سوره فاطر، آیه ۲۹ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۷
إِنَ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَ أَقَامُوا الصَّلاَةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَ عَلاَنِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ
کسانی که کتاب الهی را تلاوت میکنند و نماز را برپا میدارند و از آنچه به آنان روزی دادهایم پنهان و آشکار انفاق میکنند، تجارتی (پرسود و) بیزیان و خالی از کساد را امید دارند.
معنی کلمات و عبارات
«یَرْجُونَ»: میخواهند. امید میدارند. جمله (یَرْجُونَ تِجَارَةًَ ...) خبر (إِنَّ) است. «لَن تَبُورَ»: هرگز تباه و نابود نمیگردد. یعنی بیرونقی و زیانمندی و از میان رفتن ندارد. چرا که معامله با خدا پیوسته سودمند است و زیان و ضرر نمیبیند (نگا: صف / - ).
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - انس با قرآن و تلاوت مستمر آن، برپایى نماز و انفاق در نهان و آشکار، از اوصاف عالمان راستین و اهل معرفت «إنّما یخشى اللّه من عباده العلمؤا ... إنّ الذین یتلون کتب اللّه و أقاموا الصلوة و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که آیه شریفه «إنّ الذین...» در مقام بیان جمله «إنّما یخشى اللّه من عباده العلماء» است; یعنى، در توصیف عالمان خداترس مى باشد.
۲ - انس با قرآن و تلاوت پیوسته آن، برپایى نماز و انفاق در نهان و آشکار، از نشانه هاى خداترسى است. «إنّما یخشى اللّه من عباده العلمؤا ... إنّ الذین یتلون کتب اللّه و أقاموا الصلوة و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
۳ - ارزش و اهمیت تلاوت قرآن کریم «إنّ الذین یتلون کتب اللّه»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که تلاوت قرآن کریم، در ردیف برپایى نماز و انفاق، از اوصاف عالمان راستین و خداترسان قرار گرفته است.
۴ - اهمیت و برترى انفاق پنهانى نسبت به انفاق آشکار «و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
تقدم لفظى انفاق سرّى بر انفاق آشکار، مى تواند حکایت از تقدم رتبى نماید.
۵ - امکانات و دارایى هاى انسان، عطا و داده الهى است. «و أنفقوا ممّا رزقنهم»
۶ - اعتقاد به خدادادى بودن امکانات و دارایى ها، زمینه ساز پیدایش روحیه انفاق گرى در انسان «و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
از هدف هاى یادآورى این حقیقت (خدادادى بودن دارایى ها) در بیان لزوم انفاق، مى تواند تسهیل آن و ایجاد روحیه انفاق گرى در انسان ها باشد.
۷ - گستره دامنه انفاق، در تمامى موهبت ها، امکانات و دارایى هاى خدادادى است. «و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
با توجه به کلمه «ما» - که افاده معناى شمول و عموم مى کند - برداشت یاد شده به دست مى آید; یعنى، هر نوع دارایى و امکانات زندگى مشمول حکم انفاق مى باشد.
۸ - انفاق بخشى از دارایى ها و امکانات زندگى - و نه همه آنها - توصیه خداوند به انفاق کنندگان «و أنفقوا ممّا رزقنهم»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که «من» در «ممّا» (من ما) به معناى «بعض» باشد. بنابراین «ممّا رزقناهم...»; یعنى، کسانى که بخشى از داریى هایشان را انفاق مى کنند.
۹ - اسلام در بردانده احکام فردى و اجتماعى و تنظیم روابط فرد با خدا و جامعه «و أقاموا الصلوة و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
فریضه نماز، حکمى فردى و گویاى ارتباط میان فرد با خدا است و فریضه انفاق، حکمى اجتماعى و حاکى از رابطه فرد با جامعه است.
۱۰ - اخلاص و انگیزه خدایى داشتن، شرط انفاق مقبول و داراى پاداش «و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
از این که عالمان خداترس، در همه حال (نهان و آشکار) انفاق مى کنند، نشانگر اخلاص آنان است و خداوند از چنین انفاقى ستایش کرده و براى آن پاداش مقرر فرموده است.
۱۱ - اخلاص و انگیزه خدایى داشتن، از اوصاف عالمان راستین و اهل معرفت «إنّما یخشى اللّه من عباده العلمؤا ... إنّ الذین ... و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة»
۱۲ - بشارت به عالمان خداترس، تلاوتگر قرآن، برپادارنده نماز و انفاق کننده در نهان و آشکار، مبنى بر تجارتى از بین نرفتنى (بهشت برین) از ناحیه خداوند «إنّما یخشى اللّه من عباده العلمؤا ... إنّ الذین یتلون کتب اللّه و أقاموا الصلوة و أنفقوا ممّا رزقنهم سرًّا و علانیة یرجون تجرة لن تبور»
«بوار» (ریشه «لن تبور») به معناى شدت کسادى است و از آن جا که کسادى شدید موجب فساد و نابودى مى شود، این واژه در معناى «هلاک» به کار مى رود (برگرفته از مفردات راغب).
