آیه ۱۰ سوره سبأ

سوره سبأ(سبإ)، آیه ۱۰ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۲۹

وَ لَقَدْ آتَيْنَا دَاوُدَ مِنَّا فَضْلاً يَا جِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ

و ما به داوود از سوی خود فضیلتی بزرگ بخشیدیم؛ (ما به کوه‌ها و پرندگان گفتیم:) ای کوه‌ها و ای پرندگان! با او هم‌آواز شوید و همراه او تسبیح خدا گویید! و آهن را برای او نرم کردیم.

معنی کلمات و عبارات
«دَاوُدَ»: یکی از پیغمبران بنی‌اسرائیل است که در فاصله سالهای - قبل از میلاد می‌زیسته است. «فَضْلاً»: فضیلت و نعمت بزرگ. مراد مواهبی همچون نبوّت، زَبور، تسخیر کوهها و پرنده‌ها، نرم کردن آهن، و تعلیم زره‌سازی است. برتری (نگا: نمل / و ). «أَوِّبی»: هم‌آواز شوید. تکرار کنید (نگا: انبیاء / ). «الطَّیْرَ»: علّت نصب آن سه چیز می‌تواند باشد: عطف بر محلّ (جِبالُ). مفعول معه. مفعول به فعل مقدّر (سَخَّرْنا) (نگا: ص / و ). «أَلَنَّا»: نرم کردیم. بعضی می‌گویند: آهن در دست او همچون موم و خمیر نرم بود. برخی می‌گویند: مراد تعلیم ذوب آهن بدو است.
نزول
نکات آیه
۱ - داوود(ع)، برخوردار از فضلى ویژه از جانب خداوند «و لقد ءاتینا داود منا فضلا» نکره بودن «فضلاً» دلالت بر فخامت و عظمت آن مى کند. تأکید «منّا» با نکره آوردن «فضلاً» بیانگر ویژه بودن آن است. ۲ - داوود(ع)، صاحب برترى و فضیلت بر دیگران «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً» «فضلاً» با توجه به معناى لغوى آن (زیادت از حد متوسط) مى تواند به معناى برترى باشد. هم چنین مى تواند به معناى اصطلاحى آن (نعمت و احسان) باشد. برداشت یاد شده بنابر معناى اول است. ۳ - داوود(ع)، داراى شرافت و امتیازى ویژه در پیشگاه خداوند «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً» «من» در «منّا» ابتدایى و متعلق به «آتینا» است. آوردن عبارت «منّا» - به رغم این که جمله بى نیاز از آن است - براى تشریف بوده و حکایت از مقام و منزلت داوود(ع) در پیشگاه خداوند دارد. ۴ - فرمان خداوند به کوه ها، جهت هم صدا شدن با داوود(ع) در تسبیح خداوند «یجبال أوّبى معه» «أوّبى» (از مصدر «اوب») در اصل به معناى نوعى از بازگشت است (مفردات راغب) و مراد از آن - چنان که مفسران نیز گفته اند - تکرار و رجوع در تسبیح گویى است. ۵ - هم صدایى کوه ها با داوود(ع) در تسبیح گویى، از جمله فضیلت هاى اعطا شده از جانب خداوند به آن حضرت «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً یجبال أوّبى معه» جمله «یا جبال أوّبى معه»، بدل اشتمال و یا بدل کل از کل براى «فضلاً» است. بنابراین معنا چنین مى شود: ما به داوود(ع) فضیلتى دادیم و گفتیم اى کوه ها با او در تکرار تسبیح هم صدا باشید. ۶ - خداوند، تسخیرکننده پرندگان براى داوود(ع) «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً ... و الطیر» بنابراین که «الطیر» عطف به «فضلاً» باشد، «ایتاى طیر» به داوود(ع) به معناى مسخر بودن پرندگان براى داوود(ع) خواهد بود. ۷ - فرمان خداوند به پرندگان، براى هم صدایى با داوود(ع) در تسبیح گویى «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً ... و الطیر» بنابراین احتمال که نصب «الطیر» به خاطر منادا بودن باشد، نکته یاد شده به دست مى آید. لازم به ذکر است که با احتمال یاد شده، «الطیر» عطف به محل «جبال» خواهد بود. ۸ - هم صدایى پرندگان با داوود(ع) در تسبیح گویى خداوند، فضیلتى اعطا شده از جانب خدا به او «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً ... و الطیر» ۹ - مسخر بودن پرندگان براى داوود(ع)، فضیلتى اعطایى از جانب خدا به آن حضرت «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً ... و الطیر» ۱۰ - هم آوایى کوه ها به همراهى پرندگان با داوود(ع) در تسبیح گویى خداوند «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً یجبال أوّبى معه و الطیر» برداشت یاد شده بنابراین احتمال است که «الطیر» عطف به ضمیر مجرور «معه» باشد. ۱۱ - خداوند، نرم کننده آهن براى داوود(ع) «و ألنّا له الحدید» ۱۲ - نرم شدن آهن براى حضرت داوود(ع)، بدون