آیه ۲۸ سوره ص

سوره ص، آیه ۲۸ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۵

أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ

کیا ہم ان لوگوں کو جو ایمان لائے اور نیک عمل کرتے رہے ان لوگوں کی مانند بنا دیں گے جو زمین میں فساد کرتے ہیں؟ یا کیا ہم پرہیزگاروں کو بدکاروں جیسا کر دیں گے؟

معنی کلمات و عبارات
«الْفُجَّارِ»: جمع فاجِر، کسانی که از حدود و ثغور قوانین شرعی تجاوز می‌کنند و آشکارا به فسق و فجور می‌پردازند. «أَمْ»: این واژه متضمّن معنی دو حرف است: (بَلْ) که برای انتقال از سخنی به سخن دیگر، و (أ) همزه استفهام انکاری است. یعنی مگر ممکن است اَشرار و بدان، با اخیار و خوبان یکسان بشمار آیند؟ هرگز.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - هدفمند بودن آفرینش جهان، مقتضى برپایى قیامت به منظور کیفر بندگان و یا پاداش به آنان «و ما خلقنا السماء ... بطلاً... أم نجعل الذین ءامنوا و عملوا الصلحت» یادآورى برابر نبودن سرنوشت مؤمنان با مفسدان، پس از طرح مسأله بى هدف نبودن آفرینش جهان، مى رساند که اگر مؤمنان و مفسدان یکسان باشند، لازم مى آید که جهان آفرینش بى هدف باشد و چون جهان آفرینش هدفمند است، پس باید سرنوشت این دو گروه یکسان نباشد. و از آن جایى که در دنیا یکسان زندگى مى کنند، پس باید جهان دیگرى (رستاخیز) باشد که با آنان برخورد متفاوت و متناسب شود. ۲ - برابر دانستن صالحان با مفسدان و تقواپیشگان با تبه کاران، به معناى باطل و بى هدف شمردن جهان آفرینش است. «و ما خلقنا السماء ... بطلاً... أم نجعل الذین ءامنوا و عملوا الصلحت کالمفسدین فى الأرض أم نجعل المتّقین کالفجّار» ۳ - لزوم همراه بودن ایمان با عمل صالح «الذین ءامنوا و عملوا الصلحت» ۴ - مؤمنان نیکوکار در نگاه نظام ارزشى خدا با مفسدان برابر نیستند، بلکه آنان برترند. «أم نجعل الذین ءامنوا و عملوا الصلحت کالمفسدین فى الأرض» ۵ - یکسان نبودن صالحان با مفسدان و تقواپیشگان با تبه کاران، امرى بدیهى در نگاه عقل و منطق «أم نجعل الذین ءامنوا و عملوا الصلحت ... کالفجّار» برداشت یاد شده از استفهام انکارى مستفاد از جمله «أم نجعل...» به دست مى آید. ۶ - ایمان همراه با عمل صالح، از ملاک هاى برترى و ارزشمند آدمى «أم نجعل الذین ءامنوا و عملوا الصلحت کالمفسدین فى الأرض» ۷ - تقواپیشگان در نظام ارزشى خدا با تبه کاران برابر نیستند; بلکه آنان برتر مى باشند. «أم نجعل المتّقین کالفجّار» ۸ - تقواپیشگى، از ملاک هاى برترى و ارزشمندى آدمیان «أم نجعل المتّقین کالفجّار» ۹ - کافران، مفسدان و تبه کاران روى زمین هستند. «کالمفسدین فى الأرض ... کالفجّار» برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که آیه شریفه، در مقام توصیف کسانى است که در آیه قبل از آنان به «الذین کفروا» (کسانى که کفر ورزیدند) یاد شده است. ۱۰ - عمل (نیک کردارى و تبه کارى)، عنصر تعیین کننده سرنوشت بشر «و عملوا الصلحت کالمفسدین ... المتّقین کالفجّار» تصریح به عمل صالح و نیز عنوان «مفسدین»، «متقین» و «فجّار»، گویاى این حقیقت است که آنچه سرنوشت بشر را رقم مى زند، عمل صالح، فسادگرى، تقواپیشگى و تبه کارى است; که همگى از سنخ عمل مى باشند. ۱۱ - فسادانگیزى، ناسازگار با ایمان و نیک کردارى و تبه کارى، ناسازگار با تقواپیشگى «أم نجعل الذین ءامنوا و عملوا الصلحت کالمفسدین ...المتّقین کالفجّار»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
  • ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۱ آیه
  • تشبیه اهل تقوا به فاجران، نادرست و غیر صحیح
  • تشبیه متّقین به گناهکاران تبهکار در پاداش و کیفر، بر خلاف حق
  • تشبیه مؤمنان صالح به مفسدان، نادرست و به دور از منطق
  • ناروا بودن تشبیه پرهیزکاران، به فاجران
  • ناروا بودن تشبیه عمل صالح مؤمنان، به عمل غیر صالح مفسدان
  • تشبیه متقین به فاجران، نادرست و غیر صحیح
  • تشبیه متقین به گناهکاران تبهکار در پاداش و کیفر، مطلبی خلاف حق
  • ناروا بودن تشبیه متّقین به گناهکاران
  • حرمت فسادگری، در زمین+۳ آیه
  • یکسانانگاری مؤمن نیکوکار و مفسد، در پیشگاه خداوند، پنداری مغایر با حقّانیّت افرینش اسمانها و زمین (جهان)+۳ آیه
  • مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۲ آیه
  • حرمت فسادگری، در زمین+۳ آیه
  • یکسان بودن مؤمنانِ دارای عمل صالح با مفسدان جامعه، در پاداش و کیفر، مورد سؤال انکاری خدا
  • یکسان بودن متّقین با گناهکاران فاجر، مورد پرسش انکاری خدا از انسانها
  • یکسان بودن مؤمنانِ دارای عمل صالح با مفسدان جامعه، در پاداش و کیفر، مورد سؤال انکاری خدا
  • یکسان بودن متّقین با گناهکاران فاجر، مورد پرسش انکاری خدا از انسانها
  • عدالت خداوند در یکسان قرار ندادن مقام مؤمنان با مفسدان
  • عدالت خداوند، در یکسان قرار ندادن جایگاه متّقین با فاجران
  • رعایت عدالت، در براورد شخصیّت انسانها و گروهها و احترام به ارزشهای متعالی انان روشی الهی+۳ آیه
  • وجود کیفر و پاداش در قیامت، بیانگر حقّانیّت و هدفمند بودن جهان هستی+۲ آیه
  • حکم به مساوات مؤمن درست کردار و متّقی، با فرد مفسد بدکردار و مجرم، خلاف عقل و عدل الهی
  • عمل صالح، زمینه قرار گرفتن در زمره متّقین+۱ آیه
  • زمین، جایگاهی برای فسادانگیزی انسانها+۳ آیه
  • برانگیخته شدن عواطف و احساسات انسانها، شیوه ای برای دفع فساد+۳ آیه
  • تشویق و برانگیختن عواطف، جهت پایبندی به اعمال نیک و اهداف عالی در برابر مفسدان، راهی برای مبارزه با فساد+۳ آیه
  • ایمان به خدا، مانعی برای افساد در زمین+۳ آیه
  • عمل شایسته در برابر فساد، مانعی برای ظهور ان
  • فساد، قبیح از نظر عقل+۶ آیه
  • جزا، کیفر و پاداش بندگان، از فلسفه های برپایی قیامت و رستاخیز+۱ آیه
  • کافران، مردمی افسادگر و فتنه گر+۳ آیه
  • تشبیه متقین به گناهکاران تبهکار در پاداش و کیفر، بر خلاف حق و عقل
  • تفاوت گناهکاران با متّقین در پاداش و کیفر
  • تساوی متّقین با گناهکاران در پاداش و کیفر، برخلاف عقل و عدالت
  • عدالت خدا در پاداش دادن به خوبان و کیفر دادن به بدکاران، مقتضی معاد و برپایی محکمه عدل الهی+۴ آیه
  • مؤمنان، دارای ارزش و فضیلت، در پیشگاه خدا+۳ آیه
واژه‌ها