آیه ۳۸ سوره نور

سوره نور(النور)، آیه ۳۸ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۵

لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

(آنها به سراغ این کارها می‌روند) تا خداوند آنان را به بهترین اعمالی که انجام داده‌اند پاداش دهد، و از فضل خود بر پاداششان بیفزاید؛ و خداوند به هر کس بخواهد بی حساب روزی می‌دهد (و از مواهب بی‌انتهای خویش بهره‌مند می‌سازد).

معنی کلمات و عبارات
«لِیَجْزِیَهُمْ ...»: تا پاداششان دهد. لام آن متعلّق به (یُسَبِّحُ) یا (لا تُلْهِیهِمْ) یا به محذوفی که سوق کلام بر آن دلالت دارد. یعنی آنچه بیان شد انجام می‌دهند، تا این که خدا پاداششان دهد. لام عاقبت است، یعنی تا سرانجام خدا پاداش کارهای نیک ایشان را عطاء فرماید. «أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا»: (نگا: توبه / نحل / ).
نزول

سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۲۰ رویداد)
نکات آیه
۱ - اعمال خوب مردمانى که همواره به یاد خدا هستند، در پى دارنده پاداشى از نوع پاداش بهترین عمل ها از سوى خداوند «رجال ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا» ۲ - مردمانى که همواره به یاد خدا هستند، از بهترین و بالاترین پاداش هاى الهى برخوردار خواهند بود. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا» برداشت یاد شده، مبتنى بر این نکته است که کلمه «جزاء» پیش از «أحسن»، در تقدیر و مفعول دوم براى «لیجزى» باشد. ۳ - دستیازى به بهترین پاداش هاى خداوند، هدف مردمانى که هیچ اشتغالى آنان را از تسبیح و ذکر دایم خدا، بر پایى نماز و پرداخت زکات بازنمى دارد. «یسبّح ... رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه و إقام الصلوة و إیتاء الزکوة ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا» برداشت فوق، بر این اساس است که لام «لیجزى» براى غایت باشد; یعنى، مردان الهى براى دستیابى به بهترین پاداش خداوند، همواره به یاد او هستند. و از نافرمانى او در هراس مى باشند. ۴ - چشم پوشى خداوند در مقام پاداش دهى، از کم و کاستى هاى اعمال نیک مردمانى که دایم به یاد خدا هستند. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا» اعطاى پاداش بهترین و کامل ترین اعمال به مردمان الهى، ممکن است به این معنا باشد که خداوند، کم و کاستى هاى اعمال آنان را نادیده مى گیرد و پاداش عمل کامل را به آنان عنایت مى کند. ۵ - جلوه فضل الهى، در پاداش دادن به مردمانى که پیوسته به یاد خدا هستند. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا» «جزاى أحسن» - که به معناى پاداش دادن به بیش از حد استحقاق است - بیانگر تجلى فضل خدا، در پاداش دهى به مردمان الهى است. ۶ - هر عمل نیکى، داراى مراتب مختلف در نیکى و پاداش هاى گوناگون متناسب با آن عمل نیک است. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا» این که خداوند، اعمال مردمان الهى را به بهترین نوع عمل پاداش مى دهد، نشانگر آن است که هر عمل نیکى، داراى انواع و مراتب گوناگون است که خداوند در مقام جزا، بهترین نوع آن را ملاک قرار مى دهد و به مردمان الهى عطا مى کند. ۷ - انجام عبادت به قصد رسیدن به پاداش اخروى، با قصد قربت و الهى بودن آن، سازگار است. «یسبّح له فیها ... رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه و إقام الصلوة و إیتاء الزکوة ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا» برداشت یاد شده، بر این اساس است که «لام» در «لیجزیهم» براى غایت باشد. ۸ - مردانى که همواره در یاد خدا هستند، علاوه بر دریافت بهترین پاداش اعمال خود، از فضل مخصوص الهى نیز برخورداراند. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... و یزیدهم من فضله» ۹ - اعطاى پاداشى افزون بر استحقاق شخص، نمودى از فضل خداوند است. «لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا و یزیدهم من فضله» ۱۰ - مردمانى که همواره به یاد خدا هستند، به بهترین پاداش و فضل او امیدواراند. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا و یزیدهم من فضله» ۱۱ - مردمانى که دایم به یاد خدا هستند، همواره در حال خوف و رجایند. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... یخافون یومًا ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا و یزیدهم من فضله» برداشت یاد شده از آن جاست که مردمان الهى، در عین هراس داشتن از وضعیت خود در قیامت (یخافون یوماً...)، چشم به پاداش فراوان خداوند و فضل او دوخته اند. ۱۲ - یاد دایم خداوند، افزایش دهنده منزلت و ابعاد وجودى انسان «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... و یزیدهم من فضله» برداشت فوق، از آمدن تعبیر «یزیدهم» به جاى «یزید لهم» استفاده مى شود; یعنى، فعل زیاد شدن به خود اشخاص نسبت داده شده است نه به پاداش آنان. ۱۳ - برخى از بندگان، از روزى فراوان و چشمگیر خدا برخوردارند. «و اللّه یرزق من یشاء بغیر حساب» ۱۴ - بهره مندى انسان ها از روزى بى شمار و فراوان خداوند، بسته به مشیت او است. «و اللّه یرزق من یشاء بغیر حساب» ۱۵ - مردان الهى، از روزى و فضل بدون حسابرسى خداوند برخورداراند. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... و اللّه یرزق من یشاء بغیر حساب» معناى «بغیر حساب» - به قرینه «و یزیدهم من فضله» - مى تواند بدون حسابرسى باشد; زیرا اعطاى مازاد بر استحقاق (من فضله) دلیل بر این است که حسابرسى در کار نیست، وگرنه مى بایست تنها به مقدار استحقاق شخص، پاداش داده شود. ۱۶ - مردمانى که همواره به یاد خدا هستند، نماز به پا مى دارند، زکات مى پردازند و از قیامت مى ترسند، از روزى فراوان و بى شمار برخورداراند. «رجال لاتلهیهم تجرة و لابیع عن ذکر اللّه ... لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا و یزیدهم من فضله و اللّه یرزق من یشاء بغیر حساب» «حساب» به معناى شمارش است و «بغیر حساب» (بى شمارش) مى تواند کنایه از کثرت و فراوانى باشد. ۱۷ - مردمانى که همواره به یاد خدا هستند، از روزیى فراتر از انتظار و توقع خویش برخورداراند. «رجال لاتلهیهم تجرة ... لیجزیهم ... و یزیدهم من فضله و اللّه یرزق من یشاء بغیر حساب» برداشت یاد شده، مبتنى بر این نکته است که لام در «لیجزیهم» و «یزیدهم» براى غایت باشد; یعنى، مردان خدا به منظور بهره مندى از پاداش و فضل خداوند به یاد او هستند; ولى خداوند بیش از انتظارشان به آنان پاداش مى دهد و مصداق اصلى «و اللّه یرزق من یشاء»، همین مردان الهى اند. ۱۸ - پاداش برتر و مازاد بر استحقاق بندگان، پرتوى از مشیت خدا بر اعطاى روزى بى شمار او «لیجزیهم اللّه أحسن ما عملوا و یزیدهم من فضله و اللّه یرزق من یشاء بغیر حساب» جمله «و اللّه یرزق من یشاء بغیر حساب» در مقام تعلیل براى جمله «لیجزیهم اللّه...» و «یزیدهم...» است; چون خداوند به هر کس که بخواهد روزى بى حساب و فراون مى دهد. از این رو به مردان الهى پاداش افزون بر استحقاقشان، عنایت مى فرماید.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
  • یاد خداوند، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۲ آیه
  • اعطای پاداش کامل و بهتر به صاحبان اعمال نیک+۲ آیه
  • تبلور فضل الهی، در اعطای پاداش اضافه بر استحقاق
  • خوف از قیامت، موجب بهرهمندی از پاداش بهشت+۱ آیه
  • تسبیح خداوند در صبح و شام، عامل برخورداری از پاداش الهی+۱ آیه
