آیه ۱۰۹ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۰۹ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۹

معنی کلمات و عبارات
«لا تَنفَعُ الشَّفَاعَةُ»: در روز قیامت. شفاعت به سه شرط انجام می‌گیرد: - خدا به شفاعت کننده اجازه شفاعت دهد (نگا: بقره / یونس / . - آنچه درخواست می‌شود خداپسند باشد (نگا: طه / . - خدا راضی شود از کسی که برای او شفاعت می‌گردد (نگا: انبیاء / ، نجم / ).
نزول
نکات آیه
۱ - شفاعت، در صحنه قامت، عنصرى کارساز خواهد بود. «یومئذ لاتنفع الشفعة إلاّ » سخن از سودمند نبودن شفاعت جز براى مأذونان، بیانگر مسلّم بودن اصل شفاعت است. ۲ - شفاعت، امرى قانون مند، حساب شده و داراى محدوده معین است. «یومئذ لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن » ۳ - سودمندى شفاعت، در حق کسانى است که خداوند، رخصت شفاعت شدن به آنان داده باشد. «لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن له الرحمن » «مَن» در «مَن أذن له الرحمان» ممکن است مفعول براى «لاتنفع» باشد. در این صورت مفاد جمله چنین مى شود در قیامت شفاعت به هیچ کس سودى نمى رساند; جز کسانى که مأذون باشند. ۴ - شفاعت شفیعان در قیامت، براى کسانى پذیرفته مى شود که خداوند از گفتار آنان راضى باشد. «لاتنفع الشفعة إلاّ ... و رضى له قولاً » ۵ - خداوند، حاکم مطلق و بى چون و چراى روز قیامت «إلاّمن أذن له الرحمن » ۶ - شفاعت، منافاتى با حاکمیت مطلق خداوند در صحنه قیامت ندارد. «یومئذ لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن له الرحمن » ۷ - وجود شفاعت در قیامت و اثربخشى آن در محدوده معین، نشأت گرفته از رحمانیت خداوند است. «لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن له الرحمن » ۸ - شفاعت کردن در قیامت، ویژه کسانى است که از جانب خداوند مأذون باشند. «لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن له الرحمن » جمله «لاتنفع...»، ممکن است ناظر به شفاعت کنندگان باشد. براى ترکیب آیه دراین احتمال وجوهى گفته شده است; از جمله این که «الشفاعة» تداعى کننده «شافع» است و مفاد حقیقى آیه، این است که «لاینفع شافع إلاّ...». ۹ - شافعانى در قیامت، مأذون به شفاعت خواهند بود که گفتار آنان مورد رضایت خداوند باشد. «لاتنفع الشفعة إلاّ من ... رضى له قولاً » جمله «رضى له قولاً» به قرینه «أذن» مربوط به قیامت است و گویاى این نکته است که شافعان در صورتى مى توانند شفاعت کنند که گفته نادرست به زبان نیاورند و آنچه هنگام شفاعت مى گویند، حق و مورد پسند خداوند باشد. نظر داشتن این جمله به گفت وگوهاى دنیوى شفاعت کنندگان نیز استبعادى ندارد. ۱۰ - رضایت خداوند، شرط ثمربخشى گفتار انسان ها در قیامت «و رضى له قولاً » ۱۱ - لزوم مراقبت دقیق انسان بر گفته هاى خویش و پرهیز از سخنانى که موجب سخط خداوند است. «و رضى له قولاً » ۱۲ - گفتارها، داراى نقشى بسیار مؤثر در سرنوشت انسان و کسب رضایت و یا سخط خداوند «لاتنفع الشفعة ... و رضى له قولاً »
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
  • بیتاثیری شفاعت در قیامت بدون اذن الهی
  • خداوند یگانه، تنها حاکم در عرصه قیامت+۳ آیه
  • استقلال در شفاعت، منحصر به خدای یگانه+۱۰ آیه
  • تنها خداوند، دارای حق شفاعت+۱۰ آیه
  • حق شفاعت برای غیر خدا، تنها با اذن او+۶ آیه
  • ظهور حاکمیّت خدا، در عرصه قیامت+۳ آیه
  • اعطای حق شفاعت در قیامت به برخی افراد، جلوه ای از رحمت گسترده خداوند+۱ آیه
  • خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده+۴ آیه
  • رضای خدا از گفتار شفیعان، موجب اذن به شفاعت انان از دیگران
  • سخن مورد رضای خداوند، شرط ماذون بودن برای شفاعت در قیامت
  • شفاعت شفاعت کنندگان، مشروط به اذن خدا+۱۲ آیه
  • تاثیر شفاعت شافعان، منوط به اذن الهی+۴ آیه
  • بی تاثیری شفاعت در قیامت بدون اذن الهی+۳ آیه
  • اعطای مقام شفاعت در قیامت به برخی افراد، جلوه ای از رحمت گسترده خداوند+۳ آیه
  • اختصاص شفاعت مطلق به خداوند+۱۲ آیه
  • ظلم، عامل محرومیّت از شفاعت، در قیامت+۱ آیه
  • شفاعت کنندگان، در احاطه علمی خدا+۲ آیه
واژه‌ها