سوره ص، آیه ۲۰ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۴
وَ شَدَدْنَا مُلْكَهُ وَ آتَيْنَاهُ الْحِكْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ
And We strengthened his kingdom, and gave him wisdom and decisive speech.
معنی کلمات و عبارات
«شَدَدْنَا»: تقویت کردیم و استحکام بخشیدیم. پا برجای و استوار نمودیم. «مُلْکَهُ»: شاهی و حکومت او را. مملکت و کشور او را. «الْحِکْمَةَ»: شناخت اسرار اشیاء و اصابت در گفتار و کردار (نگا: آلعمران / ). «فَصْلَ الْخِطَابِ»: سخن فیصله دهنده. گفتار نیرومندی که نمایانگر قضاوت عادلانه و بیانگر داوری قاطعانه باشد. مصدر و به معنی اسم فاعل، یعنی فاصل است و اضافه مصدر به مفعول خود یا اضافه صفت به موصوف خود میباشد. یعنی الْخِطَابَ الْفَاصِلَ. همان گونه که جَوَامِعُ الْکَلِمِ، به معنی أَلْکَلام الْجَامِعُ است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، به حکومت داوود(ع) استحکام و استوارى بخشید. «و شددنا ملکه»
۲ - داوود(ع)، در دوران رسالت خویش رهبرى جامعه و مدیریت اجتماعى را در دست داشت. «و شددنا ملکه»
۳ - حکومت و مدیریت اجتماعى در نگاه وحى، امرى ضرورى و پسندیده براى جوامع بشرى «و شددنا ملکه»
تثبیت و تقویت حکومت داوود(ع) از سوى خداوند، گویاى سه نکته است: ۱- اصل وجود حکومت و مدیریت اجتماعى امرى ضرورى و مطلوب است; ۲- در دست گرفتن حکومت و مدیریت اجتماعى از سوى مردان الهى (همچون داوود(ع)) کارى بایسته و شایسته است و این کار با اهداف معنوى و الهى بشر کاملاً سازگارى دارد; ۳- دین از سیاست اجتماع جدا نیست; بلکه کاملاً با آن سازگار و هماهنگ است.
۴ - در دست گرفتن حکومت و مدیریت اجتماعى، امرى شایسته و بایسته براى مردان الهى «و شددنا ملکه»
۵ - دین از سیاست و اجتماع جدا نیست; بلکه کاملاً با آن سازگار و هماهنگ است. «و شددنا ملکه»
۶ - خداوند، به داوود(ع) حکمت آموخت. «و ءاتینه الحکمة»
۷ - خداوند به داوود(ع)، منطقى نیرومند در شناساندن حق و باطل و نیز توانایى بر فیصله دادن به نزاع ها و خصومت ها اعطا کرد. «و ءاتینه ... فصل الخطاب»
«فصل» مصدر و به معناى چیزى را از چیز دیگرى جدا کردن و نیز فیصله دادن نزاع ها و خصومت ها آمده است. اگر مراد آیه معناى اول باشد، کلمه «خطاب» به معناى سخن بوده و مقصود از «فصل خطاب» سخن جدا کننده حق از باطل و شناساننده صواب از ناصواب خواهد بود. و اگر معناى دوم مراد باشد، واژه «خطاب» به معناى خصومت و نزاع بوده و مقصود از «فصل خطاب» رفع خصومت ها و فیصله دادن به نزاع ها خواهد بود.
۸ - ارتباط همیشگى با خداوند، نیرومندى، حکمت، توانایى بر فیصله دادن به امور و داشتن منطق قوى در جداسازى حق از باطل، از شرایط لازم رهبران و مدیران جامعه در نگاه وحى «واذکر عبدنا داود ذاالأید إنّه أوّاب ... و شددنا ملکه و ءاتینه الحکمة و فصل الخطاب»
برداشت یاد شده از مجموع اوصافى که خداوند براى داوود(ع) به عنوان حاکم و فرمانروا ذکر کرده است، به دست مى آید.