  • یاد خداوند، موجب برخورداری از پاداش الهی+۳ آیه
  • پرداخت زکات، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۲ آیه
  • عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۶ آیه
  • برپا داشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۵ آیه
  • استفاده از تمثیل، از روشهای تربیتی قران+۲ آیه
  • مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۴ آیه
  • خداوند، عطاکننده فضل به انسانها، براساس مشیّت خود+۷ آیه
  • تفاوت ادمیان، در بهره مندی از فضل خدا، برخاسته از مشیّت او+۸ آیه
  • عمل صالح، سبب برخورداری از فضل خدا+۶ آیه
  • خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۱۰ آیه
  • خوف تاجران خداشناس از قیامت، عاملی برای دستیابی انان به بهترین پاداشهای الهی+۱ آیه
  • پاداش برتر و مازاد بر استحقاق تاجران خدا ترس، پرتوی از مشیّت خدا بر اعطای روزی بی شمار او+۱ آیه
  • ذکر خدا، موجب برخورداری از پاداشی برتر از اعمال+۱ آیه
  • ذکر خداوند، موجب برخورداری ذاکران، از رزق و روزی بی حساب الهی+۱ آیه
  • برخورداری ذاکران، از فضل مخصوص الهی در اخرت+۱ آیه
  • برخورداری بهشتیان، از روزی فراوان و بی حساب+۲ آیه
  • برخورداری مردان الهی، از رزق بدون حسابرسی خدا+۱ آیه
  • برخورداری بهشتیان، از روزی فراوان و بی حسابرسی+۱ آیه
  • فراوانی رزق، منوط به مشیّت خدا+۳ آیه
  • رزق فراوان اخرتی پاداش مردان الهی ذاکر خدا و نمازگزار+۱ آیه
  • برخورداری بهشتیان، از روزی فراوان و بی حساب+۲ آیه
  • بهره مندی مؤمنان نمازگزار، از رزق الهی در اخرت+۳ آیه
  • پرداخت زکات، موجب برخورداری از فضل و روزی بی حساب الهی+۱ آیه
  • برپاداشتن نماز، موجب بهره مندی از رزق الهی+۳ آیه
  • همیشه به یاد خدا بودن مردان الهی، باعث بهره مندی انها از رزق بی حساب+۱ آیه
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۶ آیه
  • مشیّت خداوند، در عطای رزق بی حساب به بندگان+۳ آیه
  • مشیّت خداوند، منشا رفاه انسانها+۳ آیه
  • پرداخت زکات، از عوامل بهره مندی مردان والا مقام الهی، از روزی فراوان و بی حساب+۱ آیه
  • پرداخت زکات، از جمله عوامل بهره مندی مردان والامقام الهی، از فضل خدا+۱ آیه
  • پرداخت زکات، از جمله بهترین اعمال+۲ آیه
  • دستیابی به بهترین پاداشهای خداوند، هدف مردان خداترس و ذاکر، از پرداخت زکات+۱ آیه
  • خداوند، عطاکننده کامل ترین و بهترین پاداش پرداخت زکات، به مردان الهی و ممحض در ذکر خدا+۱ آیه
  • رسیدن به پاداش اخرتی، از عوامل عبادت خدا+۳ آیه
  • عمل انسانها، دارای درجات و مراتب متفاوت
  • ازدیاد فضل خدا به مردان ذاکر خدا، با عنوان پاداش نیک+۱ آیه
  • تفاوت ادمیان، در بهره مندی از فضل خدا، برخاسته از مشیّت او+۸ آیه
  • عمل صالح، سبب برخورداری از فضل خدا+۶ آیه
  • برپاکنندگان نماز، مشمول فضل الهی+۳ آیه
  • پرداخت کنندگان زکات، مشمول فضل الهی+۳ آیه
  • ذاکران خدا، مشمول فضل الهی+۱ آیه
  • خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۱۰ آیه
  • بهرهمند شدن از فضل افزون بر استحقاق شخصی، پاداش خداوند به گرفتار نشدن مردان الهی به لهو+۱ آیه
  • گرفتار نشدن مردان الهی به لهو و غفلت از یاد خدا، عامل پاداش خداوند به انان به بهتر از عملشان+۱ آیه
  • پاداش مازاد بر استحقاق به عمل نیک بندگان، پرتوی از مشیّت خدا
  • بهرهمندی انسانها از روزی بیشمار و فراوان، بسته به مشیّت خداوند+۳ آیه
  • نقش نماز، در بهرهمندی از رزق الهی+۵ آیه
  • نقش نماز، در بهرهمندی انسان از فضل الهی+۳ آیه
  • بهپاداشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۵ آیه
  • بهرهمندی نمازگزاران، از رزق الهی+۴ آیه
واژه‌ها