۱۳ - امید داشتن به رحمت و پاداش الهى - نه خود را مستحق آن شمردن - از ویژگى هاى عالمان خداترس، تلاوتگر قرآن، برپادارنده نماز و انفاق کننده در نهان و آشکار «إنّما یخشى اللّه من عباده العلمؤا ... إنّ الذین یتلون کتب اللّه و أقاموا الصلوة ... یرجون تجرة لن تبور»
۱۴ - خداترسى، تلاوت قرآن کریم، برپاداشتن نماز و انفاق در نهان و آشکار، از عوامل امیدوارى به لطف و پاداش الهى «إنّما یخشى اللّه من عباده العلمؤا ... إنّ الذین یتلون کتب اللّه و أقاموا الصلوة ... یرجون تجرة لن تبور»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۳۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۷–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار عقیده به منشأ ثروتاخلاص علماارزش تلاوت قرآنامیدواری انفاقگرانامیدواری برپاکنندگان نمازامیدواری تلاوت کنندگان قرآنامیدواری علماانس با قرآنانفاق علمابرپایی نماز علمابشارت به انفاقگرانبشارت به برپاکنندگان نمازبشارت به تلاوت کنندگان قرآنبشارت به علمابشارت تجارت بی زیانتداوم تلاوت قرآنتلاوت قرآن علماشرایط پاداش انفاقعوامل امیدواری به لطف خداعوامل امیدواری به پاداشهای خداتعالیم اجتماعی اسلامتعالیم فردی اسلامشرایط قبول انفاقاهمیت انفاق پنهانیآثار انفاق آشکارآثار انفاق پنهانیصفات علماانفاق آشکارارزش انفاق آشکارارزش انفاق پنهانیامیدواری به پاداشهای خداانفاق پنهانیبشارت بهشتنشانه های خشیتجامعیت اسلاماهمیت تلاوت قرآنتوصیه به انفاقبرپایی نمازآثار خشیتآثار تلاوت قرآناخلاص در انفاقامیدواری به رحمت خدامحدوده انفاقآثار برپایی نمازجاودانگی در بهشتزمینه انفاقمنشأ امکانات مادیآثار اخلاصویژگیهای اسلامبشارتهای خداعطایای خداعوامل انگیزشتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۰)
- امور اقتصادی و معیشتی مردم، دارای جایگاهی مهمّ در حدّ مسایل اعتقادی و عبادی+۶ آیه
- امید تلاوتکنندگان قران، برپادارندگان نماز و انفاق کنندگان به پاداش زوالناپذیر خداوند
- تلاوت قران، برپا داشتن نماز و انفاق در راه خدا، زمینه امید به افزایش فضل الهی+۱ آیه
- امید انفاقگران به پاداش زوالناپذیر خداوند
- تلاوتکنندگان قران، امیدوار به تجارتی پرسود و بیزیان
- عالمان خداترس، امیدوار به تجارتی از بین نرفتنی و پاداش جاوید خداوند+۱ آیه
- امید مؤمنان به تجارت بیزیان و زوالناپذیر در معامله خود با خدا
- برپاداشتن نماز، زمینهساز امیدواری به رحمت و پاداش الهی
- انفاق در پنهان و اشکار، از جمله زمینههای امیدواری به پاداشهای جاوید الهی
- خداترسی عالمان، از جمله زمینههای امیدواری انان به پاداش و لطف زوالناپذیر الهی+۱ آیه
- تلاوت قران، از عوامل امیدواری به پاداشی بیزوال
- اقامه نماز، زمینهساز امیدواری به لطف و پاداش جاوید الهی
- انفاق در راه خدا موجب برخورداری از تجارت زوالناپذیر
- انفاق در راه خدا، درپیدارنده سپاسگزاری خداوند+۲ آیه
- انفاق پنهانی و اشکار تجارتی سودمند
- انفاق اشکار و پنهان امری ارزشمند و قابل ستایش+۵ آیه
- انفاق، تجارتی سودمند
- انفاق از اموال حلال و مشروع، مورد توصیه و فرمان خدا+۶ آیه
- انفاق در نهان و اشکار، از اوصاف عالمان راستین+۱ آیه
- انفاق در نهان و اشکار علما از عوامل امیدواری انان به لطف و پاداش الهی+۱ آیه
- انفاق عالمان راستین زمینه برخورداری انان از اجر کامل و بیش از استحقاق خود+۲ آیه
- بهرهمندی عالمان انفاقگر از امرزش و سپاسگزاری خداوند+۲ آیه
- انفاقگران برخوردار از امرزش و دارنده نشان سپاسگزاری از خداوند+۲ آیه