۹ - لزوم تقویت و تثبیت حکومت مردان الهى و رهبران صالح «و شددنا ملکه و ءاتینه الحکمة و فصل الخطاب»
از این که خداوند پس از ذکر اوصاف معنوى داوود(ع) (واذکر عبدنا داود ذاالأید إنّه أوّاب)، مسأله تقویت و استحکام بخشیدن حکومت آن حضرت را مطرح کرده است، مى توان برداشت یاد شده را به دست آورد.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۶–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت تشخیص باطلاهمیت تقویت حکومت اولیاءاللهحکمت در رهبریرهبری داودعلم در رهبریقدرت در رهبریمسؤولیت اجتماعی اولیاءاللهمنشأ استحکام حکومت داودمنشأ حکمت داودنیازهای اجتماعی انساننیاز به حکومتمعلم داودحکومت اولیاءاللههماهنگی دین با سیاستحکومت داوداهمیت تشخیص حقمنشأ علم داوداهمیت حکومتتشخیص باطلتشخیص حققضاوت داودشرایط مدیریتشرایط رهبریتعالیم خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
- داوری داوود(علیه السلام) برای حلّ اختلافهای مردم+۳ آیه
- ازمایش شدن داود(علیه السلام) با داوری میان دو فرد متخاصم+۴ آیه
- وجود تمدّن و حکومت در دوران داود(علیه السلام)+۳ آیه
- برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن+۱ آیه
- جواز سوگند بر منکر، در صورت عدم اقامه بیّنه از سوی مدّعی
- لزوم اقامه بیّنه و شهود بر مدّعی و سوگند بر منکر
- لزوم اقامه بیّنه و شهود بر مدّعی و سوگند بر منکر
- داود(علیه السلام)، برخوردار از حکمت الهی+۶ آیه
- اعطای حکمت خداوندی به داود(علیه السلام)، مایه توانایی وی بر داوری میان متخاصمان
- بهره مندی داود(علیه السلام) از حکمت الهی، نمود قدرت و مقام معنوی او+۱ آیه
- لزوم حکمت، برای حکومت+۲ آیه
- خداوند، منشا عطا و نزول حکمت بر دیگران+۳ آیه
- برخورداری داود(علیه السلام)، از مقام حکومت پادشاهی+۳ آیه
- حکومت داود(علیه السلام)، مقتدر و با هیبت+۱ آیه
- عهده داری منصب قضاوت از سوی داود(علیه السلام)، در دوران حکومتش+۵ آیه
- خداوند، منشا اعطای حکومت+۴ آیه
- عطا شدن مقام حکم به داود(علیه السلام)، از سوی خدا+۲ آیه
- برخورداری داود(علیه السلام) از حکمت، از عطایای الهی به او+۲ آیه
- استواری حکومت داود(علیه السلام)، از عطایای الهی به وی+۱ آیه
- برخورداری داود(علیه السلام)، از امکانات و مواهب گسترده الهی+۱ آیه
- حکمت داود(علیه السلام)، عطای خداوند به وی+۵ آیه
- برخورداری داود(علیه السلام)، از علم و دانش اعطایی خداوند+۴ آیه
- قضاوت داود(علیه السلام)، فصل الخطاب و تشخیص دهنده حق و باطل، در کلام دو طرف دعوا
- حکومت و سلطنت داود(علیه السلام)، عطای خداوند به وی+۱ آیه
- استحکام بخشیدن به حکومت داود(علیه السلام) از سوی خداوند+۱ آیه
- قضاوت داود(علیه السلام)، فضیلتی عطا شده از ناحیه خداوند، به وی+۵ آیه
- اجحاف و تجاوز بسیاری از شرکا به یکدیگر، از موعظه ها و حکمتهای داود(علیه السلام)+۲ آیه
- ایمان و عمل صالح، مانع تجاوز به حقوق دیگران، از موعظه های حکمتهای داود(علیه السلام)+۲ آیه
- توجّه به سرگذشت داود(علیه السلام) و نحوه قضاوت وی، اموزنده و عبرت اموز برای دیگران+۷ آیه
- داود(علیه السلام) دارای حکومت و سلطنتی قدرتمند، از جانب خداوند+۱ آیه
- انابه به درگاه خداوند، زمینه ساز قدرت و توانمندی انسان+۱ آیه
- ارزشمند بودن قدرت امیخته به حکمت+۱ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۵ آیه
- اعطای مقام قضا به داود(علیه السلام) از سوی خدا+۵ آیه
- قضای داود(علیه السلام) فصل الخطاب و تشخیص دهنده حق و باطل، در کلام دو طرف دعوا
- توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به سرگذشت داود علیه السلام، زمینهساز شکیبایی حضرت در برابر گفتارهای ناروای دشمنان+۱ آیه
- بهرهمندی از حکمت الهی، از زمینههای مدح+۳ آیه
- حکومت مورد تایید الهی، از موجبات ستایش و مدح خداوند+۲ آیه
- برخورداری از نعمت الهی، از عوامل مدح+۴ آیه
- مدح خداوند از داود علیه السلام به سبب اعطای قدرت و بهرهمندی او از نعمتهای ویژه الهی+۵ آیه
- اصل رهبری و مدیریّت اجتماعی و نیاز جامعه به ان، امری پذیرفته شده و مسلّم، در نگاه وحی+۱ آیه
- داود علیه السلام، عهدهدار مدیریّت جامعه خویش+۱ آیه
- تسخیر پرندگان برای داود علیه السلام و فرمانبری انها از وی معجزهای الهی+۱ آیه
- مُؤتی/ اسماوصفات+۵ آیه
- وجوب اقامه شهود و بینه بر مدّعی، در دعاوی و منازعات
- وجوب قسم خوردن بر منکر، در دعاوی و مرافعات
- لزوم اقامه بیّنه و شهود بر مدّعی و سوگند بر منکر