سوره عبس، آیه ۱۰ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵
معنی کلمات و عبارات
«تَلَهّی»: غافل میگردی. توجّه نمیکنی. فعل مضارع است. در اصل (تَتَلَهّی) بوده و در حقیقت نقطه مقابل (تَصَدّی) است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - فرد خشمگین از حضور ابن ام مکتوم در مجلس پیامبر(ص)، از او اعراض کرده، خود را به گفتوگو با دیگرى سرگرم ساخت. «فأنت عنه تلهّى»
«تلهّى» در اصل «تتلهّى» بوده و حذف «تاء» از باب تفعّل در این موارد شایع است. این کلمه از ریشه «لهو» است و راغب در مفردات «لهو» را به معناى چیزى دانسته است که انسان را از آنچه باید مقصد او قرار گیرد و براى او اهمیت دارد، باز دارد.
۲ - خداوند، با گوشزد کردن برخورد ناشایست فردى که از ابن ام مکتوم اعراض کرده بود، او را سرزنش کرد. «فأنت عنه تلهّى»
۳ - ترجیح اشراف بر دیگران در تبلیغ دین و برخورد دو گانه تبعیض آمیز در معاشرت با مردم، مذموم است. «أمّا من استغنى . فأنت له تصدّى ... فأنت عنه تلهّى»
۴ - لزوم استقبال از همنشینى با خداترسان و دین پژوهان و پرهیز از بى اعتنایى به آنان «فأنت عنه تلهّى»
۵ - تقویت ایمان مؤمنان، داراى اهمیتى افزون تر از پافشارى بر هدایت معاندان و کافران پندناپذیر «فأنت له تصدّى ... فأنت عنه تلهّى»
از مجموع این بخش از آیات، استفاده مى شود که اصرار بر ارشاد کافران، گرچه کارى پسندیده است; ولى هرگاه در تعارض با تقویت ایمان مسلمانى قرار گیرد، باید آن را رها کرد.
۶ - لزوم پرهیز مبلّغان، از برخوردهاى ناهنجارى که زمینه گریز مردم از مجلس وعظ و ارشاد گردد. «لعلّه یزّکّى ... فأنت عنه تلهّى»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۱۰ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۱۰ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۱۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۸–۱۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اعراض از برخورد ناپسند در تبلیغاهمیت تقویت ایماناهمیت همنشینی با خداترسانترک اعراض از خداترسانروش برخورد معترض به عبدالله بن ام مکتومسرزنش تبعیض در تبلیغسرزنش ترجیح اشرافسرزنش معترض به عبدالله بن ام مکتومهدایت موعظه ناپذیراناعراض از عبدالله بن ام مکتومهدایت کافرانقصه عبدالله بن ام مکتومآداب معاشرتمسؤولیت مبلغانروش تبلیغسرزنشهای خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰)
- روا نبودن بیاحترامی، به مؤمن+۹ آیه
- خوش خلقی و روی خوش داشتن با همه افراد جامعه، حتّی نابینایان، توصیه خداوند به محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
- روا نبودن بی احترامی به مؤمن+۹ آیه
- ممنوعیّت ترک همنشینی با تهیدستان+۱۱ آیه
- خداوند، برحذردارنده پیامبر صلی الله علیه و اله از ترک همنشینی با خداجویان تهیدست و گردانیدن توجّه از انان به سوی طبقه اشراف+۷ آیه
- خوف از خداوند، از زمینههای مدح او+۶ آیه
- حال خشیت و تلاش عبداللَّه ابن امّ مکتوم برای هدایت، ستایشامیز و قابل تمجید در پیشگاه خداوند+۵ آیه
- برخورد دوگانه و تبعیض امیز در رفتار با مردم، معاشرتی ناپسند+۳ آیه
- بیاعتنایی به نابینا، موجب ملامت+۲ آیه
- تلاش برای تزکیه نفس و درستکاری، مایه ارجمندی انسان+۴ آیه