سوره سبأ(سبإ)، آیه ۳۶ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۲
قُلْ إِنَ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ وَ لٰكِنَ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَعْلَمُونَ
بگو: «پروردگار من روزی را برای هر کس بخواهد وسیع یا تنگ میکند، (این ربطی به قرب در درگاه او ندارد)؛ ولی بیشتر مردم نمیدانند!
معنی کلمات و عبارات
«یَبْسُطُ وَ یَقْدِرُ»: (نگا: رعد / ، اسراء / ، قصص / ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور ابلاغ پیام خداوند به مردم درباره منشأ قبض و بسط روزى «قل إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
«یقدر» (از مصدر «قدر») به معناى اندازه گیرى و نیز سخت گیرى آمده است (مفردات راغب). به قرینه «یبسط» (توسعه مى دهد) به دست مى آید که معناى دوّم «یقدر» مورد نظر است.
۲ - ربوبیت الهى، مقتضى قبض و بسط روزى بندگان «إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
۳ - پیامبر(ص)، مورد توجه و عنایت ویژه خداوند «قل إنّ ربّى یبسط الرزق»
سفارش خداوند به پیامبر(ص) مبنى بر اعلام منشأ قبض و بسط روزى بندگان، با عبارت «ربّى» آمده است. چنین تعبیرى حکایت از این حقیقت مى کند که خداوند، در صدد معرفى موقعیت پیامبر(ص) در پیشگاه خودش است.
۴ - قبض و بسط روزى بندگان، بر اساس مشیت خداوند است. «ربّى یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
۵ - بیشتر مردم، درباره منشأ قبض و بسط روزى بندگان، آگاهى ندارند. «إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر و لکنّ أکثر الناس لایعلمون»
۶ - توسعه اقتصادى برخورداران از مال و مکنت، از ناحیه خداوند است و نباید آنان به خاطر برخوردارى از آنها، خود را برتر بدانند. «و قالوا نحن أکثر أمولاً و أولدًا ... قل إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
۷ - پیامبر(ص)، مأمور اصلاح بینش برخورداران از مال و مکنت درباره منشأ روزى «و قالوا نحن أکثر أمولاً ... قل إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء»
۸ - در بینش دینى، نگاه به اقتصاد نیز باید جنبه معنوى و الهى داشته باشد. «و قالوا نحن أکثر أمولاً ... قل إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
۹ - بیشتر مشرکان، درباره منشأ کمى و زیادى مال و مکنت، ناآگاه اند. «و قالوا نحن أکثر أمولاً ... قل إنّ ربّى یبسط الرزق ... و لکنّ أکثر الناس لایعلمون»
«ال» در «الناس» - به قرینه آیات پیشین که درباره مشرکان است - مى تواند عهد بوده و به مشرکان اشاره داشته باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اصلاح ثروتمندانمعنویت در امور اقتصادیبینش ثروتمندانجهل اکثریت مشرکاناجتناب از تکبرمنشأ کمی روزیمنشأ ثروتمنشأ ازدیاد روزیجهل اکثریتآثار ثروتآثار مشیت خدافضایل محمدمشمولان لطف خدارسالت محمدآثار ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
- تقدیر روزی انسانها و قبض و بسط ان، از ایات الهی+۶ آیه
- اگاهی اقلّیّتی از مردم به وابسته بودن قبض و بسط روزی به مشیّت الهی
- برخورداری از اموال و فرزندان بسیار، نشانه تکریم الهی در نظر اکثریّت انسانهای نادان+۱ آیه
- نااگاهی و بیخبری بیشتر انسانها از نقش مشیّت الهی در توسعه و تضییق روزی
- نااگاهی اکثریّت انسانها، عامل مغرور شدن انان به نعمتهای الهی+۲ آیه
- تفاوت انسانها در برخورداری از روزی الهی+۸ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
- ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۲ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی تقدیر روزی متفاوت برای بندگان+۴ آیه
- تضییق و کاستن از رزق انسانها از جانب خداوند، بر اساس مشیّت الهی+۹ آیه
- عدم اگاهی و علم اکثر مردم، به منشا تفاوت رزق انسانها
- ربوبیّت خدا، مقتضای تفاوت روزی بندگان+۲ آیه
- تفاوت روزی انسانها، ناشی از مشیّت خداوند و به تدبیر او+۸ آیه
- مشیّت الهی، در توسعه بخشیدن به رزق انسانها+۱۰ آیه
- عدم اگاهی بیشتر مردم، درباره منشا قبض و بسط روزی بندگان
- عدم اگاهی بیشتر مردم، درباره منشا قبض و بسط روزی بندگان
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور ابلاغ پیام خداوند به مردم، درباره منشا قبض و بسط رزق بندگان+۱ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی اعطای رزق به بندگان+۳ آیه
- نقش مشیّت الهی، در قبض و بسط رزقها+۱۰ آیه
- ربوبیّت خدا، منشا رفاه انسانها+۴ آیه
- مشیّت خداوند، منشا رفاه انسانها+۹ آیه
- علم اندکی از انسانها، به وابسته بودن قبض و بسط روزی به مشیّت الهی
- تقدیر روزی انسانها، به وسیله خداوند+۱۱ آیه
- اموال و امکانات کافران، فاقد تاثیر برای نجات انان، از عذاب الهی در قیامت+۳ آیه
- سود نبردن کافران در قیامت، به رغم بهره مندی از مال و فرزند در دنیا+۴ آیه
- ثروتاندوزی و برخورداری از فرزند، زمینه برتریجویی+۱ آیه
- توسعه اقتصادی برخورداران از مال و مکنت، از ناحیه خداوند و مقتضای مشیّت او+۱ آیه
- مترفان، مغرور به مال و ثروت خدادادی با غفلت از منشا روزی+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور اصلاح ادّعای باطل و بینش مترفان، با توجّه دادن انان به منشا روزی+۱ آیه
- مترفان، برخوردار از امکانات و متاعهای دنیایی غافل از منشا بودن پروردگار، در نسبت به امکانات و رزقهای دنیایی+۱ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، درباره رویارویی مشرکان با ان حضرت، با ذکر برخوردهای اقوام گذشته با پیامبرانشان+۱ آیه
- جهل اکثریّت مردم به مشیّت خداوند در توسعه و تضییق رزق بندگان+۲ آیه
- فراخ و تنگروزی مردم، تحت اراده و مشیّت خداوند+۹ آیه