استفاده از آلات ذوب فلز، فضیلتى اعطایى از جانب خداوند به او «و لقد ءاتینا داود منّا فضلاً ... و ألنّا له الحدید»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۳ - «عن أبى عبداللّه(ع): إنّ أمیرالمؤمنین (صلى اللّه علیه) قال: أوحى اللّه عزّوجلّ إلى داود(ع): إنّک نعم العبد لولا أنّک تأکل من بیت المال و لاتعمل بیدک شیئاً، قال: فبکى داود(ع) أربعین صباحاً فأوحى اللّه عزّوجلّ إلى الحدید: أن لِنْ لعبدى داود فألان اللّه عزّوجلّ له الحدید فکان یعمل کلّ یوم درعاً فبیعها بألف درهم فعمل ثلاثمأة و ستّین درعاً فباعها بثلاثمأة و ستّین ألفاً و استغنى عن بیت المال; [منبع: کافى، ج ۵، ص ۷۴، ح ۵; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۴۶- ، ح ۱۲۲.] از امام صادق(ع) روایت شده که امیرالمؤمنین(ع) فرمود: خداوند به داوود وحى کرد که تو بنده خوبى هستى، جز این که از بیت المال ارتزاق مى کنى و با دست خود کار نمى کنى. داوود(ع) چهل روز گریست، سپس خداوند به آهن وحى کرد که براى بنده ام داوود نرم شو و با این وحى آهن را براى داود نرم کرد و داوود(ع) هر روز زرهى مى ساخت و آن را هزار درهم مى فروخت. او ۳۶۰ زره ساخت و آنها را به ۳۶۰ هزار درهم فروخت و از بیت المال بى نیاز گشت».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۷)
  • ماموریّت الداود(علیه السلام) برای شکرگزاری به درگاه خدا+۲ آیه
  • اهن، عنصری سخت و محکم+۴ آیه
  • اهن، دارای سابقهای تاریخی و عنصری شناخته شده در زمانهای گوناگون+۴ آیه
  • امکان ذوب و تغییر و تبدیل اهن به شکلهای گوناگون+۲ آیه
  • ساخت زره اهنین با حلقههای متناسب و کامل، از سوی داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • فرمان خداوند به داود(علیه السلام) برای ساختن زرههایی با حلقههایی متناسب و به اندازه از اهن+۱ آیه
  • صنعت زرهسازی از اهن، فضیلتی اعطا شده از جانب خداوند به داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • اهن، وسیله ساخت و ساز زره جنگی+۲ آیه
  • خداوند، نرم کننده اهن برای داود(علیه السلام)
  • مُلیّنُالحدید
  • اطاعت کوهها از خدا در همنوایی با داود(علیه السلام)
  • اطاعت پرندگان از خداوند در همنوایی با داود
  • هماواز شدن کوهها با داود(علیه السلام) در تسبیح خدا به امر تکوینی خدا
  • هماوازی پرندگان با داود(علیه السلام) در تسبیح خدا به امر خدا
  • نرم شدن اهن برای حضرت داود(علیه السلام) به صورت خارق العاده به فرمان خداوند
  • فرمان خداوند به پرندگان، جهت انابه به درگاه خدا به همراه داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • همراهی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام)، در انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
  • فرمان خداوند به کوهها برای همراهی با داود(علیه السلام)در انابه به پیشگاه خداوند+۲ آیه
  • مسخّر شدن باد برای سلیمان(علیه السلام) از جانب خدا
  • پرندگان، تسبیحگوی خداوند+۴ آیه
  • همصدایی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام) در تسبیحگویی، از جمله فضیلتهای عطا شده به ان حضرت
  • تسبیح مستمرّ کوهها، به همراه داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • همصدایی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام) در تسبیحگویی، از جمله فضیلتهای عطا شده به ان حضرت
  • مسخّر بودن پرندگان برای داود(علیه السلام)، جلوه فضل خدا به او
  • خداوند، تسخیرکننده پرندگان برای داود(علیه السلام)+۴ آیه
  • اموزش صنعت زرهسازی به داود(علیه السلام)، از جمله فضیلتهای عطا شده از جانب خدا به او+۱ آیه
  • تعلیم فن زرهسازی به داود(علیه السلام)، از سوی خداوند+۲ آیه
  • زره، از ابزارهای مورد استفاده در جنگ+۲ آیه
  • خداوند، عطاکننده فضل به داود(علیه السلام)
  • نرم شدن اهن برای داود(علیه السلام)، نمود فضل خدا
  • هم اوایی پرندگان با داود(علیه السلام)، در ذکر و تسبیح خدا، جلوه فضل او
  • هم اوایی کوهها با داود(علیه السلام)، در تسبیح خدا، نمود فضل الهی
