب برای تسبیح و تقدیس خدا+۷ آیه
- خانه های عظمت یافته به اذن خداوند، محل تسبیح خدا در صبح و شام
- خانه های عظمت یافته به اذن خدا، محل ذکر خدا در صبح و شام
- رسیدن به پاداش اخرتی، از عوامل عبادت خدا+۲ آیه
- ترس از عذاب، برانگیزنده مؤمنان به عبادت پروردگار+۲ آیه
- جواز مرتفع ساختن مکان عبادت و ذکر خدا
- اماکن مخصوص عبادت، دارای عظمت و رفعت مقام
- خانه علی(علیه السلام) رفیع و با عظمت، به اذن خدا
- خانه علی و فاطمه(علیهما السلام)، رفیع و با عظمت، به اذن خدا
- مردان الهی و عبادت کنندگان، بیمناک از روز قیامت+۱ آیه
- منازل رفعت یافته به اذن خدا، شایسته مردان تسبیحگوی بازایستاده از لهو، به رغم تلاش اقتصادی+۱ آیه
- اذن خداوند در رفعت و منزلت والای خانههای پیامبر صلی الله علیه و اله
- خانه پیامبر صلی الله علیه و اله مرکز نور خدا به سبب ذکر و تسبیح پیوسته خداوند در ان+۱ آیه
- تسبیح خداوند، از راههای کسب نور+۱ آیه
- یاد خدا و تسبیح او در هر صبحگاه و شامگاه، زمینهای برای کسب نور از خداوند+۱ آیه
- تسبیح خداوند در خانهها، زمینه برخورداری اهل انها از نور خداوند+۱ آیه
- تابش نور خدا در خانههای ذاکران و تنزیه کنندگان او+۱ آیه
- نور خدا، متبلور در خانههای رفعت یافته، بااذن پروردگار+۱ آیه
- هدایت و راهیابی به نور ویژه خداوند، دارای راهها و مکانهای ویژه+۱ آیه
- تنزیهکنندگان دایمی خداوند، مورد هدایت پروردگار به نور+۱ آیه
- خداوند، هدایتگر افراد خاص به سوی نور خود+۱ آیه