آیه ۶۰ سوره نور

سوره نور(النور)، آیه ۶۰ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۸

وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَن يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَن يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

و زنان از کارافتاده‌ای که امید به ازدواج ندارند، گناهی بر آنان نیست که لباسهای (رویین) خود را بر زمین بگذارند، بشرط اینکه در برابر مردم خودآرایی نکنند؛ و اگر خود را بپوشانند برای آنان بهتر است؛ و خداوند شنوا و داناست.

معنی کلمات و عبارات
«الْقَوَاعِدُ»: جمع قاعد. زنان پیر و فرتوتی که از حیض باز ایستاده‌اند و نازا شده و میل زناشوئی و جاذبه جنسی را کاملاً از دست داده باشند. «لا یَرْجُونَ نِکاحاً»: امیدی به ازدواج ندارند، چرا که دیگر بدانان رغبتی نیست و آتش دلدادگی و دلباختگی خودشان در دلشان فرو مرده است. «أَن یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ»: این که لباسهای خود را زمین بگذارند. مراد (خِمار) و (جَلابیب) مذکور در سوره نور آیه ، و سوره احزاب آیه است که روسری و چارقد و مقنعه و جامه‌های رویین می‌باشد. «غَیْرَ»: حال است. «مُتَبرِّجاتٍ»: خارج‌شوندگان از حشمت. زنان آرایش کرده و زینت و زیبائی خود را نشان دهنده. «یَسْتَعْفِفْنَ»: عفّت پیشه کنند. مراد حفظ حجاب برابر سوره نور آیه ، و سوره احزاب آیه است.
نزول

سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۲۰ رویداد)
نکات آیه
۱ - حجاب و پوشش براى زنان سالخورده و ناامید از زناشویى و بى میل به امور جنسى واجب نیست. «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا فلیس علیهنّ جناح أن یضعن ثیابهنّ» «ثوب» (مفرد «ثیاب») به معناى پیراهن است; ولى مقصود از آن در آیه شریفه - به قرینه آیه قبل که درباره درآوردن پیراهن در وقت خواب و استراحت است - روپوش و پوشش هاى مخصوص زنان مسلمان است; نه این که به معناى عریان شدن باشد. ۲ - اجتناب از آرایش و خودآرایى، شرط جواز حجاب نداشتن زنان سالخورده و نا امید از زناشویى است. «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا فلیس علیهنّ جناح أن یضعن ثیابهنّ غیر متبرّجت بزینة» ۳ - آرایش و خودآرایى زنان - حتى سالخوردگان نا امید از زناشویى - در برابر نامحرمان ممنوع است. «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا ... غیر متبرّجت بزینة» ۴ - ناامیدى از زناشویى و بى میلى نسبت به امور جنسى، نشان سالخوردگى زنان و مجوز فرونهادن حجاب و پوشش براى آنان است. «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا ... غیر متبرّجت بزینة» جمله «الّ-تى لایرجون نکاحاً» صفت و قید توضیحى براى «و القواعد من النساء» و بیان کننده مقصود از آن است. ۵ - آرایش و خودآرایى زنان در برابر نامحرمان، امرى مهم و غیر قابل اغماض در نظام اسلامى «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا ... غیر متبرّجت بزینة» ممنوعیت زنان سالخورده و بى میل به امور جنسى از خودآرایى، مى تواند گویاى مطلب یاد شده باشد. ۶ - غریزه و جاذبه هاى جنسى، از نیرومندترین غریزه ها و جاذبه ها است. «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا ... غیر متبرّجت بزینة» پیشگیرى از طغیان غریزه جنسى و روابط ناسالم جنسى فلسفه مهم حجاب و پوشش زنان است. بنابراین ممنوعیت زنان سالخورده از خودآرایى در برابر نامحرمان، مى رساند که غریزه جنسى و جاذبه هاى آن، آنقدر نیرومند است که ممکن است خودآرایى سالخوردگان نیز غریزه جنسى انسان را تحریک کرده و به طغیان وادارد. ۷ - احکام و قوانین اسلام، مطابق با ضرورت ها و واقعیت هاى موجود در زندگى و متناسب با توانایى ها و مقدورات بشرى است. «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا فلیس علیهن جناح أن یضعن ثیابهنّ غیر متبرّجت بزینة» سخت گیرى اسلام نسبت به مسأله حجاب و پوشش زنان و استثنا کردن زنان سالخورده و آسان گرفتن بر آنان در این مسأله نشانگر مطلب یاد شده است. ۸ - حجاب و پوشش براى زنان سالخورده و بى رغبت به زناشویى، بهتر و سودمندتر از بى حجاب و بى پوشش بودن آنان است. «و القوعد من النساء ... لیس علیهنّ جناح أن یضعن ثیابهنّ ... و أن یستعففن خیر لهنّ» برداشت یاد شده، مبتنى بر این است که مقصود از «عفت» خویشتن دارى زنان سالخورده از فرو نهادن حجاب و پوشش خود باشد که در جمله پیش از آن سخن به میان آمده است. ۹ - حجاب و پوشش زنان، نشان عفت آنان و حافظ پاکدامنى ایشان «و القوعد من النساء ... فلیس علیهنّ جناح أن یضعن ثیابهنّ ... و أن یستعففن خیر لهنّ» آیه شریفه به زنان سالخورده، یادآور مى شود که رعایت حجاب براى آنان بهتر از بى حجابى است - هر چند آنان مجاز به ترک حجاب اند - و خداوند از این مسأله به «عفت گزینند و خویشتن دارى کنند» تعبیر فرموده است. این تعبیر مى تواند گویاى این حقیقت باشد که حجاب، نشان عفت و حافظ پاکدامنى زنان است. ۱۰ - عفت و پاکدامنى براى زنان - حتى سالخوردگان - در جهت خیر و صلاح خود آنان است. «و أن یستعففن خیر لهنّ» ۱۱ - خداوند، سمیع (شنوا) و علیم (دانا) است. «و اللّه سمیع علیم» ۱۲ - توجه و اعتقاد به شنوایى و دانایى خداوند، بازدارنده آدمى از گناه و قانون شکنى است. «و القوعد من النساء الّ-تى لایرجون نکاحًا فلیس علیهن جناح أن یضعن ثیابهنّ ... و اللّه سمیع علیم» جمله «و اللّه سمیع علیم» استینافیه تعلیلیه و در مقام تهدید زنانى است که احیاناً بخواهند از حکم حجاب و عفاف سرپیچى کنند و یا از موارد استثنا، سوء استفاده کنند. از این رو آمدن چنین جمله اى و یادآورى صفت شنوایى و دانایى خداوند، مى تواند اشاره به نکته یاد شده باشد. ۱۳ - «عن أبى عبداللّه(ع) انه قرأ «أن یضعن ثیابهنّ» قال الخمار والجلباب ...; امام صادق(ع) در پى تلاوت آیه «أن یضعن ثیابهنّ» فرمود: مراد روسرى و روپوش است...». ۱- کافى، ج ۵، ص ۵۲۲، ح ۱; نورالثقلین، ج ۳، ص ۶۲۳، ح ۲۳۷.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
  • ازاد بودن زنان سالخورده در پوشش، بدون اشکارکردن زینت و ارایش
  • معاف بودن زنان سالخورده از رعایت حجاب شرعی
  • عفّت و پاکدامنی، زمینهساز بهرهمندی از پاداش الهی+۳ آیه
  • واجب نبودن حجاب بر زنهای سالخورده و ناامید از ازدواج، در صورت پرهیز از خودارایی و زینت
  • ناامیدی از زناشویی، نشان سالخوردگی زنان و جواز فرو نهادن پوشش ظاهری
  • واجب نبودن پوشش با لباسهای رویینی و روسری، برای زنهای سالخورده و ناامید از ازدواج
  • بهتر بودن حجاب، برای زنان سالخورده از بیحجابی
  • اجتناب از خودارایی، شرط جواز برگرفتن حجاب، از سوی زنان سالخورده و ناامید از زناشویی
  • لزوم اجتناب از خودارایی برای زنان، در برابر بیگانه نامحرم+۱ آیه
  • عدم جواز تزیین برای زنان از کار افتاده و ناامید از ازدواج، در صورت کشف حجاب
  • رعایت حجاب برای زنان، حتّی سالخوردگان، در جهت خیر و صلاح انان
  • واجب نبودن حجاب برای زنان سالخورده و ناامید از زناشویی، در صورت اجتناب از خودارایی
  • حجاب زن، نشانه عفّت و پاکدامنی او
  • حجاب، مایه خیر و صلاح، حتّی برای زنان سالخورده و بیرغبت به زناشویی
  • واجب نبودن حجاب، برای زنان سالخورده و ناامید از زناشویی
  • پسندیده بودن حجاب، برای زنان سالخورده و بیرغبت به زناشویی
  • جواز نداشتن حجاب بر زنان سالخورده، منوط به اجتناب انان از ارایش و خودارایی
  • عفّت و پاکی، زمینه حجاب و پوشش زنان+۱ آیه
  • حرمت زینتنمایی زنان سالخورده، بر غیر محارم
  • حرمت زینت نمایی زنان سالخورده بر غیر محارم
  • اجتناب از ارایش و خودنمایی، شرط جواز حجاب نداشتن زنان سالخورده و ناامید از زناشویی
  • واجب نبودن پوشش بر زنان سالخورده و بی رغبت به امیزش
  • ممنوع بودن ارایش و خودارایی زنان (حتّی در سالخوردگی) در برابر نامحرمان
  • جواز نگاه کردن مردان نامحرم به زنان سالمند، در صورت عدم زینت نمایی انان
  • پیرزن، مجاز به کشف حجاب، بدون اشکار کردن زینتهای خود نزد نامحرمان
  • مراعات حیا و عفّت، حتّی برای زنان سالخورده، امری پسندیده
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان+۱ آیه
  • توجّه و اعتقاد به شنوایی و دانایی خداوند به امور خیر، زمینه عفّت و پاکدامنی برای زنان
  • عفّت، برای زنان سال خورده، خیر و بهتر از بی حجاب و بی پوشش بودن انان
  • مراعات حیا و عفّت، امری پسندیده، حتّی برای زنان سالخورده
  • زنان سالخورده، مجاز به کشف حجاب از سر، مشروط به عدم خودارایی انان
  • سمیع / اسماوصفات+۱ آیه
  • عفّت و پاکدامنی برای زنان (حتّی سالخوردگان) در جهت خیر و صلاح خود انان
  • حجاب و حفظ حریم ان، از نشانه های عفّت و پاکدامنی+۲ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۱ آیه
  • زینت نمایی زنان سالخورده برای غیر محارم، امری گناه و ناروا
  • اجتناب زنان سالخورده از ارایش و خودارایی، شرط جواز نداشتن لباس (حجاب و بالاپوش)
  • اجتناب از ارایش و خودارایی، شرط جواز پوشش نداشتن زنان سالخورده و ناامید از زناشویی
  • جواز نگاه کردن مردان نامحرم به زنان سالمند، در صورت عدم زینتنمایی و ارایش انها
واژه‌ها