سوره ص، آیه ۳۵ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۵
قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَهَبْ لِي مُلْكًا لَّا يَنبَغِي لِأَحَدٍ مِّن بَعْدِي إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ
Ia berkata: "Ya Tuhanku, ampunilah aku dan anugerahkanlah kepadaku kerajaan yang tidak dimiliki oleh seorang juapun sesudahku, sesungguhnya Engkaulah Yang Maha Pemberi".
معنی کلمات و عبارات
«مُلْکاً»: حکومت. سلطنت. «لا یَنبَغِی»: نسزد. سزاوار و درخور نباشد.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - طلب آمرزش سلیمان(ع) از پروردگار، در پى آزمایش الهى «و ألقینا على کرسیّه جسدًا ثمّ أناب . قال ربّ اغفرلى»
۲ - به زبان آوردن استغفار، امرى پسندیده و از آداب دعا است. «قال ربّ اغفرلى»
۳ - توسل به ربوبیت خداوند، از آداب دعا است. «قال ربّ اغفرلى»
۴ - ربوبیت خداوند، مقتضى آمرزش است. «قال ربّ اغفرلى»
۵ - استغفار، پیش از دعا و اظهار حاجت به درگاه الهى، زمینه ساز استجابت دعا و برآوردن حاجت است. «قال ربّ اغفرلى و هب لى ملکًا»
برداشت یاد شده از استغفار سلیمان(ع)، پیش از اظهار حاجت و درخواست پادشاهى از خداوند برمى آید.
۶ - سلیمان(ع)، از خداوند خواستار حکومتى بى نظیر و نامیسر براى بشر در طول تاریخ «و هب لى ملکًا لاینبغى لأحد من بعدى»
۷ - حکومت مقتدر و پهناور، از خواسته هاى سلیمان(ع) از خداوند «و هب لى ملکًا لاینبغى لأحد من بعدى»
جمعى از مفسران بر این باوراند که جمله «لاینبغى لأحد من بعدى» کنایه از وسعت و پهناورى حکومت عصر خود و بلامنازع بودن آن است. بر این اساس «من بعدى» به معناى «من غیرى» خواهد بود; مثل «فمن یهدیه من بعد اللّه» که به معناى «غیر اللّه» است.
۸ - پادشاهى بى نظیر و پهناور سلیمان(ع)، موهبتى الهى بود. «و هب لى ملکًا»
۹ - در دست داشتن قدرت سیاسى و رهبرى جامعه، امرى پسندیده و شایسته براى مردان الهى «و هب لى ملکًا لاینبغى لأحد من بعدى»
۱۰ - دعا براى امور دنیوى (مانند داشتن قدرت سیاسى و رهبرى) در صورت داشتن هدف الهى از آن، امرى پسندیده براى مردان الهى است. «و هب لى ملکًا لاینبغى لأحد من بعدى»
۱۱ - برترى درخواست ها و نیازهاى معنوى و اخروى، بر درخواست ها و نیازهاى مادى و دنیایى در دعا و عرض حاجت به درگاه الهى «قال ربّ اغفر لى و هب لى ملکًا»
۱۲ - خداوند، وهاب (بسیار بخشنده) است. «إنّک أنت الوهّاب»
۱۳ - وهابیت و بخشندگى بسیار خداوند، مقتضى درخواست هاى بزرگ از او است. «ربّ اغفر لى و هب لى ملکًا ... إنّک أنت الوهّاب»
یادآورى صفت وهابیت خداوند، پس از دعا و درخواست پادشاهى بزرگ از سوى سلیمان(ع)، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۱۴ - ستایش خداوند، از آداب دعا و عرض حاجت به درگاه او است. «ربّ اغفر لى و هب لى ملکًا ...إنّک أنت الوهّاب»
۱۵ - حکومت پهناور و بى نظیر سلیمان(ع)، از معجزات الهى بر حقانیت رسالت او بود. «و هب لى ملکًا لاینبغى لأحد من بعدى»
طبق نظر بیشتر مفسران، خواسته پادشاهى به گونه اى که براى هیچ کس میسر نباشد، در واقع براى اعجاز و نشان دادن الهى بودن این قدرت و اثبات ارتباط سلیمان با خداوند قادر و پیامبرى او بود.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۰–۴۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۰–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۵
روایات و احادیث
۱۶ - «عن أبى جعفر(ع) قال: ...و أمّا داود فملک ما بین الشامات إلى بلاد الإصطخر و کذلک کان ملک سلیمان...; [منبع: خصال صدوق، ج ۱، ص ۲۴۸، ح ۱۱۰; نورالثقلین، ج ۴، ص ۴۵۹، ح ۵۴.] از امام باقر(ع) روایت شده که فرمود: ...محدوده پادشاهى داوود ما بین شامات تا بلاد اصطخر بوده است و همچنین پادشاهى سلیمان...».
احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اظهار نیازآثار امتحان سلیمانارزش خواسته های مادیارزش خواسته های معنویارزش نیاز های اخرویارزش نیاز های دنیویارزش نیاز های مادیارزش نیاز های معنویاستغفار سلیماناظهار استغفاردرخواست حکومتدلایل حقانیت سلیمانرهبری اولیاءاللهعمل پسندیده اولیاءاللهمحدوده حکومت داودمنشأ حکومت سلیمانوسعت حکومت سلیماندرخواست قدرتدعای سلیمانمحدوده حکومت سلیمانآثار بخشندگی خداوهابحکومت اولیاءاللهبی نظیری حکومت سلیماندنیاطلبی در دعامعجزه سلیمانویژگیهای حکومت سلیماننعمتهای سلیمانتوسل به ربوبیت خدازمینه اجابت دعاموجبات آمرزشآثار استغفارزمینه دعاامتحانهای خداحمد خداآداب دعاعمل پسندیدهآثار ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۴)
- استغفار پیش از دعا، زمینهساز اجابت ان+۱ آیه
- توجه به ربوبیت خداوند از اداب استغفار+۵ آیه
- استغفار پیش از دعا زمینهساز اجابت ان از سوی خدا+۱ آیه
- استغفار سلیمان(علیه السلام) پس از ازمایش وی از سوی خداوند+۱ آیه
- طلب امرزش سلیمان(علیه السلام) از پروردگار، در پی ازمایش الهی
- امداد گروهی از شیاطین به سلیمان(علیه السلام) در امر غواصی و امور دیگر+۴ آیه
- انابه، زمینهساز اجابت دعا+۴ آیه
- برخوردار شدن سلیمان(علیه السلام) از ولایت تکوینی، در پی انابه او به درگاه الهی+۴ آیه
- علم و توجّه انسان به خطای خویش، زمینهساز انابه او به پیشگاه خداوند+۱ آیه
- مسخّر بودن باد برای سلیمان(علیه السلام) از ویژگیهای حکومت ان حضرت+۲ آیه
- تسخیر شیاطین جنّ برای سلیمان(علیه السلام) جهت ساختمانسازی+۳ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۱ آیه
- مسخّر بودن باد برای سلیمان(علیه السلام) از خصوصیات حکومت ممتاز او+۲ آیه
- تاثیرپذیریِ تمدن دوران سلیمان(علیه السلام) از توان جنّیان+۶ آیه
- پایهریزی و شکوفایی تمدّنهایی بزرگ، در سایه حکومتهای خدادادی رهبران الهی+۹ آیه
- خداوند منشا اعطای تمدّن به انسانها+۷ آیه
- برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن+۳ آیه
- مطلوب بودن اغاز به استغفار از گناه در دعا+۵ آیه
- توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۸ آیه
- توجّه به صفات کمالی خداوند و حمد و ستایش او هنگام دعا، امری پسندیده+۳ آیه
- جواز دعا برای بهره مندی از پادشاهی و حکومت بی مانند
- سلیمان(علیه السلام)، پیامبری دارای حکومت و سلطنت+۷ آیه
- امتنان خداوند بر سلیمان(علیه السلام)، به سبب اعطای حکومت عظیم و بی نظیر+۲ آیه
- اجابت دعای سلیمان(علیه السلام) از سوی خداوند، مایه دستیابی وی به حکومتی بی نظیر+۴ آیه
- باد و جنّیان تسخیر شده، از ابزارهای حکومت بی نظیر سلیمان(علیه السلام)+۴ آیه
- حکومت سلیمان(علیه السلام) در اغاز، محدود به قلمروی خاص و نه گسترده در همه سرزمینها+۲ آیه
- خداوند، منشا اعطای حکومت+۴ آیه
- حکومتِ اعطایی خداوند، نعمتی ارزشمند+۲ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی استغفار به درگاه او+۶ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۹ آیه