  • خداوند، عطاکننده فضل به داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • ال داود(علیه السلام)، مامور شکرگزاری به درگاه الهی، در برابر نعمتهای عطا شده به انان+۲ آیه
  • برخورداری ال داود(علیه السلام)، از نعمتهای الهی+۲ آیه
  • همراهی پرندگان و کوهها با داود(علیه السلام)، در انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
  • ساختن زره های کامل و فرّاخ با حلقه های متناسب از اهن، تکلیف الهی بر داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • عمل صالح، تکلیفی الهی بر داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • فرمان خداوند به داود(علیه السلام)، برای ساختن زره هایی فراخ و کامل با حلقه های متناسب از اهن+۱ آیه
  • زره سازی داود(علیه السلام)، تفضّل الهی بر ان حضرت+۱ آیه
  • اعطای فضیلت و برتری خداوند به داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • هم صدایی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام)، در تسبیح، فضیلتی عطا شده از جانب خدا به او+۱ آیه
  • تسخیر پرندگان برای داود(علیه السلام)، فضیلتی عطا شده از جانب خداوند به ان حضرت+۴ آیه
  • تسخیر کوهها برای داود(علیه السلام)، فضیلتی عطا شده از جانب خداوند به ان حضرت+۴ آیه
  • نرم شدن اهن برای داود(علیه السلام)، بدون استفاده از ابزار ذوب فلز
  • فراهم شدن امکان زره سازی برای داود(علیه السلام)، فلسفه نرم شدن برای وی+۱ آیه
  • هم نوایی کوهها به همراهی پرندگان با داود(علیه السلام) در تسبیح گویی خداوند
  • هم نوایی کوهها با داود(علیه السلام)، در تسبیح خدا، به امر الهی+۱ آیه
  • هم نوایی کوهها به همراهی پرندگان با داود(علیه السلام) در تسبیح گویی خداوند
  • زره، وسیله ای ساخته شده از اهن+۱ آیه
  • صنعت زره سازی از دستاوردهای داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • نرم شدن اهن برای داود(علیه السلام) زمینه ساز زره سازی ان حضرت+۱ آیه
  • نرم شدن اهن و زره سازی داود(علیه السلام) فضیلت اعطاء شده از سوی خداوند به وی+۱ آیه
  • فرمان خداوند به داود(علیه السلام) برای ساختن زره هایی با حلقه های متناسب و هم اندازه از اهن+۱ آیه
  • صنعت زره سازی و زره نعمتی الهی برای انسان+۲ آیه
  • زره، از سلاحهای دفاعی در جنگها+۲ آیه
  • نقش اهن، در تولید انواع سلاحها و تجهیزات جنگی+۲ آیه
  • پرندگان، دارای نوعی شعور و ادراک+۴ آیه
  • کوهها، موجوداتی با شعور و ادراک+۲ آیه
  • همنوا شدن کوهها و پرندگان با صدای داود(علیه السلام)در هر صبح و شام در تسبیح خداوند+۳ آیه
  • نرم شدن اهن برای داود(علیه السلام)، نمود فضل خدا
  • هم اوایی پرندگان با داود(علیه السلام)، در ذکر و تسبیح خدا، جلوه فضل او
  • هم اوایی کوهها با داود(علیه السلام)، در تسبیح خدا، نمود فضل الهی
  • خداوند، عطاکننده فضل به داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • برخورداری داود(علیه السلام) از قدرت خدادادی، جهت هر نوع استفاده و تصرّف در اهن
  • استفاده داود(علیه السلام) از اهن، جهت صنعت زره سازی+۱ آیه
  • نرم شدن اهن برای داود(علیه السلام) جهت استفاده ابزاری از ان، برای صنعت زره سازی، فضیلتی اعطا شده از جانب خداوند به او+۱ آیه
  • ساخت زره از اهن، در زمان داود(علیه السلام)+۲ آیه
  • ساختن زره های کامل و فراخ با حلقه های متناسب از اهن، از کارهای داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • فرمان تکوینی خداوند به کوهها، برای همراهی با داود(علیه السلام) در انابه به پیشگاه او+۳ آیه
  • تسبیح مستمرّ کوهها، به همراه داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • تسخیر پرندگان برای داود علیه السلام و تسبیح گویی انها با وی، معجزهای الهی+۱ آیه
  • تسخیر کوهها برای حضرت داود علیه السلام و تسبیح گویی انها، معجزهای الهی+۳ آیه
  • نرم و انعطافپذیر بودن اهن برای داود علیه السلام، معجزهای برای ان حضرت
  • مُلیّن الحدید/ اسماوصفات
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۲ آیه
  • برخورداری داود علیه السلام از مواهب و نعمتهای گسترده الهی+۱ آیه
واژه‌ها