سوره طه، آیه ۸۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۷
وَ إِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صَالِحاً ثُمَ اهْتَدَى
و من هر که را توبه کند، و ایمان آورد، و عمل صالح انجام دهد، سپس هدایت شود، میآمرزم!
معنی کلمات و عبارات
«غَفَّارٌ»: بسیار آمرزنده. دارای آمرزش سترگ. «آمَنَ»: ایمان آورد. در آراستن و پیراستن ایمان خود کوشید. «إِهْتَدَی»: راهیاب شد. بر هدایت دوام و استمرار داشت.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، بسیار آمرزنده است. «و إنّى لغفّار »
۲ - توبه کنندگان از شرک، کفر و عصیان، با ایمان و عمل صالح و پى گیرى هدایت، قطعاً مشمول مغفرت خداوند قرار خواهند گرفت. «و إنّى لغفّار لمن تاب و ءامن ... ثمّ اهتدى »
مراد از توبه به قرینه آیه قبل، توبه از گناه تعدى در مأکولات است و چون پس از «تاب»، سخن از ایمان به میان آمده است، شامل توبه از شرک و کفر نیز مى شود.
۳ - توبه، ایمان، عمل صالح، و پى گیرى هدایت، زمینه هاى جلب غفران خداوند «و إنّى لغفّار ... ثمّ اهتدى »
با توجه به این که توبه، ایمان و عمل صالح، خود حکایت از هدایت یافتگى دارد، «ثمّ اهتدى» براى بیان استمرار بر هدایت و پى گیربودن در مورد آن است.
۴ - رهبانیت گرایان و اسراف کنندگان، در صورت توبه، مشمول مغفرت الهى قرار خواهند بود. «کلوا ... و لاتطغوا ... و إنّى لغفّار لمن تاب »
۵ - راه توبه و بازگشت به سوى خداوند، براى گنه کاران و غضب شدگان باز است. «یحلل غضبى ... و إنّى لغفّار لمن تاب »
تأکید بر مغفرت گسترده خداوند در پى وعید به طغیان گران، به جهت بیان باز بودن راه توبه و امیدوار ساختن گنه گاران به مغفرت الهى است.
۶ - لزوم توبه از گناه، از تعالیم مشترک ادیان آسمانى است. «و إنّى لغفّار لمن تاب »
۷ - لزوم انجام عمل صالح، از دستورهاى تمامى ادیان الهى «و إنّى لغفّار لمن تاب و ءامن و عمل صلحًا »
۸ - غفران خداوند در باره مؤمنان تائب و نیک کردار، مغفرتى گسترده و پر دامنه است. «و إنّى لغفّار لمن تاب »
«غفّار» صیغه مبالغه است و بر گستردگى غفران خداوند در مورد توبه کنندگان مؤمن و نیک کردار دلالت دارد.
۹ - بشارت و انذار، مکمل یکدیگر در روش تربیتى ادیان آسمانى «و لاتطغوا فیه فیحلّ علیکم غضبى ... و إنّى لغفّار »
۱۰ - طغیان گرى، تباه کننده ایمان است. «و لاتطغوا فیه ... و إنّى لغفّار لمن تاب و ءامن »
سخن از ایمان مجدد پس از طغیان گرى، ممکن است براى بیان این نکته باشد که طغیان، ایمان را از بین مى برد و یا به آن آسیب جدى وارد مى سازد.
۱۱ - هدایت افزون تر و رو به رشد، ره آورد توبه، ایمان و عمل صالح «لمن تاب و ءامن و عمل صلحًا ثمّ اهتدى »
ممکن است «ثمّ اهتدى» به مرتبه هاى بالاى هدایت و درجات عالى آن نظر داشته باشد که در پى توبه، ایمان و عمل صالح، به دست مى آید. این نکته با توجه به معناى باب افتعال - که مطاوعه است - بیشتر آشکار مى گردد.