- حکومت بی نظیر سلیمان(علیه السلام)، از عطایای خداوند به وی+۱ آیه
- استغفار از گناه، از اداب دعا و نیایش+۵ آیه
- انابه، از اداب دعا و نیایش+۴ آیه
- یاد کردن صفات و اسمای خدا، به گونه ای مناسب با نیاز، از اداب دعا+۴ آیه
- ذکر وهابیّت و بخشندگی خداوند، از اداب دعا+۱ آیه
- ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۱۱ آیه
- بیان حاجت و به زبان اوردن نیازها به هنگام دعا، امری مطلوب+۳ آیه
- دعای سلیمان(علیه السلام)، برای برخورداری از حکومتی بی نظیر در دنیا+۱ آیه
- اختیارات وسیع و همه جانبه سلیمان(علیه السلام)، برای تصرّف در ملک وسیع خویش+۶ آیه
- طلب امرزش سلیمان(علیه السلام) از پروردگار، در پی ازمایش الهی از وی+۲ آیه
- طلب امرزش سلیمان(علیه السلام) از پروردگار، در پی ازمایش الهی از وی+۲ آیه
- امتیاز سلیمان(علیه السلام) از دیگر انبیای الهی، در بهره مندی از قدرت و حکومتی بی نظیر+۲ آیه
- مسخّر بودن باد برای سلیمان(علیه السلام)، از خصوصیّات حکومت ممتاز او+۴ آیه
- رام و در اختیار بودن جنّیان و شیاطین برای سلیمان(علیه السلام)، از امتیازات حکومتی وی+۸ آیه
- بهره مندی سلیمان(علیه السلام) از امکانات و مواهب بی حساب الهی+۶ آیه
- امداد گروهی از شیاطین، در امر بنّایی و غوّاصی به سلیمان(علیه السلام)+۴ آیه
- انابه سلیمان(علیه السلام) به درگاه ربوبی، سبب برخورداری وی از ولایت تکوینی+۴ آیه
- اعطای حکومت بی نظیر به سلیمان(علیه السلام) از طرف خداوند، در پی دعای ان حضرت+۵ آیه
- امتنان خدا بر سلیمان(علیه السلام) به سبب اعطای حکومت عظیم و بی نظیر به وی+۲ آیه
- دستیابی به حکومتی بی همتا، از دعاهای سلیمان(علیه السلام) نزد پروردگارش+۱ آیه
- اجابت دعای سلیمان(علیه السلام) برای دستیابی به حکومت بی همتا، از سوی خداوند+۵ آیه
- طلب امرزش الهی، از دعاهای سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- انابه سلیمان(علیه السلام) به درگاه ربوبی، سبب برخورداری وی از ولایت تکوینی+۴ آیه
- امداد گروهی از شیاطین به سلیمان(علیه السلام)، در امر غواصی و ساختمان سازی+۴ آیه
- عمران و ابادانی در سرزمین تحت حکومت سلیمان(علیه السلام)+۵ آیه
- بنای ساختمانهایی به وسیله جنیّان تسخیر شده، برای سلیمان(علیه السلام)+۶ آیه
- مطلوب بودن دست یافتن به توانایی و طلب قدرت (برای تحقّق هدفهای الهی)+۱ آیه
- جواز درخواست قدرت بی مانند، از خداوند
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۱۲ آیه
- بهره مند شدن از قدرت و مکنت، از نعمتهای بزرگ الهی+۴ آیه
- برخورداری از نعمتهای خداوند، از اثار مغفرت او+۴ آیه
- امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۶ آیه
- ارزو کنندگان ثروت قارونی مورد امتنان خدا، به سبب محافظت انها از فرو رفتن در زمین با لطف خدا+۲ آیه
- منّت سلیمان علیه السلام بر شیاطین و جنّ در حبس کردن انان بر انجام عمل و ازاد گذاشتن ایشان+۵ آیه