- انفاق در راه خدا موجب برخورداری از فضل و امرزش خداوند+۳ آیه
- توجّه به پاداشهای الهی، زمینهساز اسانشدن انفاق مال بر ادمی+۶ آیه
- توجّه به خدادادیبودن داراییها و امکانات، زمینهساز انفاق انسان+۵ آیه
- محدودبودن انفاقِ شایسته به اموال حلال و مشروع+۶ آیه
- محدود نبودن انفاق به امکانات و داراییهای خاص+۶ آیه
- تلاوت قران، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۳ آیه
- ثواب عادلانه انفاق، از سوی خداوند+۱ آیه
- عادلانه بودن پاداش تلاوتکنندگان کتاب اسمانی و نمازگزاران وانفاقگران+۱ آیه
- پاداش مضاعف برای تلاوت کنندگان کتاب الهی، نمازگزاران و انفاق کنندگان+۱ آیه
- انفاق، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۶ آیه
- تلاوت قران، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۴ آیه
- برپا داشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۸ آیه
- تجارت معنوی، یکی از اقسام تجارت
- تلاوت قران، از عوامل امیدواری به پاداش همیشگی
- سپاسگزاری خداوند از بندگانش، در پیِ تلاوت قران از سوی انان+۱ آیه
- تلاوتگران ایات قران برخوردار از فضل الهی+۱ آیه
- تلاوت قران، زمینهساز امرزش گناهان+۳ آیه
- تلاوت قران، موجب برخورداری از پاداش الهی+۴ آیه
- تلاوت قران، از ویژگیهای عالمان خداترس+۱ آیه
- جواز انفاق، به صورت اشکار و پنهان+۴ آیه
- انفاق از اموال حلال و مشروع، مورد توصیه و فرمان خدا+۶ آیه
- جواز انفاق اشکار+۴ آیه
- جواز انفاق پنهانی+۴ آیه
- سپاسگزاری خداوند، از مؤمنان برپادارنده نماز+۱ آیه
- سپاسگزاری خداوند، از مؤمنان انفاقگر+۲ آیه
- عمل صالح، سبب برخورداری از فضل خدا+۷ آیه
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۷ آیه
- انفاق از روزیهای خدادادی، تجارتی زوال ناپذیر
- توصیه و فرمان خدا به انفاق از اموال حلال و مشروع+۶ آیه
- انفاق اهل کتاب، از روزیهای خدادادی به ایشان
- انفاق علما، از روزیهای خدادادی به انها+۱ آیه
- خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۶ آیه
- عمل صالح، سبب برخورداری از فضل خدا+۷ آیه
- برپاکنندگان نماز، مشمول فضل الهی+۳ آیه
- پرداخت کنندگان زکات، مشمول فضل الهی+۳ آیه
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۷ آیه
- اموال و داراییها، رزقی از جانب خدا و عطای او به انسانها+۵ آیه
- تسلیم در برابر کتاب خدا، هنگام تلاوت ان، زمینه مدح و ستایش الهی+۵ آیه
- تلاوت ایات خداوند، زمینه ستایش و مدح و تمجید از انسان+۵ آیه
- انفاق، موجب مغفرت و امرزش الهی+۶ آیه
- تلاوت کتاب الهی، زمینه ساز جلب مغفرت+۲ آیه
- اقامه نماز، موجب امرزش الهی+۵ آیه
- اقامه نماز، شرطی برای مغفرت انفاقگران+۴ آیه
- تلاوت قران، زمینه غفران انفاق گران+۲ آیه
- انفاق کنندگان مشمول مغفرت الهی+۵ آیه
- اقامه نماز، زمینه مغفرت تلاوت کنندگان قران+۲ آیه
- انفاق، شرطی برای امرزش تلاوت کنندگان قران+۲ آیه
- اقامهکنندگان نماز، مشمول مغفرت خداوند+۵ آیه
- اقامه نماز، زمینهساز امیدواری به لطف و پاداش جاوید الهی
- اقامه نماز، زمینه امید به افزایش فضل الهی+۱ آیه
- نقش نماز، در انفاق مالی نسبت به دیگران+۴ آیه
- نقش نماز، در بهرهمندی انسان از فضل الهی+۳ آیه
- برپا داشتن نماز، مایه بهرهمندی از شکر و سپاس الهی+۱ آیه
- نقش نماز، در جلب مغفرت و امرزش الهی+۵ آیه
- بهپاداشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۸ آیه
- اقامه نماز، نوعی تجارت و داد و ستد با خداوند+۱ آیه
- تشکّر خداوند از نمازگزاران، با بهرهمند کردن انان از فضل و عنایت خویش+۱ آیه