۱۲ - هدایت، مقوله اى رشد پذیر، پویا و قابل تکامل است. «تاب و ءامن و عمل صلحًا ثمّ اهتدى»
۱۳ - پذیرش توبه و بخشش گناهان، مشروط به مداومت بر ترک آنها و پرهیز از گناه مجدد است. «و إنّى لغفّار لمن تاب ... ثمّ اهتدى »
«ثمّ اهتدى» که به مرحله بعد از توبه نظر دارد، گویاى این نکته است که اگر پس از توبه، راه هدایت ترک شود و آنچه از آن توبه شده، دوباره انجام گیرد، انسان مشمول مغفرت الهى نخواهد بود.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۹۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۹۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۱۱۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۷۷–۸۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار توبه مسرفانتوبه در ادیان آسمانیتوبه مغضوبان خدازمنه آمرزشزمینه ازدیاد هدایتشرایط آمرزش عصیانشرایط آمرزش مسرفانشرایط آمرزش مشرکشرایط آمرزش کفرازدیاد هدایتشرایط آمرزش شرکعوامل زوال ایمانتوبه گناهکارانآمرزش تائبانآثار هدایت پذیریتعالیم ادیان آسمانیآمرزش صالحانوسعت آمرزشهای خدامشمولان آمرزشهای خدازمینه آمرزشهای خدامراتب هدایتشرایط آمرزشبشارت در تربیتانذار در تربیتشرایط قبول توبههماهنگی ادیان آسمانیآمرزش مؤمناناجتناب از گناهآثار طغیاناهمیت عمل صالحآمرزشهای خداآثار توبهآثار عمل صالحروش تربیتآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
- غفّار
- ایمان، از اسباب امرزش الهی+۱۲ آیه
- ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۱۱ آیه
- نوید خداوند به امرزش تایبان بنیاسراییل، مشروط به ایمان و عمل صالح انان
- ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۱۰ آیه
- عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۹ آیه
- توبه، زمینهساز برخورداری از امرزش الهی+۵ آیه
- توبه از گناه، راهی برای هدایت انسان از سوی خدا+۱ آیه
- مغفرت خدا، منشا پذیرش توبه بندگان+۵ آیه
- توجّه و باور به امرزش و غفران خدا، عامل رغبت و تشویق انسان گناهکار به توبه و امرزشطلبی+۵ آیه
- ایمان، شرط پذیرش توبه گناهکاران+۳ آیه
- توبهکنندگان از اسراف در خوردنیها، مشمول امرزش الهی+۱ آیه
- مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۱۰ آیه
- توبه، راه رهایی از پیامد ناگوار طغیانگری+۲ آیه
- توبه ادمی از بدیها و گناهان، راهی برای اصلاح اعمال وی+۵ آیه
- عمل صالح، موجب بخشش و مغفرت گناهان از ناحیه خداوند+۷ آیه
- نقش عمل صالح، در هدایت و راه یافتن به راه راست
- گناه بودن اسراف در مصرف و طغیان در ان+۲ آیه
- پذیرش هدایتهای الهی، بسترساز ستایش و تمجید
- مغفرت خداوند، منشا پذیرش توبه بندگان+۵ آیه
- همراهی ایمان و عمل صالح، موجب مغفرت مؤمنان+۱۰ آیه
- پذیرش امامان معصوم علیهم السلام، زمینه ساز مغفرت الهی
- توبه، زمینه ساز مغفرت الهی+۵ آیه
- انجام دادن عمل صالح، در پیدارنده مغفرت الهی+۸ آیه
- پیگیری هدایت، زمینه جلب غفران خداوند
- ایمان، شرط برخورداری صالحان از مغفرت+۶ آیه
- کافران، در صورت توبه، ایمان، عمل صالح و پیگیری هدایت، بهرهمند از غفران الهی
- مؤمنان، بهرهمند از مغفرت و امرزش الهی+۹ آیه
- توبه و بازگشت مؤمنان به سوی خدا، موجب امرزش انان+۱ آیه
- همراهی ایمان و عمل صالح، موجب مغفرت مؤمنان+۱۰ آیه
- پیگیریکنندگان هدایت، بهرهمند از غفران الهی
- ایمان، موجب مغفرت پیگیران هدایت
- توبه، سبب امرزش پیگیران هدایت
- عمل صالح، زمینه غفران پیگیران هدایت
- ایمان، از زمینههای برخورداری از هدایت الهی+۱ آیه
- توبه و عمل صالح، از زمینههای هدایت+۱ آیه
- توبه، ایمان و عمل صالح، زمینه هدایت
- بهرهمندی هدایتیافتگان، از امرزش خداوند